Lãnh tụ tối cao Iran ủng hộ mở lại eo biển Hormuz không?

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei ủng hộ kế hoạch mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải giữ vai trò quan trọng với nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Thông tin được ông Pezeshkian nêu trong cuộc phỏng vấn với truyền thông Mỹ, sau đó được truyền thông Iran dẫn lại ngày 26-9. Theo các đoạn trích do Hãng thông tấn IRNA công bố, Tehran sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ nếu Washington chấp nhận đề xuất đang được bàn bạc. Ông Pezeshkian nói việc phối hợp với Lãnh tụ tối cao Iran đã được tiến hành, đồng thời khẳng định hai bên sẽ không gặp trở ngại nếu Mỹ thực hiện phần trách nhiệm của mình. Nhà lãnh đạo Iran cũng cho biết một nhóm gồm sáu thành viên đã tiến hành thảo luận và được trao quyền đưa ra quyết định liên quan kế hoạch. Nhóm này có đại diện từ nhiều tổ chức, cơ quan khác nhau, trong đó gồm quân đội, quốc hội và chính phủ Iran. Đáng chú ý, Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei đến nay vẫn tránh xuất hiện công khai, khiến những thông tin được Tổng thống Pezeshkian công bố càng thu hút sự chú ý. Theo lời ông Pezeshkian, vị lãnh tụ tối cao đã ủng hộ kế hoạch mới nhằm mở lại eo biển Hormuz. Diễn biến này cho thấy đề xuất không chỉ nằm trong phạm vi trao đổi ngoại giao, mà còn nhận được sự đồng thuận từ các đầu mối quyền lực quan trọng tại Tehran. Trước đó, tại Liên hợp quốc ngày 25-9, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiết lộ Tehran đã chuyển cho Washington một kế hoạch cụ thể thông qua bên trung gian Qatar. Kế hoạch dự kiến kéo dài bảy ngày, với điều kiện cần thiết được đáp ứng để eo biển Hormuz mở lại và hoạt động hàng hải bình thường được khôi phục. Iran đồng thời đề nghị chấm dứt mọi hành động thù địch tại Trung Đông, bao gồm cả những hoạt động liên quan Lebanon, trong thời hạn bảy ngày. Kế hoạch của Tehran còn kêu gọi giải phóng các tài sản Iran đang bị đóng băng, với giá trị được ước tính ít nhất 12 tỉ USD. Iran cũng muốn các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ nước này được dỡ bỏ, cùng với việc Mỹ chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân nhằm vào Iran. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết những điều kiện trong kế hoạch mới tương tự các điều kiện từng được nêu trong bản ghi nhớ ký với Mỹ hồi tháng 6. Washington chưa công khai phản hồi về đề xuất của Iran, nhưng các nguồn tin cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ kế hoạch này. Ông Trump bày tỏ hoài nghi về khả năng Iran thực hiện đầy đủ những yêu cầu mà Mỹ liên tục nhấn mạnh. Các yêu cầu đó gồm việc Iran không bao giờ được sở hữu vũ khí hạt nhân và phải khôi phục hoạt động tự do qua lại tại eo biển Hormuz. Sự bất đồng giữa hai bên càng nổi bật khi đề xuất mở eo biển được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực vẫn chưa hạ nhiệt. Tờ Wall Street Journal đưa tin ông Trump bác kế hoạch ngừng giao tranh của Iran, dù Tehran đề xuất lộ trình bảy ngày với nhiều điều kiện kèm theo. Vài giờ sau thông tin này, Tổng thống Trump đăng một bản đồ lên mạng xã hội và gọi eo biển Hormuz bằng tên mới là “eo biển Trump”. Eo biển Hormuz vốn có ý nghĩa đặc biệt đối với vận chuyển năng lượng, nên mọi thay đổi về khả năng lưu thông tại đây đều được quốc tế theo dõi sát sao. Nếu kế hoạch của Iran được chấp nhận và triển khai, hoạt động hàng hải bình thường có thể được khôi phục trong vòng bảy ngày theo nội dung Tehran công bố. Tuy nhiên, diễn biến tiếp theo vẫn phụ thuộc vào phản ứng chính thức của Washington, cũng như việc hai bên có thực hiện các nghĩa vụ đã nêu hay không.