Liên hợp quốc cảnh báo về việc đóng eo biển Hormuz

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Liên hợp quốc đã phát đi tín hiệu báo động về mối đe dọa cận kề khi eo biển Hormuz bị phong tỏa do cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran.

Liên hợp quốc cảnh báo về việc đóng eo biển Hormuz - 1 — Eo biển Hormuz (Ảnh: Reuters).

Trả lời phỏng vấn đài truyền hình NHK tại New York hôm 25/9, Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc kiêm Giám đốc Văn phòng Dịch vụ Dự án Liên hợp quốc (UNOPS), ông Jorge Moreira da Silva, nhận định, 45 triệu người có thể bị "đẩy vào tình trạng mất an ninh lương thực cấp tính" nếu xung đột tiếp tục kéo dài.

"Đối với các nước đang phát triển, điều này sẽ tạo ra ranh giới giữa an ninh lương thực và một cuộc khủng hoảng nhân đạo”, ông nói.

Ông cho rằng, điều này hoàn toàn có thể tránh được nếu các bên đẩy nhanh tiến trình hòa bình.

Theo ông, thế giới có thể tránh được khủng hoảng nhân đạo khi chỉ cần khoảng 5 đến 7 tàu chở phân bón được phép lưu thông qua tuyến đường thủy chiến lược này mỗi ngày.

Ông nói thêm rằng Liên hợp quốc đã hoàn tất công tác chuẩn bị, bao gồm một cơ chế đăng ký tàu thuyền và giám sát hàng hóa. Điều duy nhất còn thiếu lúc này là "ý chí chính trị của các bên để cho phép chúng tôi vận hành".

Ông Moreira da Silva thúc giục các bên giao tranh nhanh chóng tìm ra giải pháp liên quan đến việc vận chuyển phân bón, tách biệt vấn đề này với các cuộc đàm phán lệnh ngừng bắn toàn diện hiện nay.

Xung đột giữa Mỹ và Iran nổ ra từ cuối tháng 2. Kể từ đó, Iran đã đóng cửa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz và sẵn sàng nổ súng vào bất cứ tàu thuyền nào qua tuyến đường này mà không được sự cho phép của Tehran.

Đáp lại, Mỹ cũng triển khai lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran.

Mới đây, Iran đã đưa ra một đề xuất mới nhằm phá vỡ thế bế tắc đàm phán hiện nay. Theo đó, Iran đề nghị Mỹ đáp ứng các yêu cầu trong vòng 7 ngày, trong đó có ngừng giao tranh trên mọi mặt trận, giải phóng tài sản của Iran bị phong tỏa, chấm dứt phong tỏa hải quân đối với cảng biển Iran. Đổi lại, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất. Ông Trump được cho là đang cân nhắc nối lại không kích Iran sau bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Xung đột tiếp diễn khiến nguồn cung toàn cầu về năng lượng và các hàng hóa như phân bón bị gián đoạn nghiêm trọng. Theo số liệu từ Liên hợp quốc, eo biển Hormuz là tuyến đường thủy trung chuyển tới 1/3 lượng phân bón và 1/5 dầu mỏ, khí đốt của toàn thế giới.

Việc Iran siết chặt phong tỏa eo biển Hormuz đáp trả các biện pháp trừng phạt của Mỹ đang đẩy an ninh lương thực toàn cầu trước nguy cơ sụp đổ dây chuyền. Theo Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc Jorge Moreira da Silva, khoảng 45 triệu người tại các quốc gia đang phát triển có thể lâm vào cảnh khủng hoảng nhân đạo nếu nguồn cung phân bón qua tuyến hàng hải này tiếp tục bị gián đoạn. Hiện cơ chế giám sát và đăng ký tàu thuyền của Liên hợp quốc đã hoàn tất, chỉ chờ sự đồng thuận chính trị từ các bên liên quan để vận hành trung bình từ 5 đến 7 tàu phân bón mỗi ngày. Tuyến đường thủy qua eo biển Hormuz giữ vai trò huyết mạch đối với nền kinh tế thế giới khi trung chuyển tới 1/3 lượng phân bón cùng 1/5 sản lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu. Xung đột bùng phát từ cuối tháng 2 đã đẩy hai phía vào thế bế tắc quân sự và pháp lý, khi Tehran sẵn sàng nổ súng vào mọi tàu thuyền không phép còn Washington áp đặt lệnh phong tỏa hải quân toàn diện lên các cảng biển Iran. Sự đứt gãy cung ứng này khiến giá vật tư nông nghiệp và năng lượng quốc tế leo thang mạnh mẽ. Nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng hiện rơi vào bế tắc sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ đề xuất ngừng bắn trong vòng 7 ngày do Iran đưa ra. Phía Iran yêu cầu Mỹ giải phóng tài sản bị phong tỏa và chấm dứt phong tỏa hàng hải để đổi lấy việc mở lại eo biển, nhưng chính quyền Mỹ được cho là đang cân nhắc nối lại các đợt không kích sau kỳ bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Sự giằng co giữa hai quốc gia khiến viễn cảnh hòa bình trở nên mong manh, trực tiếp đe dọa đến đời sống của hàng chục triệu người dân nghèo trên thế giới.