AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, hôm 24/9 cho biết quân đội Ukraine đã tái chiếm khoảng 532 km2 lãnh thổ từng do Nga kiểm soát hoặc thuộc "vùng xám", tức khu vực đang xảy ra giao tranh và chưa có bên nào nắm giữ hoàn toàn, trên mặt trận Lyman ở tỉnh Donetsk.
Con số này gồm khoảng 479 km2 tại tỉnh Donetsk, 32 km2 ở tỉnh Lugansk và 21 km2 ở tỉnh Kharkov. "Đây là kết quả của chiến dịch phản công kéo dài 4 tháng qua, cùng một số hoạt động truy quét quy mô nhỏ hơn vào đầu năm nay", AMK Mapping cho hay.
Lãnh thổ mà Ukraine tái kiểm soát trên mặt trận Lyman. Đồ họa: X/AMK Mapping
Theo Viện Chiến tranh Hiện đại (MWI) thuộc Học viện Lục quân West Point của Mỹ, Tập đoàn quân Hợp thành số 20 và 25 Nga đã tiến dần về phía Lyman, thành phố chiến lược nằm ở vị trí giao cắt quan trọng giữa các tuyến đường sắt và đường bộ ở Donetsk, trong vòng 20 tháng.
Giành được Lyman sẽ giúp Nga kiểm soát một trung tâm hậu cần quan trọng để duy trì chiến dịch tiến công và bao vây "vành đai pháo đài" dài khoảng 50 km ở tỉnh Donetsk, gồm thành phố Konstantinovka, Druzhkovka, Slovyansk và Kramatorsk.
"Quân đoàn số 3 Ukraine hồi tháng 5 phát động chiến dịch phản công Vivaldi. Chỉ trong vài tuần, họ đã cắt đứt mũi thọc sâu của Nga, bao vây một số đơn vị thuộc Sư đoàn Bộ binh cơ giới số 2 và 14, tái kiểm soát tới 250 km2 lãnh thổ", MWI cho hay.
Tướng Andrii Biletskyi, tư lệnh Quân đoàn Lục quân số 3 Ukraine, hôm 20/9 thông báo nước này đã giành lại được 125 km2 lãnh thổ trong chiến dịch Vivaldi, trong đó có 50 km2 "từng do Nga kiểm soát".
Đại tá Rodion Kudryashov, phó tư lệnh Quân đoàn 3 Ukraine, sau đó cho biết nền móng tạo nên thành công của chiến dịch Vivaldi được xây dựng từ trước khi lực lượng nước này bắt đầu chuyển quân.
"Khi thành lập Quân đoàn 3, chúng tôi đã thay đổi hệ thống chỉ huy của các đơn vị trực thuộc. Một số lữ đoàn gia nhập quân đoàn sau khi trải qua những trận chiến ác liệt, hứng chịu tổn thất, gặp vấn đề về nhân lực và quan trọng nhất là suy giảm lòng tin với giới lãnh đạo", ông tiết lộ.
Pháo phản lực Ukraine khai hỏa nhằm vào vị trí Nga tại tỉnh Donetsk hồi tháng 6. Ảnh: Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 93 Ukraine
Tư lệnh Biletsky đặt ra nguyên tắc then cốt là chỉ huy phải chịu trách nhiệm cho toàn bộ quá trình từ đào tạo binh sĩ cho đến kết quả trên chiến trường. Các đơn vị Ukraine phải thay thế chỉ huy, tái cấu trúc bộ máy tham mưu và củng cố hệ thống hạ sĩ quan.
"Trong một số trường hợp, chúng tôi phải xây dựng lại gần như từ đầu các quy trình mà trên lý thuyết phải hoạt động được từ lâu. Chỉ huy hiện đại phải xử lý được lượng thông tin khổng lồ và đưa ra quyết định nhanh chóng, thay vì chờ đợi nhiều giờ", Kudryashov cho biết.
Nhiệm vụ tiếp theo của Quân đoàn 3 Ukraine là chặn đứng đà tiến của Nga trước khi tiến hành nỗ lực phản công. "Nhiệm vụ của chúng tôi khi tiếp quản khu vực không phải là tấn công, mà là ngăn tình hình xấu đi và ổn định tiền tuyến", đại tá Kudryashov nhớ lại.
Lực lượng Ukraine khi đó đang chịu áp lực từ đối phương, các đội hình chiến đấu tại một số khu vực đã mất tính gắn kết. "Lực lượng Nga tích cực áp dụng chiến thuật xâm nhập, triển khai các nhóm quân nhỏ để len lỏi qua vị trí của chúng tôi rồi tập hợp ở phía sau, đe dọa hệ thống hậu cần và từ từ bào mòn phòng tuyến", ông Kudryashov cho hay.
