Nhịp tim ông Quyền rất chậm, có lúc chỉ đập 25 lần/phút (bình thường 60-100 lần/phút), đôi khi mất nhịp. Bác sĩ chẩn đoán ông Quyền bị block nhĩ thất độ 2, một dạng rối loạn dẫn truyền điện trong tim khiến tim đập chậm bất thường.
GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết khi nhịp tim giảm sâu như trường hợp ông Quyền, lượng máu bơm lên não có thể không đáp ứng đủ nhu cầu, gây hoa mắt, chóng mặt, thậm chí ngất. Bình thường, các xung điện xuất phát từ nút xoang ở tâm nhĩ phải, truyền qua nút nhĩ thất để điều khiển buồng tim co bóp nhịp nhàng. Khi bị block nhĩ thất độ hai, một số xung điện không truyền được từ tâm nhĩ xuống tâm thất, khiến tim bỏ nhịp, hoạt động chậm và không đều.
Theo giáo sư Nhân, những cơn chóng mặt, hoa mắt từ nhiều tháng trước của ông Quyền có thể liên quan đến bệnh lý rối loạn nhịp chậm nhưng chưa được phát hiện. Ở người cao tuổi, các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, giảm sức vận động thường dễ bị nhầm với quá trình lão hóa. Trường hợp ông Quyền được phát hiện tình cờ khi ông nhập viện để điều trị một bệnh lý hô hấp.
Êkíp hội chẩn, quyết định can thiệp đặt máy tạo nhịp để ổn định nhịp tim. Tuy nhiên, bệnh nhân đã 90 tuổi, thể trạng yếu, cơ ngực teo mỏng khiến việc lựa chọn phương pháp can thiệp cần phải cân nhắc kỹ.
Với máy tạo nhịp truyền thống, bác sĩ thường đặt bộ phát xung dưới da vùng ngực và đưa dây điện cực qua mạch máu vào tim. Ở người có lớp mô dưới da và cơ ngực mỏng như ông Quyền, túi máy đặt ở ngực có nguy cơ gây tổn thương da, lộ thiết bị, tụ máu, nhiễm trùng, dây điện cực dễ trồi lên gây hoại tử da và phải can thiệp đặt lại máy.
Để hạn chế các nguy cơ liên quan đến việc tạo túi máy, êkíp quyết định đặt máy tạo nhịp không dây thế hệ mới. Thiết bị có kích thước tương đương viên thuốc con nhộng, nặng khoảng 2 g, nhẹ hơn 93% so với máy tạo nhịp tim có dây thông thường (28 g), cấy trực tiếp vào buồng tim phải thông qua ống thông đi từ tĩnh mạch đùi, không cần rạch da vùng ngực, bóc tách cơ để tạo túi máy cho các máy tạo nhịp cổ điển có dây điện cực.
Giáo sư Nhân (ngoài cùng bên trái) cùng êkíp đặt máy tạo nhịp không dây thế hệ mới cho bệnh nhân 90 tuổi. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Sau một tuần điều trị kháng sinh, tình trạng viêm phổi của ông Quyền cải thiện, đủ điều kiện thực hiện thủ thuật. Giáo sư Nhân cùng êkíp đâm kim vào tĩnh mạch đùi, rạch một đường nhỏ (khoảng 6 mm) qua chỗ đâm kim, đưa ống thông có máy tạo nhịp không dây điện cực đến nhĩ phải, sau đó đưa máy tạo nhịp vào buồng thất phải người bệnh. Thiết bị có khả năng đồng bộ nhĩ - thất tự động, giúp nhận diện sớm rối loạn nhịp và phát xung điện kịp thời khi tim đập quá chậm hoặc ngừng đập. Tuổi thọ của máy lên đến 15-16 năm, cao hơn so với thế hệ cũ (khoảng 10-12 năm).
Thủ thuật cấy máy diễn ra nhanh trong 30 phút, bằng 1/2 thời gian đặt máy tạo nhịp có dây truyền thống (60-90 phút). Sau can thiệp, nhịp tim ông Quyền ổn định và được xuất viện.
Rối loạn nhịp chậm có thể gặp ở mọi lứa tuổi, phổ biến hơn ở người trên 70 tuổi do hệ thống dẫn truyền điện trong tim thoái hóa theo thời gian. Bệnh cũng có thể liên quan đến thuốc điều trị hoặc các bệnh lý tim mạch.
Giáo sư Nhân khuyến cáo mọi người nên duy trì chế độ ăn lành mạnh, tăng rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và thịt nạc; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ngọt, thức ăn nhanh. Mỗi người nên tập thể dục, giữ cân nặng hợp lý, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và kiểm soát các bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh thận. Khi có biểu hiện tim đập chậm, đánh trống ngực, đau ngực, chóng mặt, lú lẫn hoặc ngất, người bệnh cần đi khám ngay.
Thu Hà
* Tên bệnh nhân đã được thay đổi
Độc giả đặt câu hỏi bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp