Không còn “lăn lóc góc bếp”, xuất khẩu gừng, nghệ thu về 46 triệu USD

Từ một loại gia vị quen thuộc, thường được bảo quản ở góc bếp, những năm gần đây, gừng, nghệ của Việt Nam được xuất khẩu sang nhiều thị trường trên thế giới.

Thống kê của Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), trong 9 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu hơn 26.500 tấn gừng, nghệ và gia vị khác, kim ngạch đạt 45,9 triệu USD.

Dù tăng hơn 50% về lượng nhưng kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng này có phần giảm nhẹ so với cùng kỳ năm 2025. Còn so với cùng kỳ năm 2024, lượng gừng, nghệ xuất khẩu tăng 21,4%.

Châu Á là thị trường chủ lực, đạt gần 22.000 tấn, tăng 69,2% so với cùng kỳ và chiếm gần 83% tổng lượng xuất khẩu.

Thị trường lớn nhất là Ấn Độ với gần 5.600 tấn, tăng 21,8% trong khi Indonesia nhập khẩu gần 5.600 tấn gừng, nghệ của Việt Nam, tăng 61,6%.  Bangladesh cũng nhập hơn 5.000 tấn các loại gia vị này, tăng hơn 25 lần so với mức 195 tấn cùng kỳ năm trước.

Tổng cộng, ba thị trường này chiếm 60,8% lượng xuất khẩu cả nước. Đặc biệt, Bangladesh đóng góp hơn 4.800 tấn vào mức tăng chung, tương đương khoảng 54,3% lượng tăng thêm, là động lực tăng trưởng nổi bật trong kỳ.

Ở các khu vực khác, xuất khẩu sang châu Âu đạt hơn 2.400 tấn, giảm 14,5%, riêng thị trường Đức vẫn tăng 39,3%, đạt hơn 1.000 tấn.

Mỹ cũng là một thị trường lớn của gừng và nghệ Việt Nam với gần 1.300 tấn trong 9 tháng đầu năm, trong khi lượng xuất sang châu Phi tăng 230% nhưng tỷ trọng còn thấp, chỉ ở mức 1,5%.

Ngoài gừng, nghệ thì quế và hoa hồi cũng là hai nông sản nhóm cây gia vị có lượng xuất khẩu lớn trong thời gian qua.

Tính đến hết tháng 9 năm nay, Việt Nam xuất khẩu hơn 93.200 tấn quế, kim ngạch đạt hơn 239 triệu USD, tăng nhẹ so với cùng kỳ năm 2025.

Việt Nam cũng xuất khẩu 1.657 tấn hoa hồi trong tháng 9 vừa qua, kim ngạch đạt 5,3 triệu USD, tăng 41,5% về lượng và 8,2% về giá trị so với tháng 8 và tăng 75,3% về lượng so với cùng kỳ năm trước.

Đây là tháng có lượng xuất khẩu cao nhất kể từ đầu năm, với mức tăng chủ yếu đến từ thị trường Ấn Độ.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, diện tích trồng gừng, nghệ và các loại gia vị khác ước khoảng 45.000 ha, tập trung tại Quảng Ngãi, Nghệ An, Lâm Đồng và Gia Lai.

Năm 2025, sản lượng thu hoạch ước đạt khoảng 120.000 tấn gừng và 80.000 tấn nghệ, phục vụ cả thị trường trong nước và xuất khẩu.

Nghệ An được xem là một trong những vùng trồng gừng trọng điểm của Việt Nam, trong đó gừng Kỳ Sơn nổi bật nhờ điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng đặc thù, tạo nên hương vị cay thơm đậm đà và chất lượng riêng biệt.

Trong khi đó, nghệ được trồng phổ biến ở nhiều vùng sinh thái trên cả nước, từ khu vực đồng bằng ven biển đến các vùng núi có độ cao trên 1.500 m. Nghệ Việt Nam được đánh giá có chất lượng tốt với hàm lượng curcumin dao động khoảng 3-5%.

Về xuất khẩu, gừng Việt Nam chủ yếu được tiêu thụ dưới dạng đông lạnh, bên cạnh các sản phẩm chế biến phục vụ nhu cầu làm gia vị và nhiều mục đích sử dụng khác.

Xuất khẩu tăng trưởng mạnh nhưng doanh nghiệp chưa hết lo

Bà Hoàng Thị Liên, Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) cho biết, hiện Việt Nam đứng thứ ba thế giới về cung cấp và chế biến gia vị, sau Ấn Độ và Trung Quốc, với 14 nhà máy chế biến sâu.

Trong bối cảnh người tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, nhiều thị trường cũng gia tăng nhu cầu thay thế phụ gia tổng hợp, mở ra dư địa phát triển cho nghệ và các sản phẩm chế biến từ nghệ.

Đón đầu xu hướng này, các doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước mở rộng chế biến sâu thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô. Những sản phẩm như gừng sấy, bột gừng, tinh dầu gừng, bột nghệ, tinh bột nghệ và chiết xuất curcumin có khả năng mang lại giá trị kinh tế cao hơn, đồng thời giúp doanh nghiệp đáp ứng tốt hơn các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chất lượng và an toàn thực phẩm tại những thị trường nhập khẩu.

Tuy vậy, cũng theo bà Liên, việc chưa có vùng trồng nguyên liệu đủ lớn và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường khiến việc xuất khẩu các sản phẩm gia vị cũng còn bấp bênh. 

Ngoài ra, các loại cây trồng như quế, hồi... thường được trồng tại các vùng núi cao, diện tích nhỏ lẻ, rải rác... Doanh nghiệp thu mua các sản phẩm này gặp khó khăn trong việc xác nhận diện tích và sản lượng vùng trồng để đáp ứng các thủ tục về nguồn gốc xuất xứ khi xuất khẩu. 

Tại hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức mới đây, bà Liên đã đề xuất sớm xem xét đưa cây quế vào danh mục cây trồng công nghiệp chủ lực quốc gia giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Qua đó, có cơ sở để định hướng quy hoạch vùng nguyên liệu, thu hút đầu tư, phát triển chế biến sâu và nâng cao giá trị gia tăng cho ngành hàng.

Tuy vậy, VPSA cũng cho rằng, mặc dù kết quả lũy kế tăng cao, xuất khẩu các sản phẩm gia vị có xu hướng chậm lại trong những tháng gần đây. Lượng xuất khẩu quý I đạt 13.000 tấn, quý II còn hơn 9.300 tấn và quý III chỉ đạt hơn 4.200 tấn.

Diễn biến này cho thấy tăng trưởng 9 tháng chủ yếu được tạo ra trong nửa đầu năm và tập trung ở một số thị trường châu Á. Do đó, mức tăng lũy kế cao chưa đồng nghĩa với đà xuất khẩu tiếp tục duy trì mạnh vào cuối kỳ.