Vị trí Lyman và vành đai pháo đài tại tỉnh Donetsk. Đồ họa: Telegraph
Kudryashov thêm rằng họ cũng phải "hiểu đối phương" và tính trước những bước đi tiếp theo, trước khi có thể mở chiến dịch phản công.
Đến tháng 6, Quân đoàn 3 Ukraine đã ổn định được tiền tuyến ở khu vực từ Borova đến Lyman, đẩy lùi các mũi xâm nhập của đối phương. "Điều này nghe không ấn tượng bằng 'tiến công', song không thể tiến hành cuộc tấn công nào nếu không làm việc đó trước", ông nêu quan điểm.
Sau khi tiền tuyến ổn định, bước đi tiếp theo của Ukraine là định hình chiến trường nhằm mở chiến dịch phản công. Các đơn vị vận hành thiết bị không người lái (drone) Ukraine nhắm vào mạng lưới hậu cần của Nga, tập kích đường ống dẫn dầu và các kho chứa, buộc đối phương thay đổi tuyến đường cung cấp nhiên liệu.
MWI nhận định Quân đoàn 3 Ukraine đã chiếm ưu thế về drone trước lực lượng Nga.
"Nhờ hai lữ đoàn thuộc Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF), Quân đoàn 3 đã phủ kín hậu phương Nga bằng drone. Một blogger quân sự Nga cho biết lượng lớn drone dòng Hornet của Ukraine đã hoạt động ở phía sau phòng tuyến Nga hơn 150 km, tấn công các điểm vượt sông, làm gián đoạn hoạt động hậu cần và ngăn chặn quân tiếp viện", MWI cho hay.
Theo viện nghiên cứu Mỹ, các cuộc tập kích đã khiến lực lượng Nga ở mặt trận Lyman bị cô lập, không thể tiếp nhận lực lượng và khí tài cần thiết để vận hành drone một cách hiệu quả.
MWI cho rằng Ukraine còn hạ sát nhiều phi công drone kinh nghiệm của đơn vị Rubikon tinh nhuệ, buộc Nga rút họ khỏi mặt trận Lyman để hạn chế thêm tổn thất và tạo thêm lợi thế cho đối phương.
"Ukraine đang tiếp tục tập kích dữ dội bằng pháo binh, trong đó có pháo phản lực phóng loạt, và drone nhằm vào các vị trí Nga gần tiền tuyến, cũng như khu vực hậu phương chiến thuật và chiến lược, để hỗ trợ chiến dịch tấn công đang diễn ra", AMK Mapping cho biết hôm 24/9.
Bên trong chiến dịch giúp Ukraine tái chiếm 'hơn 100 km2 lãnh thổ'
Lực lượng Ukraine tập kích mục tiêu Nga gần Lyman trong video đăng ngày 24/9. Video: Quân đoàn Lục quân 3 Ukraine
Rybar, tài khoản mạng xã hội có liên hệ với quân đội Nga và thường được sử dụng làm nguồn tin thay thế cho các tuyên bố chính thức của Moskva, thừa nhận Ukraine đã đạt bước tiến tại mặt trận Lyman.
"Các đơn vị Nga từng bước tiến quân ở Lyman trong nửa đầu mùa hè. Từ đầu tháng 8, đối phương bắt đầu phản công và giành lại một số vị trí vào tuần đầu tiên của tháng 9, cũng như bắt đầu nỗ lực nhằm kiểm soát Shandryholovo và Zarechnoye", tài khoản này cho hay.
AMK Mapping nhận định bước tiến của Ukraine có thể làm đình trệ chiến dịch tấn công Slovyansk và Kramatorsk, hai thành phố lớn nhất mà Kiev còn kiểm soát ở tỉnh Donetsk và cũng là những thành trì kiên cố nhất trong "vành đai pháo đài".
Tuy nhiên, đại tá Kudryashov cũng cho rằng giao tranh tại mặt trận Lyman vẫn diễn biến rất phức tạp. "Giành thắng lợi trong một trận đánh không có nghĩa là chiến thắng cả cuộc Đối phương cũng đang học hỏi, tìm kiếm điểm yếu và cố gắng nhân rộng những biện pháp đang phát huy hiệu quả", ông nói.
"Nga có thể đẩy mạnh chiến dịch nhằm vào Druzhkovka và Dobropillya, với mục tiêu phát triển mặt trận và thọc sườn Kramatorsk, cắt đứt tuyến cao tốc dẫn vào thành phố từ phía tây. Họ cũng có thể mở thêm mặt trận tại tỉnh Kharkov, Sumy và Chernihiv nhằm tiếp tục kéo giãn lực lượng Ukraine, vốn vẫn trong tình trạng thiếu thốn nhân lực", AMK Mapping cảnh báo.
Phạm Giang (Theo War Zone, Ukrainska Pravda)