Việc Việt Nam và Canada nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược đang mở ra không gian hợp tác mới trong lĩnh vực năng lượng, với những hướng đi cụ thể từ khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), năng lượng sạch, hydro đến điện hạt nhân và chuỗi cung ứng thiết bị. Điều đáng chú ý là hai bên đã bắt đầu thiết lập cơ chế triển khai nhằm chuyển các cam kết cấp cao thành những chương trình và dự án cụ thể.
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã có cuộc hội đàm với Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên thiên nhiên Canada Tim Hodgson, trong đó tập trung vào việc triển khai Bản ghi nhớ về hợp tác năng lượng và chuyển dịch năng lượng sạch vừa được hai bên ký kết.
Hai Bộ trưởng thống nhất thành lập Nhóm công tác chung để triển khai và hướng tới những kết quả cụ thể. Phía Việt Nam giao Cục Năng lượng và Dầu khí làm đầu mối, cùng sự tham gia của Cục Điện lực, Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và các đơn vị liên quan.
Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Canada Trần Thu Quỳnh cho biết ngay sau khi lãnh đạo hai nước tuyên bố nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược, hai bộ đã nhanh chóng triển khai các hoạt động nhằm cụ thể hóa khuôn khổ quan hệ mới.
Theo bà, trong lĩnh vực năng lượng, hai bộ đã trao đổi cụ thể về các dự án cũng như nhu cầu của mỗi bên. Những lĩnh vực có tiềm năng được xác định gồm LNG, LPG, năng lượng sạch, hydro và đặc biệt là năng lượng nguyên tử.
LNG hiện nổi lên như một hướng hợp tác trước mắt. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nêu nhu cầu nhập khẩu LNG ngày càng tăng của Việt Nam nhằm phục vụ phát triển điện khí theo Quy hoạch điện VIII, đồng thời đề xuất mở rộng hợp tác theo hướng đưa Việt Nam trở thành một trung tâm lưu trữ và phân phối LNG của Canada tại khu vực. Bộ trưởng Tim Hodgson giới thiệu các cơ hội đầu tư vào các dự án LNG tại Canada và mời doanh nghiệp Việt Nam nghiên cứu tham gia.
Một điểm đáng chú ý khác là triển vọng hợp tác về năng lượng hạt nhân dân sự. Việt Nam đề nghị Canada chia sẻ kinh nghiệm xây dựng khuôn khổ pháp lý, điều tiết, quản lý an toàn và đào tạo nguồn nhân lực. Bộ trưởng Hodgson giới thiệu việc Canada đang triển khai dự án lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) và mời Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng tới thăm dự án.
Theo Tham tán Trần Thu Quỳnh, để cụ thể hóa hướng hợp tác này, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã làm việc với tập đoàn AtkinsRéalis, doanh nghiệp Canada sở hữu công nghệ CANDU và có năng lực trong các dịch vụ kỹ thuật, thiết kế và triển khai các dự án điện hạt nhân. Hai bên đã thống nhất tiếp tục trao đổi về khả năng hỗ trợ Việt Nam trong đào tạo và phổ biến thông tin về công nghệ hạt nhân. Dự kiến trong khoảng ba tuần tới sẽ có cuộc hội thảo giữa các bên liên quan về công nghệ CANDU cũng như năng lực của AtkinsRéalis.
Đáng chú ý hơn, hợp tác hạt nhân không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ Việt Nam tiếp nhận công nghệ. Bà Trần Thu Quỳnh cho biết phía Canada đánh giá cao năng lực thiết kế, chế tạo và kỹ thuật của Việt Nam trong lĩnh vực thiết bị cơ khí chính xác. Đây có thể là cơ sở để kết nối năng lực sản xuất của hai nước, tạo cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng năng lượng hạt nhân.
Từ góc độ của cộng đồng doanh nghiệp Canada, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Hội đồng Kinh doanh Canada Goldy Hyder cũng đánh giá năng lượng sẽ là một trong những lĩnh vực quan trọng trong quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Canada thời gian tới. Ông Hyder nhấn mạnh Canada sở hữu nhiều nguồn năng lượng và vấn đề then chốt hiện nay là làm thế nào để đưa được các nguồn năng lượng đó tới những thị trường có nhu cầu, trong đó có Việt Nam.
Theo ông, trong bối cảnh thế giới hiện nay, an ninh năng lượng có quan hệ chặt chẽ với an ninh kinh tế và an ninh quốc gia. Nhu cầu điện toàn cầu sẽ tiếp tục tăng mạnh, do đó, các nguồn năng lượng truyền thống như dầu khí, điện hạt nhân quy mô lớn, các lò phản ứng môđun nhỏ cũng như các nguồn năng lượng mới sẽ cùng đóng vai trò trong việc bảo đảm nguồn cung.
Việc nâng cấp quan hệ Việt Nam-Canada lên Đối tác chiến lược, theo ông Hyder, sẽ tạo thêm nền tảng để thúc đẩy đầu tư và đồng đầu tư hai chiều. Hai nước có thể phát huy thế mạnh bổ trợ của hai nền kinh tế và tận dụng Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) để không chỉ tăng trao đổi hàng hóa mà còn cùng đầu tư, sản xuất và tạo ra giá trị mới.
Việc hình thành Nhóm công tác chung để triển khai bản ghi nhớ giữa hai bộ, cùng những bước triển khai ban đầu với doanh nghiệp Canada, cho thấy hợp tác năng lượng đang chuyển từ xác định tiềm năng sang xây dựng các cơ chế và chương trình cụ thể. Với nhu cầu năng lượng ngày càng lớn của Việt Nam và thế mạnh về tài nguyên, công nghệ và tài chính của Canada, đây được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những lĩnh vực góp phần tạo nội hàm kinh tế thực chất cho quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Canada./.
(TTXVN/Vietnam+)