Não mô cầu: Trẻ có bệnh nền, cần lưu ý gì khi tiêm vắc xin?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

'Cho tôi hỏi, trẻ có bệnh nền, suy giảm miễn dịch hoặc từng có phản ứng dị ứng sau tiêm cần lưu ý gì khi tiêm vắc xin não mô cầu?'. (C.Tài ở TP.HCM).

Bác sĩ Bùi Thanh Phong, quản lý y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC, trả lời: Trẻ có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch vẫn có thể tiêm vắc xin não mô cầu khi có chỉ định của bác sĩ. Phụ huynh cần thông báo đầy đủ tình trạng bệnh, các thuốc trẻ đang sử dụng và tiền sử phản ứng sau tiêm để bác sĩ lựa chọn loại vắc xin, thời điểm và lịch tiêm phù hợp. Nếu bệnh nền chưa ổn định, bác sĩ có thể chỉ định hoãn tiêm đến khi sức khỏe trẻ đáp ứng điều kiện.

Với trẻ từng có phản ứng sau tiêm, phụ huynh cần cho bác sĩ biết trẻ đã tiêm loại vắc xin nào, có biểu hiện gì, xuất hiện bao lâu sau tiêm và đã được xử trí ra sao. Các biểu hiện như đau, sưng tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi thường là phản ứng thông thường, có thể tự hết sau một vài ngày, không có nghĩa là trẻ bị dị ứng vắc xin. Trẻ từng có những phản ứng này vẫn có thể được tiêm các liều tiếp theo sau khi bác sĩ khám, đánh giá.

Lựa chọn vắc xin thay thế cần do bác sĩ đánh giá và chỉ định

Bác sĩ Bùi Thanh Phong cho biết nếu trẻ từng nổi mề đay, sưng mặt, phù môi, khó thở hoặc được chẩn đoán phản vệ sau tiêm, phụ huynh cần thông báo ngay khi khám sàng lọc và mang theo hồ sơ khám, điều trị nếu có. Bác sĩ sẽ xem xét phản ứng trước đây có liên quan đến vắc xin hoặc thành phần nào trong vắc xin hay không. Nếu trẻ đã bị phản vệ với một loại vắc xin hoặc thành phần của vắc xin, trẻ không được tiêm lại loại đó hay loại khác có chứa thành phần gây phản vệ. Việc lựa chọn vắc xin thay thế cần do bác sĩ đánh giá và chỉ định.

Trước khi tiêm, phụ huynh cũng cần cung cấp thông tin về bệnh nền, tình trạng sức khỏe hiện tại và các thuốc trẻ đang sử dụng. Nếu bệnh nền chưa được kiểm soát ổn định hoặc trẻ đang mắc bệnh cấp tính mức độ vừa, nặng, bác sĩ có thể cho hoãn tiêm đến khi sức khỏe phù hợp. Trường hợp chỉ cảm nhẹ, sổ mũi hoặc ho nhẹ, trẻ vẫn có thể được tiêm sau khi khám sàng lọc, không nhất thiết phải chờ hết hoàn toàn các triệu chứng.

Sau tiêm, trẻ cần ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút

Sau tiêm, trẻ cần ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để nhân viên y tế theo dõi và xử trí kịp thời nếu có phản ứng bất thường. Khi về nhà, phụ huynh tiếp tục theo dõi trong 24 - 48 giờ, chú ý nhiệt độ, nhịp thở, mức độ tỉnh táo và vị trí tiêm. Nếu trẻ sốt hoặc đau, cần chăm sóc và sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý đắp hoặc bôi thuốc lên chỗ tiêm.

Bác sĩ Phong lưu ý, nếu trẻ xảy ra các phản ứng rất hiếm gặp như đột ngột khó thở, thở khò khè, sưng môi hoặc lưỡi, tím tái, lơ mơ, khó đánh thức hay co giật, cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất, không chờ theo dõi thêm tại nhà. Các biểu hiện như sốt cao kéo dài, bỏ bú, bỏ ăn hoặc mệt nhiều cũng cần được bác sĩ đánh giá sớm.

Bạn đọc có thể đặt câu hỏi cho chuyên mục Bác sĩ 24/7 bằng hình thức nhập bình luận bên dưới bài hoặc gửi qua email: [email protected].

Câu hỏi sẽ được chuyển đến các bác sĩ, chuyên gia... để trả lời cho bạn đọc.

Viêm màng não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, song nhóm trẻ có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch vẫn có thể tiêm vắc xin phòng bệnh khi có chỉ định y khoa. Theo bác sĩ Bùi Thanh Phong, quản lý y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC, gia đình cần cung cấp đầy đủ tiền sử bệnh, các loại thuốc đang sử dụng cùng các biểu hiện sau tiêm trước đây để chuyên gia lựa chọn phác đồ thích hợp. Nếu tình trạng bệnh lý mạn tính chưa kiểm soát ổn định hoặc trẻ mắc bệnh cấp tính mức độ vừa đến nặng, lịch tiêm chủng sẽ được tạm hoãn đến khi sức khỏe đạt yêu cầu. Quy trình khám sàng lọc đóng vai trò then chốt trong việc phân loại các phản ứng thông thường với tình trạng phản vệ nguy hiểm. Những triệu chứng sưng đau tại vết tiêm, mệt mỏi hay sốt nhẹ là phản ứng phụ thường gặp và trẻ vẫn đủ điều kiện tiếp tục các mũi tiêm kế tiếp. Ngược lại, trường hợp từng xuất hiện nổi mề đay, khó thở hoặc phản vệ sẽ bị chống chỉ định tiêm lại loại vắc xin hoặc thành phần đã gây dị ứng, đòi hỏi bác sĩ chuyên khoa đánh giá phương án thay thế. Sau khi tiêm chủng, trẻ bắt buộc phải lưu lại cơ sở y tế tối thiểu 30 phút nhằm bảo đảm khả năng cấp cứu kịp thời các dấu hiệu bất thường. Khi trở về nhà, phụ huynh cần tiếp tục theo dõi sát sao thân nhiệt, nhịp thở, mức độ tri giác và vị trí vết tiêm trong vòng 24 đến 48 giờ. Gia đình phải đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức nếu phát hiện các biểu hiện khẩn cấp như thở khò khè, tím tái, co giật hoặc sốt cao kéo dài.