Haaland - siêu sao toàn cầu duy nhất còn sót lại Ngoại hạng Anh?

Noel Gallagher, Zlatan Ibrahimovic, Jack Grealish và Pep Guardiola đều bật cười, kinh ngạc khi Erling Haaland gọi FaceTime để khoe kiểu tóc mới.

Hàng triệu người xem đoạn video trên các nền tảng mạng xã hội của tiền đạo Na Uy, trong đó có kênh YouTube cá nhân. Mái tóc vàng dài đặc trưng biến mất, hàng nghìn bộ tóc giả mà người hâm mộ Haaland từng đội tại World Cup cũng cần được "cắt tỉa". Các video quảng bá Ngoại hạng Anh trước mùa giải có lẽ cũng phải làm lại.

Nhưng có một điều không thay đổi: Ngoại hạng Anh giờ là sân khấu của Haaland.

World Cup 2026 là nơi Lamine Yamal, Lionel Messi, Kylian Mbappe, Jude Bellingham, Rodri, Harry Kane và Haaland cùng tỏa sáng. Nhưng trong nhóm ngôi sao này, chỉ tiền đạo Na Uy đang thi đấu tại Ngoại hạng Anh.

Với việc Mohamed Salah chuyển sang Trabzonspor và Son Heung-min sang MLS mùa hè năm trước, Haaland gần như không còn đối thủ về sức hút cá nhân tại giải đấu.

Trên băng ghế huấn luyện cũng xuất hiện khoảng trống tương tự. Lần đầu kể từ khi Ngoại hạng Anh ra đời năm 1992, giải không còn HLV siêu sao nào. Alex Ferguson, Arsene Wenger, Guardiola, Jose Mourinho và Jurgen Klopp đều đã rời giải hoặc không còn làm công việc huấn luyện.

Điều này liệu có đáng lo? Ngoại hạng Anh có đang mất sức hút hay quy mô và sức mạnh thương hiệu đã đủ lớn để duy trì vị thế?

Sức mạnh của cả giải đấu. Khi Sky Sports quảng bá Ngoại hạng Anh trong mùa giải đầu tiên 1992-1993, chỉ thủ môn Peter Schmeichel của Man Utd lọt top 30 cuộc bầu chọn Cầu thủ hay nhất thế giới của FIFA. Ngày nay, giải đấu vẫn có thể thiếu những siêu sao, nhưng sức mạnh tập thể đã ở một đẳng cấp hoàn toàn khác.

Ngoại hạng Anh là nơi Cristiano Ronaldo, Thierry Henry, Mohamed Salah, Harry Kane, Michael Olise, David Beckham, Luka Modric, Eric Cantona, Alan Shearer, Frank Lampard, Gareth Bale và Steven Gerrard tạo dựng tên tuổi trước khi chuyển sang những nơi khác.

Những ngôi sao đã thành danh đôi khi cũng đến Anh, như Ronaldo trở lại Man Utd năm 2021 hay Ibrahimovic thi đấu tại đây giai đoạn 2016-2018. Tuy nhiên, cả hai đều đã ở giai đoạn cuối sự nghiệp.

Kể từ năm 1992, Ngoại hạng Anh chỉ có ba Quả Bóng Vàng là Michael Owen năm 2001, Ronaldo năm 2008 và Rodri năm 2024. Phần lớn các năm còn lại, giải thưởng thuộc về Ronaldo hoặc Messi.

Simon Chadwick, giáo sư chuyên về thể thao toàn cầu, thừa nhận việc thiếu những tên tuổi lớn có thể khiến các nhà quản lý Ngoại hạng Anh lo ngại. Nhưng theo ông, giải đấu sở hữu thứ mà nhiều đối thủ không có: giá trị thương hiệu của chính các CLB. "Điều Ngoại hạng Anh có mà các giải đấu khác không có là giá trị thương hiệu về mặt tiếp thị. Mô hình này không khác nhiều NFL, nơi chính các đội bóng tạo nên sức hút", Chadwick nói.

