Với hệ thống phim trường đồ sộ, tái hiện nhiều thời kỳ lịch sử, phim trường Hoành Điếm được truyền thông gọi là “Hollywood của Trung Quốc”. Nhưng ngành công nghiệp từng tạo việc làm cho hàng chục nghìn người đang đối mặt với một thay đổi chưa từng có khi trí tuệ nhân tạo (AI) nhanh chóng len vào quá trình sản xuất phim.
Từ vùng quê thành “thành phố điện ảnh”
Hoành Điếm (Hengdian) là một thị trấn thuộc thành phố Đông Dương, tỉnh Chiết Giang, miền đông Trung Quốc. Nơi đây nổi tiếng với Hengdian World Studios, quần thể phim trường được xây dựng từ giữa thập niên 1990 và phát triển thành một trong những cơ sở sản xuất phim và truyền hình lớn nhất thế giới.
Phim trường Hoành Điếm nổi tiếng của Trung Quốc (Ảnh: VCG).
Câu chuyện về Hoành Điếm bắt đầu vào năm 1996, khi Tập đoàn Hoành Điếm xây dựng khu phố Quảng Châu để phục vụ bộ phim The Opium War của đạo diễn Tạ Tấn. Dự án đặt nền móng cho một ngành công nghiệp mới tại vùng đất vốn không phải trung tâm điện ảnh của Trung Quốc.
Sau thành công của dự án đầu tiên, các đoàn phim tiếp tục tìm đến Hoành Điếm. Những bối cảnh mới lần lượt được xây dựng, từ cung điện thời Tần, các công trình thời Minh - Thanh đến những khu phố mô phỏng Quảng Châu và Hong Kong (Trung Quốc) đầu thế kỷ 20.
Theo Hengdian Group, hệ thống hiện có hơn 30 khu bối cảnh lớn và hơn 100 trường quay với nhiều quy mô. Mỗi năm, hơn 300 đoàn phim làm việc tại đây.
Quy mô đó khiến Hoành Điếm không còn đơn thuần là một phim trường. Nơi đây hình thành cả hệ sinh thái phục vụ ngành công nghiệp điện ảnh, từ đạo cụ, phục trang, thiết bị, hóa trang, hậu kỳ đến lưu trú, ăn uống và các dịch vụ dành cho đoàn phim.
Điểm đặc biệt của Hoành Điếm là khả năng tái hiện nhiều giai đoạn lịch sử tại cùng một địa điểm. Những cung điện, khu phố cổ và công trình quy mô lớn được xây dựng để phục vụ điện ảnh, sau đó tiếp tục được sử dụng trong nhiều dự án khác.
Một đoàn phim làm việc tại phim trường Hoành Điếm (Ảnh: The Paper).
Các bộ phim nổi tiếng của điện ảnh Trung Quốc như Hero của Trương Nghệ Mưu, The Forbidden Kingdom với Thành Long và Lý Liên Kiệt cùng nhiều phim truyền hình cổ trang đình đám như Diên hi công lược, Hậu cung Như Ý truyện từng được ghi hình tại đây.
Khi các tác phẩm xuất hiện dày đặc trên màn ảnh, chính phim trường cũng trở thành điểm đến du lịch. Hengdian World Studios mở cửa cho công chúng, tạo ra mô hình kết hợp giữa sản xuất phim, giải trí và du lịch.
“Nhà máy” cần hàng nghìn con người
Trong nhiều năm, một trong những lợi thế lớn nhất của Hoành Điếm không chỉ nằm ở những bối cảnh được dựng sẵn mà còn ở nguồn nhân lực.
Diễn viên quần chúng từ khắp Trung Quốc tìm đến đây với hy vọng xuất hiện trên màn ảnh. Một người có thể bắt đầu bằng vai binh lính, cung nữ, người qua đường hoặc nhân vật không có lời thoại trước khi tìm kiếm những cơ hội lớn hơn.
Khi phim ngắn nhiều tập phát triển mạnh, nhu cầu về diễn viên và nhân viên đoàn phim tiếp tục tăng. Đây là loại hình nội dung có thời gian sản xuất nhanh, kinh phí thấp và thường được phát hành theo từng tập ngắn trên điện thoại.
Nhiều người tìm đến phim trường Hoành Điếm chỉ để có cơ hội làm diễn viên quần chúng (Ảnh: Sina).
Hoành Điếm vì thế trở thành một mắt xích quan trọng trong ngành công nghiệp phim ảnh tại Trung Quốc. Các đoàn phim có thể tìm thấy bối cảnh, diễn viên và nhân sự hậu trường trong cùng một khu vực. Nhưng lợi thế đó đang bị thách thức bởi AI.
Ảnh hưởng từ cơn sốt video AI
Theo DataEye, thị trường phim ngắn nhiều tập tại Trung Quốc đạt quy mô khoảng 1.000 tỷ NDT (gần 3.900 tỷ đồng) trong năm 2025 và tiếp tục tăng trưởng trong năm 2026. Đây là một trong những phân khúc phát triển nhanh nhất của ngành giải trí nước này.
Sự bùng nổ của thị trường tạo ra nhu cầu lớn về nội dung, đồng thời thúc đẩy các nhà sản xuất tìm cách giảm chi phí và rút ngắn thời gian hoàn thành tác phẩm. AI xuất hiện đúng vào thời điểm đó.
