Chiều 16/9, Bảo tàng Nghệ An-Xô viết Nghệ Tĩnh phối hợp với Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khẩn cấp dấu tích mộ gạch Rú Bụt, xã Kim Liên. Nghệ An chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho diễn tập khu vực phòng thủ Nghệ...
Cuộc khai quật khẩn cấp đã xác định và làm xuất lộ dấu tích của hai ngôi mộ gạch cùng hướng.
Trong đó, mộ 1 (M1) được phát hiện trong quá trình người dân đào đất trồng cây; mộ 2 (M2) được phát hiện và làm xuất lộ trong quá trình khai quật. Hai mộ có cấu trúc gồm ba phần: huyệt, huyệt đạo và hầm mộ.
Bên trong hầm mộ, các chuyên gia khai quật thấy nhiều đồ tùy táng. (Ảnh: TH)
Gạch được sử dụng ở hai mộ phần lớn là gạch chữ nhật màu đỏ/xám, độ nung thấp, nhiều kích thước.
Đa phần là gạch chữ nhật đỏ không trang trí hoa văn, số ít tiêu bản trang trí hoa văn kẻ ca-rô. Hoa văn được thể hiện ở cạnh mỏng, có ba loại: hoa văn kẻ ca-rô, hoa thị và dấu "x".
Tiền cổ được phát hiện trong mộ gạch cổ. Ảnh: TH
Đồ tùy táng trong M1 gồm 3 nhóm chất liệu chính: đồ gốm, đồ thủy tinh và đồ kim loại.
Đồ tùy táng trong M2 chưa bị xâm phạm, nhóm đồ tùy táng còn nguyên vẹn tại vị trí ban đầu. Đồ tùy táng đa dạng, gồm 4 nhóm chất liệu chính: gốm, sành, thủy tinh và kim loại.
Đồ kim loại gồm mũi nhọn, lưỡi dao, chuôi đao, kiếm... Ảnh: TH
Căn cứ đặc điểm cấu trúc, kỹ thuật xây dựng và các di vật phát hiện tại di tích, đây là hai mộ táng với hầm mộ được xây xếp bằng gạch.
Loại hình mộ này thường được gọi là mộ gạch hoặc mộ Hán, khá phổ biến tại các khu vực ven những dòng sông lớn và các tuyến giao thông đường thủy, trong đó có các khu vực Lục Đầu Giang, Bạch Đằng, Y Bích, sông Lam..., vốn giữ vai trò kết nối giữa các trung tâm cư trú với biển.
Nhiều đồ gốm được tìm thấy. (Ảnh: TH)
Tại Nghệ An, khảo cổ học đã ghi nhận một số di tích có loại hình tương tự tại khu vực Nam Lộc cũ (nay là xã Vạn An), Nam Kim cũ (nay là xã Thiên Nhẫn) và Kim Liên cũ (nay là xã Kim Liên).
Bên trong mộ có đồ tùy táng bằng gốm, đất nung, kim loại, tiền cổ và các vật dụng khác. (Ảnh: TH)
Đối chiếu với các mộ gạch đã được nghiên cứu, đặc biệt là mộ Nam Lộc (Vạn An) và mộ Núi Chung (Kim Liên), có thể nhận thấy hai mộ gạch tại Rú Bụt có nhiều điểm tương đồng về mặt bằng cũng như phương thức đào huyệt và xây dựng hầm mộ.
Cấu trúc hầm mộ được xếp bằng gạch. Gạch được sử dụng phần lớn là gạch chữ nhật màu đỏ, xám, độ nung thấp, nhiều kích thước. (Ảnh: TH)
Theo báo cáo khai quật, đây là hai trong những ngôi mộ gạch hiếm hoi chưa bị xâm hại trước khi được phát lộ. Điều này cung cấp các thông tin chính xác về cách thức bài trí các đồ tùy táng trong hầm mộ.
Dựa trên diễn biến địa tầng, đặc điểm vị trí, cấu trúc, kỹ thuật xây dựng và hệ thống di vật thu được, bước đầu có thể xác định hai mộ gạch được xây dựng trong giai đoạn Lục Triều, thế kỷ 4-6.
TRẦN TRUNG HIẾU
Chiều 16/9, Bảo tàng Nghệ An-Xô viết Nghệ Tĩnh phối hợp với Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội công bố sơ bộ kết quả khai quật khẩn cấp dấu tích mộ gạch Rú Bụt, xã Kim Liên. Cuộc khai quật làm xuất lộ hai ngôi mộ cùng hướng, trong đó mộ 1 được phát hiện khi người dân đào đất trồng cây, còn mộ 2 được xác định trong quá trình khảo cổ. Cả hai đều gồm ba bộ phận là huyệt, huyệt đạo và hầm mộ xây xếp bằng gạch.
Vật liệu xây mộ chủ yếu là gạch chữ nhật màu đỏ hoặc xám, độ nung thấp, kích thước không đồng nhất. Phần lớn gạch không trang trí, song một số tiêu bản mang hoa văn kẻ ca-rô, hoa thị hoặc dấu “x” trên cạnh mỏng. Những đặc điểm này cho thấy sự tương đồng về mặt bằng, cách đào huyệt và kỹ thuật xây dựng với các mộ Nam Lộc ở Vạn An và Núi Chung tại Kim Liên.
Đồ tùy táng trong mộ 1 thuộc ba nhóm chất liệu chính gồm gốm, thủy tinh và kim loại, trong khi mộ 2 có thêm đồ sành. Đáng chú ý, các hiện vật trong mộ 2 chưa bị xáo trộn, vẫn giữ nguyên vị trí ban đầu, gồm đồ gốm, tiền cổ, mũi nhọn, lưỡi dao, chuôi đao, kiếm và nhiều vật dụng khác. Tình trạng bảo tồn hiếm gặp này cung cấp nguồn tư liệu có độ tin cậy cao để nghiên cứu cách bài trí đồ tùy táng và tập quán mai táng đương thời.
Mộ gạch, còn gọi là mộ Hán, từng phổ biến tại các khu vực ven sông lớn và tuyến giao thông thủy như Lục Đầu Giang, Bạch Đằng, Y Bích và sông Lam, những địa bàn kết nối trung tâm cư trú với biển. Tại Nghệ An, loại hình tương tự đã được ghi nhận ở Nam Lộc cũ, Nam Kim cũ và Kim Liên cũ. Dựa trên địa tầng, vị trí, cấu trúc, kỹ thuật xây dựng cùng hệ thống di vật, nhóm khai quật bước đầu xác định hai mộ Rú Bụt thuộc giai đoạn Lục Triều, từ thế kỷ 4 đến thế kỷ 6.