Các con số củng cố nhận định này. Theo báo cáo mới nhất của Deloitte, mùa 2024-2025, Ngoại hạng Anh đạt tổng doanh thu khoảng 9,41 tỷ USD, gần gấp đôi Bundesliga (5 tỷ USD) và vượt xa La Liga (4,77 tỷ USD), Serie A (3,49 tỷ USD) cùng Ligue 1 (2,56 tỷ USD).

Ngoại hạng Anh cũng có năm CLB lọt top 10 về giá trị thương hiệu theo Brand Finance, với Arsenal đứng thứ ba sau Real Madrid và Barca. Tính cạnh tranh cao giúp giải tiếp tục hấp dẫn nhà đầu tư, trong khi không có một CLB thống trị tuyệt đối như PSG ở Ligue 1 hay Bayern Munich tại Bundesliga.

Opta cũng xếp Ngoại hạng Anh là giải đấu mạnh nhất thế giới, trên Bundesliga và La Liga. "Sự cân bằng về tính cạnh tranh khiến Ngoại hạng Anh trở nên hấp dẫn hơn với các thị trường nước ngoài", Chadwick nói.

    Haaland có phải siêu sao toàn cầu duy nhất của Ngoại hạng Anh

Haaland và "cỗ máy" phía sau. Haaland hiểu rất rõ sức hút cá nhân của mình. Trước khi cắt mái tóc vàng nổi tiếng, anh nói đã được Ibrahimovic cảnh báo: "Đừng bao giờ cắt tóc, vì sức mạnh của tôi nằm trong mái tóc".

Sau khi kiểu tóc mới được hé lộ, Haaland cười và nói anh nóng lòng chờ người hâm mộ hát: "Thằng quái nào thế?". Sau đó là hàng loạt cuộc gọi FaceTime với người nổi tiếng.

Steve Martin, đối tác sáng lập MSQ Sport & Entertainment, cho rằng Haaland đang trở thành "con ngựa thành Troy" của Ngoại hạng Anh. "Anh ấy được xây dựng rất kỹ về mặt hình ảnh, nhưng những gì làm lại rất tự nhiên", Martin nói.

Haaland là gương mặt nổi bật tại World Cup 2026. Trong thời gian Na Uy thi đấu, tiền đạo 26 tuổi liên tục tạo nội dung thu hút người hâm mộ Mỹ, từ mở rộng bộ sưu tập thú nhồi xác đến mua bốt cao bồi ở Texas.

Lượng người theo dõi Instagram của Haaland tăng từ 40,6 triệu lên 72,7 triệu, tức thêm 32,1 triệu - nhiều nhất trong số các cầu thủ dự World Cup. Trong top 10 cầu thủ tăng người theo dõi nhiều nhất, Haaland là đại diện duy nhất của Ngoại hạng Anh. "Cú nhảy trên mạng xã hội của anh ấy tại World Cup thực sự chưa từng có", Martin nhận xét. "Rõ ràng có định hướng nhằm tăng sức mạnh thương mại, nhưng mọi thứ diễn ra rất tự nhiên".

Theo Martin, Haaland có những điểm tương đồng với Beckham, người từng biến một kiểu tóc mới thành sự kiện truyền thông lớn hồi năm 2000. Tuy nhiên, mức độ nổi tiếng của Beckham hay Ronaldo là rất hiếm. "Những hiện tượng như vậy chỉ xuất hiện một lần trong một thế hệ", Martin nói.

Thế hệ trẻ và bài toán ngôi sao. Thách thức với Ngoại hạng Anh nằm ở cách Gen Z và Gen Alpha tiêu thụ bóng đá. Ngày càng nhiều người trẻ tập trung vào cá nhân cầu thủ thông qua EA FC, mạng xã hội và cộng đồng sưu tầm thẻ.

"Mối lo là chuyện gì xảy ra khi Haaland rời đi", Martin nói. "Khi đã ở vị trí dẫn đầu với tư cách một giải đấu, bạn phải bảo vệ vị thế đó".