Tháng 2, ByteDance ra mắt Seedance 2.0, công cụ tạo video AI được chú ý nhờ khả năng tạo chuyển động phức tạp và duy trì tính nhất quán của nhân vật. Sự xuất hiện của công cụ này cùng nhiều sản phẩm tương tự khiến việc sản xuất video bằng AI trở nên dễ tiếp cận hơn.
Hoành Điếm từng là nơi ghi hình cho bộ phim nổi tiếng "Hero" (Ảnh: Globaltimes).
Gần như ngay lập tức, mạng xã hội Trung Quốc tràn ngập những đoạn video do AI tạo ra. Người dùng thử nghiệm từ cảnh hành động, phim cổ trang đến những câu chuyện ngắn dành riêng cho màn hình điện thoại.
Điểm hấp dẫn nhất của AI đối với nhà sản xuất là chi phí. Một công ty sản xuất được CNN dẫn lại cho biết một dự án dài 120 phút với chất lượng ở mức thông thường có thể được một ê-kíp chỉ gồm 5 người hoàn thành trong khoảng một tuần, với chi phí khoảng 15.000 NDT (58 triệu đồng). Mức này thấp hơn rất nhiều so với cách sản xuất truyền thống cần diễn viên, bối cảnh, quay phim và một ê-kíp đông người.
Với phim ngắn nhiều tập, lợi thế này đặc biệt rõ ràng. Một cảnh quay trước đây có thể cần thuê diễn viên, chuẩn bị phục trang, trang điểm, bố trí máy quay, dựng bối cảnh và hậu kỳ. Với AI, nhiều công đoạn có thể được thực hiện bằng máy tính.
Điều đó đặt ra một câu hỏi khó đối với Hoành Điếm: Nếu không cần hàng trăm người để tạo nên một bộ phim, những người từng sống nhờ ngành công nghiệp này sẽ làm gì?.
Diễn viên Hoành Điếm đối mặt nguy cơ thất nghiệp
Hoành Điếm không chỉ là phim trường mà còn là nơi phát triến du lịch (Ảnh: Hengdian).
Một số diễn viên và nhân viên đoàn phim tại Hoành Điếm cho biết số lượng công việc giảm đáng kể. CNA dẫn lời một diễn viên từng làm việc tại đây từ năm 2021 cho biết trước kia anh gần như có thể liên tục tìm được việc, nhưng tình hình sau đó thay đổi nhanh chóng. Thu nhập cũng giảm theo.
Một số diễn viên cho biết vai chính từng mang lại hàng nghìn NDT mỗi ngày nhưng hiện có trường hợp chỉ còn khoảng 300 NDT (hơn 1 triệu đồng). Một số người phải tìm thêm việc ngoài ngành để trang trải cuộc sống.
Với diễn viên quần chúng, tác động càng rõ rệt bởi đây vốn là nhóm có thu nhập phụ thuộc trực tiếp vào số ngày được thuê. Không chỉ diễn viên chịu ảnh hưởng. Khi AI đảm nhận một phần công việc dựng hình, biên tập và hậu kỳ, các ê-kíp sản xuất cũng có xu hướng thu hẹp.
Những nhóm trò chuyện trực tuyến vốn dùng để đăng thông tin tuyển diễn viên nay xuất hiện ngày càng nhiều tin tuyển biên tập viên AI, nhà thiết kế, lập trình viên và nhân sự chuyên xử lý nội dung do AI tạo ra. Nói cách khác, AI không chỉ lấy đi việc làm mà còn tạo ra một thị trường lao động mới.
“Nếu không thể đánh bại AI, hãy tham gia cùng nó”
Một bộ phận người làm nghề tại Hoành Điếm đang lựa chọn thích nghi thay vì chống lại công nghệ. Một diễn viên trẻ Trung Quốc được Sina dẫn lời cho biết AI là xu hướng khó có thể ngăn cản. Thay vì cố cạnh tranh với máy móc, cô lựa chọn học cách sử dụng công nghệ và chuyển một phần trọng tâm công việc sang đạo diễn. Đây có thể là hướng đi mà nhiều người trong ngành phải lựa chọn.
Các nghệ sĩ của Trung Quốc đang tìm cách thích nghi và chung sống với AI (Ảnh: Jinhua).
Một diễn viên có thể không còn chỉ đứng trước máy quay mà học cách điều khiển nhân vật AI. Một biên tập viên có thể chuyển sang quản lý nội dung do máy tạo ra. Một nhà sản xuất có thể dùng AI để xây dựng bản nháp trước khi quyết định phần nào cần quay với người thật.
AI đang làm thay đổi mô hình sản xuất phim tại Hoành Điếm, nhưng còn quá sớm để nói rằng công nghệ này sẽ xóa sổ phim trường. Những tác phẩm đòi hỏi diễn xuất, cảm xúc và tương tác giữa con người với con người vẫn có nhu cầu đối với diễn viên thật. Những bộ phim quy mô lớn cũng cần trường quay, đạo cụ và đội ngũ sản xuất thực tế.
Hơn nữa, Hoành Điếm sở hữu một lợi thế mà AI không thể thay thế hoàn toàn: Hệ thống cơ sở vật chất đã được xây dựng trong hàng chục năm và mạng lưới nhân lực, dịch vụ hình thành xung quanh ngành điện ảnh.
Vì thế, câu hỏi không còn là AI có bước vào Hoành Điếm hay không. Điều quyết định tương lai của “Hollywood Trung Quốc” là liệu nơi đây có thể biến AI từ mối đe dọa thành một phần của chính ngành công nghiệp mà Hoành Điếm đã mất hàng chục năm để xây dựng hay không.