Hậu phiên tòa, cha mẹ của Nguyễn Đức Anh có phải bồi thường thay con?

TAND TP Đồng Nai vừa tuyên phạt bị cáo Nguyễn Đức Anh (21 tuổi, ngụ phường Hố Nai) mức án tử hình về tội Giết người và mức án về tội Sử dụng trái phép vũ khí quân dụng. Ngoài hình phạt trên, HĐXX buộc Đức Anh bồi thường cho gia đình bị hại hơn 1,1 tỷ đồng.

Tại phiên tòa, luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị hại đề nghị Đức Anh bồi thường hơn 4,5 tỷ đồng. Khi luật sư đặt vấn đề nếu không có khả năng thì bị cáo có đồng ý để cha mẹ bồi thường thay hay không, Đức Anh trả lời đồng ý.

Đức Anh không có nghề nghiệp ổn định, không có tài sản riêng. Vậy trong trường hợp này, nếu bị cáo không có khả năng thi hành khoản bồi thường hơn 1,1 tỷ đồng, cha mẹ có nghĩa vụ phải bồi thường thay con hay không?

Giải đáp thắc mắc trên, luật sư Đỗ Văn Luận (Đoàn luật sư TPHCM) cho biết Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.

Về năng lực chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại của cá nhân, khoản 1 Điều 586 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người từ đủ 18 tuổi trở lên gây thiệt hại thì phải tự bồi thường.

Khoản 2 của điều này quy định đối với người chưa đủ 15 tuổi, nếu gây thiệt hại và còn cha, mẹ thì cha, mẹ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại. Trường hợp tài sản của cha, mẹ không đủ để bồi thường mà người con chưa thành niên có tài sản riêng thì lấy tài sản đó để bồi thường phần còn thiếu.

Với người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi, người gây thiệt hại phải bồi thường bằng tài sản của mình. Nếu không đủ tài sản để bồi thường thì cha, mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình.

Như vậy, pháp luật phân định trách nhiệm bồi thường dựa trên độ tuổi và năng lực chịu trách nhiệm của người gây thiệt hại. Trường hợp người gây thiệt hại đã đủ 18 tuổi thì về nguyên tắc, chính người này phải chịu trách nhiệm bồi thường bằng tài sản của mình.

Theo luật sư Luận, trong vụ án trên, Nguyễn Đức Anh đã 21 tuổi tại thời điểm gây án nên thuộc trường hợp phải tự chịu trách nhiệm bồi thường. Việc bị cáo không có tài sản riêng hoặc không có khả năng thanh toán ngay khoản tiền hơn 1,1 tỷ đồng không làm phát sinh nghĩa vụ bắt buộc của cha mẹ phải dùng tài sản của mình để bồi thường thay con.

Tuy nhiên, nếu cha mẹ tự nguyện dùng tài sản của mình để hỗ trợ hoặc thực hiện nghĩa vụ bồi thường thay cho Đức Anh thì đây là sự tự nguyện của họ, không phải nghĩa vụ bồi thường bắt buộc theo quy định nêu trên.

Theo hồ sơ vụ án, xuất phát từ mâu thuẫn tình cảm, rạng sáng 3/9, Nguyễn Đức Anh mang theo hung khí tìm đến nhà người yêu cũ P.A. với ý định sát hại.

Tuy nhiên, Đức Anh không thể đột nhập vào nhà P.A. nên chuyển sang tìm cách vào nhà ông N.V.Q. (40 tuổi), một người sống gần đó.

Tại đây, bị cáo dùng hung khí tấn công ông Q., khiến nạn nhân bị thương với tỷ lệ tổn thương cơ thể 76%. Sau đó, Đức Anh tiếp tục tấn công vợ và hai con của ông Q., khiến cả 3 người tử vong.

Hành vi của Đức Anh khiến một gia đình mất đi người vợ và hai con nhỏ chỉ trong một đêm, còn ông Q. sống sót với thương tích nặng.