Hơn 1 tỉ tấn thực phẩm lãng phí, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kêu gọi thay đổi thói quen

Sáng 20-9, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND TP Hà Nội và các đơn vị liên quan tổ chức lễ phát động quốc gia hưởng ứng chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026. Hơn 1.000 người đã tham dự chương trình.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết năm 2026, chiến dịch tập trung vào thách thức toàn cầu bắt nguồn từ chính sinh hoạt hằng ngày là "Lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải thực phẩm".

• Mỗi ngày có 1 tỉ bữa ăn bị vứt bỏ trong khi 800 triệu người bị đói

Theo báo cáo chỉ số lãng phí thực phẩm năm 2024 của chương trình Môi trường Liên hợp quốc, khoảng 1,05 tỉ tấn thực phẩm đã bị lãng phí trong năm 2022 tại các hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ.

Đằng sau mỗi phần thực phẩm bị bỏ đi là sự lãng phí về đất đai, nguồn nước, năng lượng, nhân lực, đồng thời trực tiếp làm gia tăng áp lực xử lý chất thải và phát thải khí nhà kính.

Theo ông Yên, tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ hiện chiếm từ 50-70% tổng lượng rác thải sinh hoạt. Nếu không được phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ là gánh nặng lớn cho hạ tầng đô thị và đe dọa trực tiếp đến môi trường sống.

Chính vì vậy, chủ đề năm nay không chỉ là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh môi trường, mà còn đặt ra một cách tiếp cận toàn diện hơn đó là một chiếc đĩa ăn sạch không chỉ là không bỏ thừa thực phẩm, mà là khởi đầu cho một chuỗi tuần hoàn tài nguyên.

Để chủ đề "Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch" thực sự đi vào cuộc sống, ông Yên đề nghị các cấp, các ngành, địa phương, doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân giảm lãng phí thực phẩm và chất thải ngay từ nguồn. 

Mỗi gia đình, cơ quan, trường học, nhà hàng, khách sạn, chợ và cơ sở kinh doanh - dịch vụ ăn uống cần từng bước thay đổi thói quen mua sắm, chế biến, sử dụng thực phẩm theo hướng tiết kiệm và hiệu quả.

Các doanh nghiệp cần quan tâm hơn đến việc giảm tổn thất trong sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối. Đổi mới quy trình, mô hình kinh doanh để sử dụng hiệu quả nguyên liệu, năng lượng và nước.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, cho rằng thất thoát và lãng phí thực phẩm làm gia tăng biến đổi khí hậu, làm suy giảm đa dạng sinh học và khiến các hệ sinh thái bị ô nhiễm nghiêm trọng.

Để tạo ra sự chuyển đổi thực chất, bà Pauline Tamesis cho rằng chúng ta cần hành động trên toàn bộ chuỗi giá trị nông sản - thực phẩm.

"Chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng cần chung tay ngăn ngừa thất thoát trong chuỗi cung ứng, duy trì thực phẩm còn sử dụng được trong vòng tuần hoàn, đồng thời chuyển đổi chất thải hữu cơ không thể tránh khỏi thành các nguồn tài nguyên hữu ích.

Sự thay đổi bắt đầu từ chính mỗi gia đình. Mỗi người trong chúng ta đều có thể tạo nên sự khác biệt thông qua những lựa chọn có trách nhiệm hằng ngày như lên kế hoạch cho các bữa ăn, chỉ mua những gì thực sự cần và sáng tạo trong việc tận dụng thực phẩm còn dư" - bà Pauline Tamesis chia sẻ.

Lãng phí thực phẩm đang trở thành một thách thức lớn của thế giới hiện đại. Mỗi năm thế giới lãng phí khoảng 1/3 lượng thực phẩm được sản xuất, tương đương hơn 1,3 tỉ tấn.