Theo dự thảo, học sinh được sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ nghiên cứu, tra cứu thông tin, mô phỏng, nhưng phải khai báo trung thực mục đích và phạm vi sử dụng. Việc dùng AI để giả mạo quá trình nghiên cứu, tạo dữ liệu sai lệch hoặc thay thế phần phân tích, sáng tạo của học sinh bị nghiêm cấm.
Quy định này nhằm bảo đảm sản phẩm dự thi phản ánh đúng năng lực nghiên cứu của học sinh. Các em phải chứng minh được quá trình hình thành ý tưởng, thực hiện, thử nghiệm và phân tích kết quả.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Học sinh giới thiệu về các đề tài tại chung kết cuộc thi Khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh (Ảnh: D.T).
Để kiểm soát quá trình này, dự thảo yêu cầu học sinh duy trì nhật ký nghiên cứu bằng bản giấy hoặc điện tử. Nhật ký phải thể hiện thời gian, công việc, phương pháp và vai trò của từng thành viên, đồng thời được giáo viên hướng dẫn xác nhận định kỳ.
Theo dự thảo, trách nhiệm bảo đảm tính liêm chính khoa học không chỉ thuộc về học sinh. Giáo viên hướng dẫn không được làm thay các nội dung cốt lõi của dự án và có thể phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm.
Cơ sở giáo dục cũng có trách nhiệm tăng cường giám sát. Nếu để xảy ra sai phạm, nhà trường có thể bị phê bình và xem xét trách nhiệm của người đứng đầu.
Bộ GD&ĐT đề xuất phân chia dự án nghiên cứu thành 3 mức độ an toàn, gồm mức cấm tuyệt đối, mức phải phê duyệt rủi ro và mức an toàn. Đây là căn cứ để cơ sở giáo dục xem xét, phê duyệt kế hoạch trước khi học sinh triển khai nghiên cứu.
Đáng chú ý, dự thảo đưa ra các chế tài đối với hành vi vi phạm liêm chính khoa học. Học sinh làm giả hồ sơ, nhật ký nghiên cứu hoặc dữ liệu gốc có thể bị hủy kết quả thi và cấm tham gia cuộc thi từ 1 đến 2 năm.
Giáo viên hướng dẫn vi phạm có thể bị cấm hướng dẫn từ 1 đến 2 chu kỳ cuộc thi tiếp theo và bị xử lý theo quy định pháp luật. Trường hợp dự án đã được trao giải nhưng sau đó phát hiện vi phạm, giải thưởng có thể bị thu hồi và thông tin vi phạm được công khai.