Hang Lèn Hà và trạm thông tin A69 anh hùng

Giữa rừng Trường Sơn, trạm thông tin A69 đặt trong hang Lèn Hà là điểm tiếp nhận, truyền thông tin từ Hà Nội đến các chiến trường, nơi 13 chiến sĩ thông tin hy sinh sau trận bom.

Ngày 1/7/1967, trong chiến tranh phá hoại miền Bắc, Cục Thông tin liên lạc thành lập Trạm thông tin A69, thuộc Đại đội 9, Trung đoàn 134 (nay là Lữ đoàn 134, Binh chủng Thông tin liên lạc, Bộ Quốc phòng) nhằm mở rộng tuyến đường dây trần vào sâu các tỉnh phía Nam Quân khu 4. Trạm chọn hang Lèn Hà, nằm trong rừng nguyên sinh Trường Sơn, xã biên giới Tuyên Lâm, giáp Lào, làm nơi đóng quân.

Cán bộ, chiến sĩ trạm chụp ảnh lưu niệm năm 1972. Trạm A69 lúc nhiều nhất 33 người, biên chế thành các tiểu đội tải ba tổng đài, nguồn điện, đường dây và bộ phận hậu cần.

Ca trực của cán bộ Trạm A69. Đơn vị có nhiệm vụ tiếp chuyển thông tin, mệnh lệnh, chỉ thị của Bộ Quốc phòng từ Hà Nội tới các chiến trường miền Nam; đồng thời tiếp chuyển thông tin sang nước bạn Lào, thực hiện nhiệm vụ quốc tế.

Trạm còn bảo đảm thông tin cho một số đơn vị chiến đấu trên địa bàn như Đoàn 559, Viện 4 Quân khu 4, cửa khẩu Cha Lo và căn cứ Hải quân ở Ba Đồn.

Chiến sĩ Trạm A69 bảo quản, bảo dưỡng máy nổ. Đóng quân trong điều kiện cơ sở vật chất kỹ thuật còn khó khăn, song trạm được trang bị các khối máy tải ba hiện đại như VBO12, VBO3.

Riêng máy VBO12 có 12 đường liên lạc, trạm được trang bị 4 máy, tổng cộng 48 đường liên lạc cao tần với 96 người có thể làm việc cùng lúc mà không bị nhiễu. Máy tổng đài được trang bị loại 100 đầu số.

Hơn 5 năm đóng quân tại đây, cán bộ, chiến sĩ Trạm A69 luôn bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt, an toàn và bí mật. Ngoài nhiệm vụ chuyên môn, họ tăng gia sản xuất, đào ao thả cá. Sau hơn 50 năm, ao cá được tôn tạo trong khuôn viên di tích.

Hang Lèn Hà có đỉnh cao nhất khoảng 400 m, lưng chừng núi có hang đá rộng khoảng 420 m2, giống như mái nhà, được cây rừng che phủ. Cán bộ, chiến sĩ chọn vị trí này để đặt máy móc, điện đài.

Đường lên hang nay được xây 269 bậc đá dưới tán cây, con số biểu trưng cho phiên hiệu của Trạm A69. Trong chiến tranh, dưới chân núi là rừng cây rậm rạp, thuận lợi ngụy trang, được xây dựng thành nơi ăn ở, sinh hoạt của cán bộ, chiến sĩ.

Dưới chân núi, Trạm A69 đào hai giếng, một dành cho nam, một dành cho nữ tắm rửa, sinh hoạt.

Biết được tầm quan trọng của Trạm A69, địch huy động lực lượng lớn gồm biệt kích, gián điệp, cắm máy nghe trộm vào tuyến đường dây nhằm tìm vị trí.

13h25 ngày 2/7/1972, khi cả trạm đang chuẩn bị giờ làm việc buổi chiều, máy bay Mỹ ném pháo khói vào nhà ăn để chỉ điểm. Sau đó, máy bay F-4 và F-105 bay từ hướng biển vào ném 3 loạt bom trúng hội trường và dãy nhà nghỉ của chiến sĩ nữ. Chúng sau đó rải bom bi, bom nổ chậm và bom napan.

Khi nghe máy bay gầm rú trên bầu trời, 10 nữ chiến sĩ đang ở trong nhà lán chạy xuống hầm chữ A dưới nền nhà trú tránh nhưng nhà bốc cháy, các chiến sĩ bị mắc kẹt và hy sinh.

Khi phát hiện địch thả bom khói chỉ điểm, Trạm trưởng Đàm Văn Trình, 28 tuổi, ở Hưng Yên kéo theo hai nhân viên kỹ thuật là Trần Văn Xây, 26 tuổi, quê Phú Thọ và Lương Văn Chấn, 26 tuổi, quê Cao Bằng chạy lên hang để hỗ trợ máy, sẵn sàng khắc phục sự cố cùng tiểu đội tải ba tổng đài. Vừa đến chân núi, ba người trúng loạt bom napan và hy sinh.

Trận bom khiến trạm A69 với khoảng 150 m dây nhập đài bị thiêu cháy.

Trong số 10 liệt sĩ nữ có Chu Thị Mạnh, 16 tuổi, quê Phú Thọ. Cô tình nguyện đi bộ đội nhưng gia đình không cho, nên trèo lên ngọn cây dọa nhảy xuống. Cuối cùng gia đình đồng ý cho cô vào Trạm A69.

Liệt sĩ Hoàng Thị Liên, 16 tuổi, cùng quê với cô Chu Thị Mạnh là hai người nhỏ tuổi nhất hy sinh tại đây.

Khu vực hang Lèn Hà được tôn tạo, phục dựng một phần trạm máy năm xưa. Đây là thiết bị thông tin liên lạc từng phục vụ chiến đấu, bảo đảm mạch máu thông tin.

Những năm sau đó, cán bộ, chiến sĩ Trạm A69 luôn hoàn thành nhiệm vụ, giữ vững thông tin liên lạc, phục vụ các mặt trận, chiến dịch như Đường 9 - Nam Lào, Cánh đồng Chum năm 1971, Quảng Trị năm 1972.

Ngày 28/4/2009, Trạm A69 được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đầu tháng 5/2009, hang Lèn Hà được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia.

Một máy liên lạc được lưu giữ tại hang Lèn Hà. Sau trận bom, không để đường dây thông tin bị gián đoạn kéo dài, những chiến sĩ còn sống nỗ lực nối lại đường dây, bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt. Trạm máy được củng cố chỉ sau một giờ.

Để tưởng nhớ những người đã ngã xuống, nhà tưởng niệm được xây dựng tại hang Lèn Hà. Công trình đang được mở rộng nhiều hạng mục, đón hàng lượt người đến dâng hương, tưởng niệm 13 liệt sĩ.

Các dịp lễ lớn của đất nước, ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, hay ngày tưởng niệm 13 cán bộ, chiến sĩ Trạm A69 hy sinh, di tích lịch sử quốc gia hang Lèn Hà đón nhiều du khách, cựu chiến binh, đoàn viên, thanh niên và nhân dân đến dâng hương.

Đắc Thành
Ảnh tư liệu