Huyết áp tăng do căng thẳng: Khi nào chỉ là tạm thời, khi nào đáng lo?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Căng thẳng tinh thần sẽ khiến huyết áp tăng đột ngột. Khi đối mặt với áp lực công việc, tranh cãi hoặc tình huống bất ngờ, cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng tự vệ, làm tim đập nhanh hơn và mạch máu co lại.

Huyết áp thường tăng trong thời gian ngắn rồi giảm khi cơ thể bình tĩnh trở lại. Tuy nhiên, không phải trường hợp huyết áp tăng khi căng thẳng nào cũng vô hại. Nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, huyết áp vẫn cao sau khi nghỉ ngơi, người bệnh cần đến gặp bác sĩ để tìm ra nguyên nhân, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).

Khi gặp một tình huống gây áp lực, cơ thể kích hoạt phản ứng thường được gọi là chiến đấu hoặc bỏ chạy. Hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh hơn, kích thích cơ thể giải phóng các hoóc môn như adrenaline, cortisol, bác sĩ gia đình Aaron Block tại cơ sở y khoa The Cove Concierge Medicine (Mỹ) cho biết.

Quá trình này khiến tim đập nhanh, mạch máu co lại và huyết áp tăng lên. Đây là phản ứng tự nhiên giúp cơ thể sẵn sàng ứng phó với những tình huống cần sự tập trung hoặc phản ứng nhanh.

Khi nào chỉ là tạm thời?

Nếu huyết áp tăng do căng thẳng thì tình trạng này chỉ là phản ứng tạm thời, xuất hiện trong một tình huống cụ thể. Sau đó nghỉ ngơi và bình tĩnh trở lại, huyết áp sẽ trở về mức bình thường. Ví dụ thường gặp là một người cảm thấy tim đập nhanh, huyết áp tăng khi chuẩn bị phỏng vấn xin việc hay đang tranh cãi.

Một trường hợp khác là tăng huyết áp áo choàng trắng, xảy ra khi huyết áp đo tại bệnh viện, phòng khám cao hơn so với khi đo ở nhà. Tâm lý lo lắng khi gặp bác sĩ hoặc chờ kết quả khám cũng góp phần gây ra hiện tượng này.

Khi nào là dấu hiệu đáng lo?

Nếu huyết áp vẫn cao dù khi đã nghỉ ngơi thì người mắc cần chú ý. Nếu chỉ số tiếp tục tăng trong nhiều lần đo khác nhau, kể cả khi người đó không còn căng thẳng, cần nghĩ đến khả năng đã mắc bệnh huyết áp cao.

Một dấu hiệu khác là huyết áp tăng thường xuyên mỗi khi lo lắng, tức giận hoặc chịu áp lực công việc. Những đợt tăng lặp đi lặp lại không nên xem nhẹ, đặc biệt nếu người đó đã có bệnh tim mạch, tiểu đường hoặc bệnh thận.

Làm thế nào để hạn chế huyết áp tăng khi căng thẳng?

Khi nhận thấy bản thân đang căng thẳng, hãy tạm dừng công việc, ngồi ở nơi yên tĩnh và thở chậm, đều. Thiền hoặc yoga cũng có thể giúp thư giãn. Mục tiêu là giảm căng thẳng và giúp cơ thể trở lại trạng thái bình thường, chứ không phải cố gắng làm huyết áp giảm nhanh bằng mọi giá.

Bên cạnh đó, duy trì vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc cũng rất quan trọng. Đi bộ, đạp xe hoặc bơi lội sẽ giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm căng thẳng, theo Verywell Health.

Khi đối mặt với áp lực tinh thần, cơ thể kích hoạt phản ứng tự vệ khiến hệ thần kinh giao cảm giải phóng hormone adrenaline và cortisol. Quá trình sinh học này làm tim đập nhanh, mạch máu co hẹp và dẫn đến huyết áp tăng vọt tức thì. Bác sĩ Aaron Block tại cơ sở y khoa The Cove Concierge Medicine chỉ ra rằng đây là cơ chế thích ứng tự nhiên nhằm giúp con người phản ứng nhanh trước các biến cố bất ngờ. Ở trạng thái sinh lý thông thường, chỉ số huyết áp sẽ tự động trở về mức ổn định sau khi người bệnh nghỉ ngơi và lấy lại bình tĩnh. Điển hình cho hiện tượng này là cảm giác hồi hộp trước buổi phỏng vấn hay hội chứng tăng huyết áp áo choàng trắng lúc chờ đợi kết quả xét nghiệm tại cơ sở y tế. Những dao động ngắn hạn như vậy phản ánh phản xạ sinh tồn của hệ tuần hoàn thay vì cảnh báo một bệnh lý thực thể kéo dài. Ngược lại, tình trạng huyết áp duy trì ở ngưỡng cao trong nhiều lần đo độc lập dù cơ thể đã thư giãn hoàn toàn là dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm. Hiện tượng tăng huyết áp tái diễn thường xuyên sau các cơn giận dữ hay áp lực công việc đòi hỏi can thiệp y tế sớm, đặc biệt đối với nhóm đối tượng có sẵn tiền sử tim mạch, tiểu đường hoặc bệnh thận. Việc trì hoãn thăm khám chuyên khoa trong các trường hợp này có thể làm gia tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện biến chứng tuần hoàn nghiêm trọng. Để kiểm soát hiệu quả các đợt tăng vọt huyết áp, người bệnh nên chủ động dừng công việc, chọn không gian yên tĩnh và thực hiện hít thở chậm đều hoặc tập thiền định. Chuyên trang Verywell Health khuyến cáo duy trì thói quen ngủ đủ giấc song hành cùng các hoạt động thể chất thường xuyên như đi bộ, bơi lội hoặc đạp xe. Những biện pháp điều chỉnh lối sống kể trên giữ vai trò then chốt trong việc giảm căng thẳng hệ thần kinh và bảo tồn độ đàn hồi tự nhiên của thành mạch.