Iran công bố chi tiết "vùng cấm mới" trên eo biển Hormuz

Theo Dân Trí, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vừa công bố chi tiết về một khu vực hạn chế mới liên quan tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Khu vực này được giới thiệu là kéo dài từ cảng Chabahar, cảng cực đông của Iran nằm bên vịnh Oman và biển Ả Rập, đến những vùng nhất định ngoài khơi. Thông báo lập tức thu hút chú ý vì eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng, kết nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman và biển Ả Rập. Người phát ngôn IRGC Hossein Mohebbi cho biết vùng cấm bắt đầu từ cảng Chabahar, tiếp tục qua một số khu vực được xác định thuộc vịnh Oman và biển Ả Rập. Tuy nhiên, tọa độ chính xác của khu vực hạn chế chưa được công bố ngay trong tuyên bố, khiến phạm vi áp dụng cụ thể vẫn cần được làm rõ thêm. IRGC cảnh báo mọi tàu thuyền đi vào khu vực này mà không được cấp phép sẽ phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt liên quan hoạt động hàng hải. Theo ông Mohebbi, những tàu vi phạm có thể bị đình chỉ toàn bộ dịch vụ hàng hải, bảo hiểm và hỗ trợ dành cho hoạt động di chuyển trên biển. Đáng chú ý, lệnh đình chỉ không chỉ áp dụng cho chuyến đi bị xem là vi phạm, mà còn có thể ảnh hưởng đến những lần tàu đó đi qua Hormuz về sau. Điều này đồng nghĩa các tàu bị từ chối dịch vụ có thể gặp trở ngại lâu dài trong việc tiếp nhận hỗ trợ, bảo hiểm và những hoạt động hậu cần cần thiết. Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz trong bối cảnh cuộc xung đột với Mỹ và Israel tiếp diễn, động thái khiến thị trường dầu mỏ quốc tế biến động mạnh. Eo biển này đảm nhận hoạt động vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu, nên bất kỳ hạn chế nào tại đây đều có thể gây ảnh hưởng rộng. Mỹ sau đó đáp trả bằng lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, trong khi Tổng thống Donald Trump nói biện pháp này khiến Tehran thiệt hại 500 triệu USD mỗi ngày. Việc kiểm soát tuyến đường thủy trở thành vấn đề nổi bật trong xung đột, khi Iran thể hiện ý định quản lý chặt giao thông và thiết lập cơ chế thu phí. Những kế hoạch này vấp phải sự phản đối gay gắt từ phía Mỹ, trong lúc hoạt động qua lại tại eo biển tiếp tục gắn với các tính toán an ninh và kinh tế. Tại một cuộc họp báo, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết Tehran cùng Oman dự kiến xây dựng biên bản ghi nhớ chung. Mục tiêu của văn bản là tạo ra một hành lang an toàn tạm thời, hỗ trợ hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz trong bối cảnh căng thẳng gia tăng. Biên bản này được cho là sẽ sớm đăng ký chính thức với Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), cơ quan quốc tế phụ trách nhiều quy định về vận tải biển. Oman được kỳ vọng giữ vai trò quan trọng trong cơ chế quản lý tương lai vì nước này cũng là quốc gia ven biển, có vị trí gắn trực tiếp với tuyến hàng hải. Giữa tháng 8, Iran thông báo đã đạt thỏa thuận với Oman về bản đồ luồng hàng hải tại eo biển Hormuz, đồng thời nói đàm phán tiến triển tích cực. Tehran cho rằng tiến trình này vẫn tiếp tục bất chấp sự cản trở từ phía Mỹ, qua đó cho thấy cạnh tranh ảnh hưởng tại tuyến hàng hải đang diễn ra quyết liệt. Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang đầu tháng 9, sau khi Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo tấn công những mục tiêu của IRGC tại Iran. Động thái được đưa ra sau khi IRGC bị cáo buộc tấn công các tàu thương mại, trong khi lực lượng Iran tuyên bố đã đánh vào hai tàu Mỹ và tám tàu chở dầu. IRGC cũng thông báo các cuộc tấn công riêng nhằm vào lực lượng Mỹ tại Jordan, nói đây là hành động đáp trả những vụ Washington tập kích tàu thuyền Iran. Sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Jordan khiến Tehran xem nước này là mục tiêu trọng điểm, còn Amman cho biết hệ thống phòng không đã đánh chặn 18 trong 20 tên lửa Iran đêm 8/9. CENTCOM sau đó bác bỏ thông tin hai tàu khu trục Mỹ bị trúng đạn, khẳng định không tàu chiến Hải quân Mỹ nào bị tấn công và nói đã phá hủy 10 tàu chở dầu Iran trong tuần qua.