Ông Trump từ chối đề xuất của Iran về mở cửa eo biển Hormuz

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã từ chối đề xuất của Iran về đình chiến, đồng thời mở lại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải đặc biệt quan trọng tại Trung Đông. Phát biểu với phóng viên tại Nhà Trắng ngày 26/9, ông nói Iran đã đưa ra kế hoạch nhưng Washington không chấp nhận đề xuất này. Theo ông Trump, Tehran muốn eo biển Hormuz được mở cửa ngay lập tức vì Iran đang chịu thất thế nghiêm trọng trong cuộc đối đầu hiện nay. Sau tuyên bố từ Nhà Trắng, giới chức Iran khẳng định ngoại giao vẫn là con đường duy nhất có thể giúp giải quyết xung đột giữa các bên. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói những điều kiện của Tehran đã được nêu rõ, đồng thời việc mở lại eo biển Hormuz phụ thuộc hoàn toàn vào việc các điều kiện đó được đáp ứng. Ông Araghchi cũng cho biết kế hoạch Iran đề xuất bao gồm chấm dứt mọi hành động thù địch tại Trung Đông, trong đó có cả khu vực Lebanon. Theo Ngoại trưởng Araghchi, các điều kiện mới nhất tương tự nội dung trong bản ghi nhớ Iran từng ký với Mỹ hồi tháng 6. Văn bản này bao gồm những yêu cầu như giải phóng tài sản Iran đang bị đóng băng, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào hoạt động xuất khẩu dầu mỏ. Iran đồng thời yêu cầu chấm dứt lệnh phong tỏa hàng hải, trước khi tiến tới những bước đi cụ thể liên quan eo biển Hormuz. Kế hoạch của Tehran quy định eo biển Hormuz sẽ được mở lại vào ngày thứ bảy kể từ khi lệnh đình chiến bắt đầu có hiệu lực. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói với CBS rằng tiến trình thực hiện sẽ khởi động ngay sau khi phía Mỹ chấp thuận đề xuất. Ông Pezeshkian cho biết kế hoạch được xây dựng với sự phối hợp của Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, theo nội dung bài viết. Eo biển Hormuz nằm giữa Iran và Oman, giữ vai trò cửa ngõ vận chuyển năng lượng quan trọng của thế giới, dù bài viết không nêu cụ thể sản lượng qua tuyến này. Bất kỳ thông tin nào liên quan khả năng mở cửa hoặc phong tỏa eo biển đều nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới chức, thị trường năng lượng và các nước trong khu vực. Vì vậy, đề xuất gắn đình chiến với việc mở lại tuyến hàng hải này đã trở thành trọng tâm trong những tuyên bố qua lại giữa Washington và Tehran. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Araghchi nói các bên trung gian hỗ trợ đàm phán Mỹ và Iran chưa truyền đạt cho Tehran thông tin rằng Washington đã bác bỏ kế hoạch. Ông cho biết Iran đang chờ những bên trung gian chuyển tới quan điểm chính thức, rõ ràng từ phía Mỹ trước khi đưa ra quyết định tiếp theo. Sự khác biệt này cho thấy thông tin công khai từ lãnh đạo hai nước hiện chưa hoàn toàn trùng khớp với những gì được trao đổi qua kênh trung gian. Trước đó, The Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên nói Tổng thống Trump đã bác bỏ đề xuất của Iran về đình chiến và mở lại eo biển. Báo Mỹ cho biết ông Trump nghi ngờ khả năng Tehran thực hiện đầy đủ các yêu cầu mà Washington đưa ra trong tiến trình đàm phán. Nguồn tin này cũng nói Tổng thống Mỹ dự kiến nối lại chiến dịch không kích sau cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, dù bài viết không nêu thêm chi tiết. Như vậy, một bên nhấn mạnh đề xuất ngoại giao kèm các điều kiện cụ thể, bên còn lại công khai thể hiện sự từ chối và hoài nghi về khả năng thực thi. Trong lúc các kênh trung gian chưa truyền đạt quan điểm chính thức thống nhất, số phận kế hoạch đình chiến vẫn chưa được xác định. Thông tin được VnExpress dẫn theo AFP và Reuters, cho thấy eo biển Hormuz tiếp tục nằm tại trung tâm những diễn biến ngoại giao căng thẳng giữa Mỹ và Iran.