Sa sút trí tuệ là hội chứng suy giảm trí nhớ và các chức năng nhận thức, ảnh hưởng đến khả năng sinh hoạt. Nguyên nhân thường liên quan đến bệnh Parkinson, Alzheimer.
Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết chưa có biện pháp ngăn ngừa hoàn toàn sa sút trí tuệ song các thói quen dưới đây có thể phần nào bảo vệ sức khỏe não bộ, giảm nguy cơ mắc bệnh.
Vận động thường xuyên
Hoạt động thể chất đều đặn giúp duy trì sức khỏe tim mạch, hỗ trợ tuần hoàn máu lên não và kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân. Người trưởng thành nên duy trì vận động phù hợp thể trạng kết hợp đi bộ, đạp xe, bơi lội hoặc các bài tập yêu thích.
Các gốc tự do tích tụ quá mức có thể gây stress oxy hóa. Ảnh: Dược phẩm Eco
Kích thích trí não, duy trì giao tiếp xã hội
Đọc sách, học kỹ năng mới, chơi nhạc, giải đố và tham gia các hoạt động cộng đồng góp phần tăng cường sức khỏe tinh thần. Thường xuyên giao tiếp với gia đình, bạn bè cũng hạn chế tình trạng cô lập xã hội - một trong những yếu tố liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ.
Ăn uống cân đối, kiểm soát gốc tự do
Trong quá trình chuyển hóa, tế bào tạo ra các gốc tự do. Khi tích tụ quá mức so với khả năng kiểm soát của hệ thống chống oxy hóa, gốc tự do có thể gây stress oxy hóa làm tổn thương protein, màng tế bào và vật liệu di truyền. Tế bào thần kinh có nhu cầu năng lượng cao nên dễ chịu ảnh hưởng từ những tổn thương tích lũy.
Chế độ ăn đa dạng rau xanh, trái cây, các loại hạt, cá, quả mọng giàu chất chống oxy hóa anthocyanin và pterostilbene, có thể hỗ trợ trung hòa các gốc tự do, tăng cường các kết nối thần kinh. Hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá có thể góp phần giảm nguy cơ suy giảm nhận thức.
Kích thích từ trường xuyên sọ hỗ trợ điều trị các bệnh về tâm thần kinh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Theo dõi trí nhớ và nhận diện dấu hiệu sớm
Khi thường xuyên quên những việc quen thuộc, khó tìm từ, mất phương hướng hoặc gặp khó khăn trong các hoạt động thường ngày, người bệnh nên đi khám để được đánh giá. Bác sĩ có thể kết hợp kiểm tra trí nhớ, chức năng nhận thức, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh như MRI khi cần thiết để tìm nguyên nhân.
Phát hiện bệnh sớm giúp bác sĩ xác định tình trạng bệnh, loại trừ một số nguyên nhân có thể điều trị và xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp. Bên cạnh điều trị theo chỉ định, người bệnh có thể được hướng dẫn phục hồi chức năng, liệu pháp hành vi và các phương pháp hỗ trợ khác tùy tình trạng.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tại Việt Nam, số người sống chung với sa sút trí tuệ được ước tính tăng từ khoảng 531.000 người năm 2019 lên 1,8 triệu người vào năm 2050.
Đình Diệu
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp