Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội về dự án Luật Đất đai sửa đổi. Các đại biểu cơ bản tán thành việc xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất trên toàn quốc, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cấp mã định danh duy nhất cho mỗi thửa đất.
Tuy nhiên, một số đại biểu lo ngại dữ liệu đất đai thiếu, sai lệch hoặc hệ thống thông tin gặp sự cố có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Vì vậy, dự luật cần quy định rõ trường hợp thửa đất chưa có mã định danh, thông tin chưa được cập nhật hoặc hệ thống gặp sự cố không do lỗi của người sử dụng đất thì không được lấy đó làm lý do đình trệ giao dịch.
Các đại biểu cũng đề nghị khi thông tin thửa đất thay đổi, cơ quan nhà nước phải có trách nhiệm hủy giấy chứng nhận điện tử cũ, cập nhật và ký số giấy chứng nhận mới. Người sử dụng đất cần được quyền truy cập trực tiếp, chia sẻ hoặc thu hồi quyền truy cập dữ liệu thửa đất của mình theo thời gian thực.
Giải trình nội dung này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự thảo luật đã quy định nguyên tắc về giá trị pháp lý của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất dưới dạng điện tử. Trình tự, thủ tục, phương thức thực hiện và trách nhiệm của các bên sẽ được quy định cụ thể tại nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành.
Dự thảo cũng xác định dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai có giá trị sử dụng chính thức; dữ liệu gốc được tạo lập có giá trị sử dụng như bản chính của giấy tờ, tài liệu được số hóa.
Đối với trường hợp dữ liệu không đầy đủ hoặc không thống nhất với hồ sơ, tài liệu có giá trị pháp lý, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý dự luật theo hướng cơ quan xây dựng cơ sở dữ liệu phải kiểm tra, đối chiếu, xác minh để bổ sung, chỉnh lý và cập nhật thông tin.
Việc kiểm tra phải dựa trên hồ sơ, tài liệu lưu trữ tại các cơ quan quản lý đất đai, hạn chế yêu cầu người dân cung cấp lại giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có.
Bộ cho biết trách nhiệm khi xảy ra sai sót dữ liệu, quyền yêu cầu đối chiếu, đính chính của người sử dụng đất, cơ quan có thẩm quyền xử lý và thời hạn giải quyết sẽ được quy định cụ thể trong các văn bản hướng dẫn thi hành luật.
Bất động sản khu đô thị Thủ Thiêm, tháng 5/2026. Ảnh: Quỳnh Trần
Đề xuất liên thông dữ liệu đất đai với công chứng, thuế, ngân hàng
Bên cạnh việc bảo đảm quyền giao dịch của người dân, các đại biểu đề nghị xây dựng hệ thống dữ liệu đất đai liên thông với thông tin giao dịch bất động sản đã được xác thực, dữ liệu công chứng, thuế và ngân hàng.
Việc liên thông sẽ tạo nguồn thông tin đối chiếu để xây dựng bảng giá đất sát thực tế, đồng thời giúp kiểm soát giao dịch, hạn chế tình trạng một thửa đất bị chuyển nhượng nhiều lần hoặc được giao dịch khi đang bị kê biên.
Một số ý kiến cho rằng mỗi thông tin trong cơ sở dữ liệu phải xác định được nguồn gốc, thời điểm cập nhật và chủ thể chịu trách nhiệm. Mã định danh thửa đất chỉ nên là công cụ liên kết dữ liệu, không thay thế giấy tờ xác lập quyền sử dụng đất hoặc trở thành điều kiện cản trở giao dịch.
Giải trình, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết dự thảo đã quy định nguyên tắc kết nối, chia sẻ dữ liệu đất đai với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu của bộ, ngành, địa phương. Hoạt động này phải tuân thủ pháp luật về dữ liệu, giao dịch điện tử và các quy định liên quan.
Các nội dung cụ thể như cấu trúc, thành phần thông tin, cơ chế kết nối, đối soát, cập nhật và xử lý sai lệch dữ liệu sẽ tiếp tục được rà soát, hoàn thiện trong các nghị định, thông tư hướng dẫn.
Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong quản lý, vận hành và bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, thống nhất cũng sẽ được làm rõ trong các văn bản này.
Luật Đất đai sửa đổi sẽ được Quốc hội xem xét thông qua ngày 21/11.
Sơn Hà