Tôi đi khám được biết huyết áp cao 160/90mmhg. Tôi được mách uống trà từ cây dừa cạn. Nước lá dừa cạn có tác dụng hạ huyết áp không và dùng như thế nào? Xin chuyên gia tư vấn! (Đỗ Kim Oanh, Hà Nội).
TS Phạm Việt Hoàng - nguyên giảng viên Học viện Y Dược cổ truyền Việt Nam tư vấn:
Dừa cạn là cây được nhiều người dùng trong sân vườn làm cảnh. Trong y học dân gian Việt Nam và một số quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ, cây dừa cạn được sử dụng làm dược liệu. Tuy nhiên, đây là loại cây chứa nhiều alkaloid có hoạt tính sinh học mạnh, tiềm ẩn nguy cơ gây độc nếu sử dụng tùy tiện. Vì vậy, người dân không nên tự ý hái cây phơi khô, sắc nước uống để điều trị bệnh.
1. Cây dừa cạn có tác dụng gì?
Dừa cạn chứa nhiều alkaloid, trong đó một số hoạt chất được nghiên cứu và ứng dụng trong y học. Tuy nhiên, tác dụng của từng hoạt chất không đồng nghĩa với việc uống nước sắc từ cây có thể mang lại hiệu quả điều trị tương tự.
Hỗ trợ điều trị tăng huyết áp: Một số alkaloid trong dừa cạn, như ajmalicine, có tác động lên hệ mạch máu. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự dùng nước sắc dừa cạn để hạ huyết áp hoặc thay thế thuốc được bác sĩ kê đơn.
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết: Dừa cạn từng được sử dụng trong một số bài thuốc dân gian dành cho người mắc chứng tiêu khát. Dù vậy, chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định uống nước sắc dừa cạn giúp kiểm soát bệnh đái tháo đường an toàn, hiệu quả. Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị và theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.
Tác động lên hệ thần kinh: Một số tài liệu dân gian đề cập đến việc phối hợp dừa cạn với các dược liệu khác để hỗ trợ giấc ngủ.
Nghiên cứu trong điều trị ung thư: Vinblastine và vincristine là những hoạt chất có nguồn gốc từ dừa cạn, được sử dụng trong một số phác đồ hóa trị ung thư dưới sự giám sát chặt chẽ của bác sĩ. Tuy nhiên, hàm lượng hoạt chất trong cây không ổn định; nước sắc từ dược liệu thô không thể thay thế thuốc điều trị ung thư.
2. Những ai không nên tự ý uống nước dừa cạn?
Dừa cạn chứa các alkaloid có thể gây độc, do đó việc tự xác định liều lượng, phối hợp với dược liệu khác hoặc dùng kéo dài có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Phụ nữ mang thai, đang cho con bú và người có bệnh nền cần tránh tự ý sử dụng dược liệu này. Người đang dùng thuốc điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc ung thư cần hỏi ý kiến bác sĩ trước.
Đặc biệt, bạn không nên tự ý dùng dừa cạn thay thế thuốc điều trị đã được kê đơn.