Theo số liệu do tổ chức xếp hạng tín nhiệm S&I Ratings tổng hợp, chi phí trái phiếu phát hành mới trong quý III tiếp tục tăng ở tất cả nhóm ngành. Với các ngân hàng, lãi suất phát hành trong quý III bình quân khoảng 8,85% một năm, chính thức vượt mức bình quân 8,7% của năm 2022.
Một số nhà băng trong quý III đã trả cho trái chủ trên 10% mỗi năm, trong khi mức cao nhất từng ghi nhận trong giai đoạn 2022-2023 là 9,7%. Ví dụ, Sacombank phát hành trái phiếu với lãi suất cố định 10% một năm, còn PVcomBank áp dụng mức bình quân lãi suất tiết kiệm cá nhân kỳ hạn 12 tháng cộng biên độ 4,6% một năm, tương đương khoảng 10,4%.
Theo đánh giá của Fiin Rating, một tổ chức xếp hạng tín nhiệm khác trên thị trường, các ngân hàng phải nâng lãi suất tiền gửi có kỳ hạn và trái phiếu để hút thêm vốn do tăng trưởng tín dụng vượt tốc độ huy động. Đơn vị này dự báo chi phí vốn sẽ đi ngang thay vì giảm trong quý IV, qua đó tạo lợi thế cho các tổ chức có chất lượng tín nhiệm cao. Trong khi đó, các tổ chức yếu hơn nhiều khả năng sẽ phải trì hoãn hoặc thu hẹp quy mô phát hành.
Lãi suất trái phiếu bình quân của một số nhóm ngành: Ảnh: S&I Rating.
Ở nhóm bất động sản và một số ngành khác, lãi suất phát hành trái phiếu mới bình quân cũng tăng mạnh, lên 12,5-13% một năm. Tuy nhiên, mức này vẫn thấp hơn đỉnh 14-14,5% một năm ghi nhận trong giai đoạn 2022-2023.
Theo dữ liệu từ Chứng khoán MB (MBS), nhiều doanh nghiệp bất động sản lớn đã phát hành trái phiếu với lãi suất trên 12,5% một năm, trong đó có: Vinhomes, Đầu tư Xây dựng Thái Sơn, Đô thị Du lịch Cần Giờ hay Phát triển Thành phố Xanh. Thậm chí, Khải Hoàn Land hay Tandoland còn trả cho trái chủ trên 13% mỗi năm.
Với việc lãi suất phát hành cao như hiện tại, Fiin Ratings cho rằng mặt bằng chi phí này sẽ khiến doanh nghiệp tiếp tục thận trọng và trì hoãn kế hoạch phát hành. Tuy nhiên, trong bối cảnh các ngân hàng vẫn kiểm soát chặt chẽ cho vay kinh doanh bất động sản theo trần tăng trưởng tín dụng 15% của toàn hệ thống, trái phiếu doanh nghiệp vẫn là kênh bổ trợ cho tín dụng ngân hàng, giúp doanh nghiệp chủ động quản lý kỳ hạn nợ và cơ cấu tài sản.
Giao dịch tại một ngân hàng thương mại. Ảnh: Giang Huy
Theo số liệu của S&I Ratings, lũy kế 9 tháng đầu năm, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành mới đạt 464.100 tỷ đồng. Trong khi đó, sau khi trừ các đợt mua lại trước hạn và đáo hạn, tổng số đang lưu hành tăng 7,1% so với cuối năm 2025, lên 1,54 triệu tỷ đồng. "So với mức tăng trưởng GDP trong 9 tháng đầu năm 2026 và tăng trưởng tín dụng 11,59%, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang mở rộng với tốc độ tương đối chậm", S&I Ratings nêu trong báo cáo.
Nhu cầu tín dụng ở mức cao đã đẩy mặt bằng lãi suất tăng mạnh, gây áp lực lên chi phí vốn của doanh nghiệp. Bên cạnh áp lực chi phí, các doanh nghiệp cũng phải chuẩn bị đáp ứng những yêu cầu tuân thủ chặt chẽ hơn sau khi Nghị định 200 được ban hành và có hiệu lực từ ngày 5/6/2026.
S&I Ratings đánh giá nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế được dự kiến tăng mạnh để phục vụ hàng loạt dự án bất động sản, khu đô thị, hạ tầng giao thông, năng lượng và công nghiệp. Trái phiếu doanh nghiệp vì thế tiếp tục được kỳ vọng là kênh huy động vốn quan trọng, bổ sung nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế.
Tuy nhiên, khả năng hấp thụ vốn của thị trường có thể chịu sức ép khi lãi suất trong nước và quốc tế duy trì ở mức cao. Những rủi ro liên quan đến lạm phát cùng xu hướng lợi suất trái phiếu chính phủ quốc tế neo cao có thể khiến mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao ít nhất nửa đầu năm 2027. Điều này đồng nghĩa chi phí vốn của doanh nghiệp phát hành gia tăng, đặc biệt với các đơn vị có đòn bẩy tài chính lớn hoặc nhu cầu huy động vốn cao.
S&I Ratings nhận định triển vọng trung hạn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn được đánh giá tích cực nhờ nhu cầu huy động vốn lớn từ khu vực doanh nghiệp và áp lực tái cấp vốn ngày càng tăng. Dù vậy, trong bối cảnh lãi suất còn cao, thị trường cần thêm thời gian để tiếp tục tái cấu trúc theo hướng bền vững, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và phát huy vai trò là kênh dẫn vốn trung, dài hạn chủ chốt của nền kinh tế.
Trọng Hiếu