Một quy định đúng chưa chắc phù hợp thực tế
Trao đổi với VietNamNet, ông Nguyễn Văn Thanh, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Đường bộ Việt Nam (nay là Cục Đường bộ Việt Nam), cho rằng quy định về khoảng cách giữa các phương tiện về nguyên tắc không sai. Giữ khoảng cách an toàn là yêu cầu cần thiết, nhất là trên những cây cầu có mật độ phương tiện cao.
Tuy nhiên, theo ông Thanh, khi áp dụng quy định trên cần tính đến điều kiện khai thác cụ thể của từng tuyến, gồm lưu lượng, tốc độ dòng xe và khả năng thoát phương tiện ở hai đầu cầu.
Cầu Nhật Tân nằm trên trục Võ Chí Công - Võ Nguyên Giáp, kết nối trung tâm Hà Nội với Đông Anh và sân bay Nội Bài. Đây là tuyến giao thông quan trọng, nơi dòng xe từ nhiều hướng cùng hội tụ.
Trong điều kiện lưu lượng lớn, chỉ cần một bộ phận phương tiện giảm tốc hoặc giữ khoảng cách lớn hơn, tác động có thể nhanh chóng lan ra phía sau.
Ví dụ, một tài xế nhìn thấy biển báo khoảng cách và giảm tốc độ, xe phía sau tiếp tục giảm theo, rồi các xe khác cũng phải phản ứng. Khi hàng nghìn phương tiện cùng thay đổi cách vận hành, tốc độ của cả dòng xe có thể giảm.
Tại các vị trí lên xuống cầu, nhập làn hoặc nút giao, sự thay đổi nhỏ về tốc độ cũng có thể tạo điểm dồn xe.
Ông Thanh cho rằng việc một số phương tiện không giữ tốc độ, khoảng cách an toàn có thể dẫn đến va chạm liên hoàn trên cầu. Vì vậy, yêu cầu giữ khoảng cách vẫn cần được nhắc nhở thường xuyên.
Vấn đề là cách tổ chức và tuyên truyền để người lái xe chủ động thực hiện, thay vì chỉ đặt nặng việc xử phạt.
Theo ông, có thể tăng cường cảnh báo từ xa, giúp tài xế biết trước yêu cầu về tốc độ, khoảng cách để chủ động điều chỉnh khi vào khu vực có quy định.
Tháo một biển báo không đồng nghĩa với tháo bỏ yêu cầu an toàn. Người lái xe vẫn phải làm chủ tốc độ, giữ khoảng cách phù hợp và sẵn sàng xử lý tình huống. Cơ quan quản lý cũng phải tìm được cách tổ chức vừa bảo đảm an toàn, vừa duy trì khả năng thông hành.
Khi tài xế sợ bị phạt, cả dòng xe có thể chậm lại
Một chuyên gia giao thông cho rằng với tuyến có lưu lượng lớn, những quy định tác động trực tiếp đến tốc độ và khoảng cách giữa các phương tiện cần được đánh giá cả về an toàn và khả năng thông hành.
“Người tham gia giao thông khi lo sợ bị xử phạt sẽ có xu hướng đi chậm lại, quan sát biển báo kỹ hơn và chủ động giữ khoảng cách lớn hơn. Khi hàng nghìn phương tiện cùng phản ứng theo cách này, tốc độ dòng xe có thể giảm đáng kể, thậm chí tạo hiệu ứng ùn tắc dây chuyền”, vị chuyên gia phân tích.
Vị chuyên gia ví von, một lớp học được thiết kế cho 40 học sinh nhưng thực tế có số lượng lớn hơn nhiều thì giáo viên không thể tiếp tục quản lý bằng phương thức dành cho lớp học 40 người. Giao thông cũng vậy, khi lưu lượng tăng cao, cách tổ chức không thể chỉ dựa vào quy định chung mà phải đặt trong tương quan với năng lực thực tế của hạ tầng.
Theo vị chuyên gia, việc Hà Nội tháo biển không phải là buông lỏng quản lý vì đây là sự điều chỉnh khi phương án triển khai thực tế cho thấy cần thay đổi.
Thí điểm cũng phải tính toán kỹ
Từ câu chuyện về biển báo trên cầu Nhật Tân, ông Nguyễn Văn Thanh cho rằng ngay cả phương án thí điểm cũng cần nghiên cứu kỹ trước khi triển khai. Trong đó, cơ quan chức năng cần đánh giá năng lực hạ tầng, lưu lượng phương tiện, tốc độ khai thác và khả năng lưu thông, thoát xe tại các nút giao liên quan.
Với cầu Nhật Tân, chúng ta không thể chỉ nhìn trên mặt cầu mà phải tính cả dòng xe từ các tuyến dẫn vào, qua cầu và thoát ra ở phía bên kia, bởi vì điểm nghẽn có thể không nằm trên cầu. Nếu xe qua cầu nhanh nhưng bị dồn tại nút giao phía trước, việc thay đổi tốc độ trên cầu có thể làm tình hình phức tạp hơn.
Việc Hà Nội nhanh chóng tháo biển cho thấy khả năng điều chỉnh theo thực tế là cần thiết. Tuy nhiên, bài học lớn hơn là các phương án tổ chức giao thông tác động đến hàng nghìn phương tiện cần được tính toán kỹ ngay từ đầu, tránh tình trạng “vừa làm vừa tính”.
Về lâu dài, ông Thanh cho rằng muốn giảm áp lực cho các tuyến huyết mạch, Hà Nội cần phát triển mạng lưới giao thông theo hướng tăng khả năng phân tải.
Khi Vành đai 3,5, Vành đai 4 và các cầu mới như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo hoàn thiện, dòng phương tiện sẽ có thêm lựa chọn. Khi lưu lượng được chia sẻ, áp lực lên các cây cầu hiện hữu giảm xuống, các biện pháp tổ chức giao thông cũng có thêm điều kiện phát huy hiệu quả.