Ngày 3.11, ĐH Quốc gia Hà Nội và ĐH Thanh Hoa (Trung Quốc) phối hợp cùng một số tổ chức quốc tế tổ chức phiên khai mạc hội thảo giáo dục trực tuyến toàn cầu năm 2026 (GMC 2026) với chủ đề "Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục vì tương lai hợp tác giữa con người với trí tuệ nhân tạo". Gần 400 đại biểu là nhà khoa học, lãnh đạo các trường đại học hàng đầu thế giới như Harvard, Thanh Hoa, Tokyo, Queen Mary London... tham gia hội thảo.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu (bài phải) tại hội thảo
ẢNH: THU SA
Dạy sinh viên biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và có trách nhiệm
Tại phiên khai mạc, PGS Bùi Thế Duy, Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội, nhắc lại một thông tin gây sự chú ý của giới học thuật trong thời gian gần đây: một hệ thống AI chỉ mất khoảng 4 ngày để đề xuất lời giải cho bài toán thế kỷ.
Theo PGS Bùi Thế Duy, dù kết quả còn cần tiếp tục thẩm định, bước tiến này cho thấy khả năng đáng kinh ngạc của máy móc trong việc giải quyết các vấn đề khoa học phức tạp. Trong giảng đường đại học hiện nay, AI không chỉ hỗ trợ tìm kiếm thông tin mà còn đóng vai trò như một "trợ giảng cá nhân", giúp giảng viên xây dựng học liệu và hỗ trợ nhà khoa học phân tích dữ liệu, đề xuất giả thuyết nghiên cứu mới.
PGS Bùi Thế Duy (trái) và GS Lý Lộ Minh tại hội thảo
ẢNH: QUANG TOẢN
"Khi AI có thể đảm nhiệm ngày càng nhiều công việc trí tuệ, giáo dục không thể tiếp tục chủ yếu dựa trên việc truyền thụ, ghi nhớ và tái hiện kiến thức, mà phải chú trọng hơn đến phát triển tư duy độc lập, khả năng phản biện, sáng tạo và giải quyết vấn đề của người học", Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh.
GS Lý Lộ Minh, Giám đốc ĐH Thanh Hoa kiêm Chủ tịch Ban điều hành Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu (GMA), cho rằng sự phân chia lại công việc nhận thức giữa người và máy đang làm thay đổi tận gốc giá trị của tấm bằng ĐH.
"Khi AI có thể giải thích kiến thức và giải quyết những bài toán phức tạp, giá trị của con người ngày càng thể hiện ở khả năng đặt câu hỏi, tư duy phản biện, kiểm chứng thông tin và đưa ra những phán đoán có trách nhiệm", GS Lý Lộ Minh nhận định.
Không chuyển giao trí tuệ cho máy móc một cách đơn thuần
Đến dự phiên khai mạc, Phó thủ tướng Lê Tiến Châu cũng nêu vấn đề: "Câu hỏi đặt ra cho giáo dục không còn là có nên sử dụng trí tuệ nhân tạo hay không, mà là sử dụng trí tuệ nhân tạo cho những mục đích gì và con người sẽ tập trung phát triển những năng lực nào".
Phó thủ tướng lưu ý tái phân bổ trí tuệ không có nghĩa là chuyển giao trí tuệ cho máy móc một cách đơn thuần, mà là để công nghệ giúp con người tập trung phát triển tư duy độc lập, năng lực phản biện, sáng tạo, nuôi dưỡng tinh thần và học tập suốt đời. Quan trọng nhất, con người phải luôn là chủ thể định hướng giá trị và kiểm soát công nghệ.
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu
ẢNH: THANH HÙNG
Phó thủ tướng Lê Tiến Châu cũng yêu cầu các trường đại học trong nước chủ động điều chỉnh chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá; trong đó tập trung trang bị cho sinh viên năng lực số, năng lực sử dụng AI có chuẩn mực, khả năng hợp tác liên ngành, giải quyết các vấn đề thực tiễn và năng lực tự học gắn với đạo đức học thuật.
Đối với đội ngũ giảng viên, nhà giáo vừa phải làm chủ công nghệ mới, vừa phải giữ vai trò mà máy móc không thể thay thế: định hướng giá trị, giáo dục nhân cách, truyền thống văn hóa, lịch sử dân tộc và truyền cảm hứng sáng tạo cho sinh viên.
"Thành công của giáo dục trong thời đại trí tuệ nhân tạo không được đo bằng số lượng công nghệ được đưa vào lớp học, mà bằng chính sự tiến bộ thực chất về năng lực, về phẩm chất và về khả năng sáng tạo của mỗi người học", Phó thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định.