Theo ông, Ngoại hạng Anh từng có nhiều "ánh hào quang": nhiều đội sở hữu hai hoặc ba ngôi sao lớn. Hiện tại, giải thiếu những cầu thủ khiến người hâm mộ muốn xem họ thi đấu bất kể đối thủ là ai. "Tôi nghĩ chắc chắn giải đấu cần thêm vài tên tuổi toàn cầu để bước vào kỷ nguyên tiếp theo", Martin nói.

Tuy nhiên, Shaun Harvey cho rằng người hâm mộ Anh vẫn trung thành với CLB hơn cầu thủ. Ở nước ngoài, câu chuyện khác. "Ở Mỹ hoặc Viễn Đông, nếu Ngoại hạng Anh xuất hiện trên truyền hình, bạn sẽ chọn đội bóng dựa trên những gì mình nhìn thấy", Harvey nói.

Do đó, ngày càng có người hâm mộ chọn CLB vì một cầu thủ rồi tiếp tục theo dõi cầu thủ đó khi anh ta chuyển đội. Nhưng tại Anh, CĐV vẫn trung thành với CLB.

Thị trường chuyển nhượng thay đổi. Sức hút của ngôi sao cá nhân là không thể phủ nhận. Inter Miami khai thác mạnh mẽ sức hút của Messi. Salah được khoảng 25.000 người hâm mộ chào đón khi gia nhập Trabzonspor. Rodri cũng được hàng nghìn CĐV Barca chào đón tại Camp Nou.

Ngoại hạng Anh hiếm khi còn những màn ra mắt quy mô như vậy. Người hâm mộ từng tạo nên lễ hội khi Alan Shearer gia nhập Newcastle năm 1996, nhưng những cảnh tượng tương tự giờ rất hiếm.

Một phần nguyên nhân nằm ở cách các CLB tuyển mộ cầu thủ. Ngoại hạng Anh chi tổng cộng 4,6 tỷ USD trong kỳ chuyển nhượng hè, vượt xa mọi giải đấu khác. Nhưng phần lớn số tiền dành cho chiều sâu và chất lượng đội hình, thay vì một siêu sao.

Các quy định tài chính cũng khiến CLB thận trọng hơn. Theo quy định về Chi phí Đội hình (SCR), mức chi cho hoạt động trên sân bị giới hạn ở 85% doanh thu liên quan đến bóng đá và lãi/lỗ ròng từ việc bán cầu thủ.

Vì vậy, các đội ưu tiên những cầu thủ đã được kiểm chứng tại Ngoại hạng Anh hoặc những tài năng trẻ có tiềm năng. Trong 15 thương vụ đắt nhất hè này, 11 là các vụ chuyển nhượng giữa các CLB Ngoại hạng Anh.

"Bạn không đi tìm những ngôi sao đã thành danh. Các CLB đang tìm kiếm tiềm năng", Chadwick nói. Theo ông, bóng đá Anh đang trở lại với bản chất vốn có: lấy tập thể làm trung tâm thay vì ngôi sao.

Điều này càng khiến Haaland nổi bật. "Tôi nghĩ việc thiếu sức hút của các HLV là một tổn thất với Ngoại hạng Anh", Martin nói. "Sự căng thẳng giữa Ferguson và Wenger, rồi Guardiola và Mourinho từng là một phần câu chuyện giúp nâng tầm cả giải đấu".

Dù vậy, Ngoại hạng Anh vẫn tiếp tục tiến lên. "Ngay cả Ronaldo, Haaland hay Messi cũng có thời hạn sử dụng, nhưng các CLB thì không, Ngoại hạng Anh cũng vậy", Chadwick nhấn mạnh.

Salah và Guardiola đã rời sân khấu, nhưng các CLB Ngoại hạng Anh vẫn chi nhiều tiền nhất thế giới và giải đấu tiếp tục thu hút lượng khán giả khổng lồ mỗi cuối tuần.

CEO Ngoại hạng Anh Richard Masters cũng cho rằng chất lượng của giải không hề suy giảm. "Dù một vài tên tuổi lớn đã rời sân khấu, những ngôi sao mới và hào quang mới sẽ xuất hiện", Masters nói.

Cho đến lúc đó, sân khấu Ngoại hạng Anh vẫn thuộc về Haaland.

Hồng Duy (theo ESPN)