Trong những căn hộ chung cư hiện nay, bàn thờ treo là hình ảnh khá quen thuộc. Không chiếm diện tích sàn, có thể bố trí ngay trong phòng khách và vẫn tạo được một khoảng thờ cúng riêng, kiểu bàn thờ này đặc biệt phù hợp khi diện tích căn hộ có hạn và gia đình không thể dành riêng một phòng làm nơi thờ cúng. Tuy nhiên, bàn thờ treo không chỉ xuất hiện ở chung cư. Nhiều nhà phố, nhà có diện tích nhỏ hoặc những gia đình muốn giữ phần sàn phía dưới thông thoáng cũng lựa chọn kiểu bàn thờ này. So với bàn thờ đứng, ưu điểm dễ thấy nhất là gọn, ít ảnh hưởng đến không gian sinh hoạt và có thể bố trí linh hoạt hơn.
Nhưng chính đặc điểm được gắn trực tiếp lên tường và nằm ở vị trí tương đối cao cũng khiến bàn thờ treo có những vấn đề rất riêng. Từ độ chắc chắn của hệ liên kết, trọng lượng đồ đặt phía trên cho đến việc mỗi lần thay nước, cắm hoa hay thắp hương đều phải với tay hoặc sử dụng ghế, thang - tất cả đều đáng được tính đến trong quá trình sử dụng lâu dài.
Nếu gia đình đang dùng bàn thờ treo, dưới đây là 4 lời khuyên thực tế nên lưu ý.
1. Đừng chỉ kiểm tra bàn thờ lúc mới lắp, lâu ngày cũng nên để ý độ chắc chắn
Với bàn thờ đứng, toàn bộ trọng lượng được truyền xuống sàn. Bàn thờ treo lại khác, bởi khả năng chịu lực phụ thuộc vào tường, hệ giá đỡ và cách liên kết ngay từ khi lắp đặt. Vì vậy, việc lắp bàn thờ chắc chắn ngay từ đầu rất quan trọng, nhưng chưa phải là điều duy nhất cần quan tâm. Sau một thời gian dài sử dụng, gia đình vẫn nên quan sát xem bàn thờ có dấu hiệu bất thường hay không.
Nếu thấy bàn thờ bị nghiêng, rung khi chạm nhẹ, xuất hiện khe hở tại điểm tiếp giáp với tường hoặc các vị trí liên kết có dấu hiệu lỏng, không nên tiếp tục đặt thêm đồ lên phía trên rồi bỏ qua. Tốt nhất nên nhờ người có chuyên môn kiểm tra lại hệ liên kết. Đặc biệt, không nên tự suy đoán khả năng chịu lực chỉ dựa vào việc "treo nhiều năm vẫn chưa sao". Mỗi loại tường, vật liệu và hệ liên kết có đặc điểm khác nhau; nếu cần sửa chữa hoặc lắp mới, khả năng chịu tải cần được tính phù hợp với điều kiện thực tế.
2. Không nên chất quá nhiều đồ lên bàn thờ treo
Bàn thờ treo thường có diện tích nhỏ hơn bàn thờ đứng, vì vậy càng không cần cố bày thật nhiều vật phẩm. Bát hương, chén nước, bình hoa, đĩa quả, đèn và những vật dụng khác nếu cùng được đặt trên một mặt bàn nhỏ rất dễ khiến không gian trở nên chật chội. Quan trọng hơn, mỗi món đồ đều làm tăng thêm trọng lượng mà hệ bàn thờ phải chịu. Những dịp lễ, Tết hoặc ngày giỗ càng dễ xảy ra tình trạng này. Gia đình mua thêm hoa, quả, bánh kẹo rồi cố đặt tất cả lên bàn thờ vì nghĩ càng đầy đặn càng tốt. Với bàn thờ treo, nên cân nhắc lượng đồ phù hợp với diện tích thực tế, tránh xếp chồng hoặc đặt vật nặng sát mép.
3. Cẩn thận nhất lại là lúc trèo lên thay nước, cắm hoa và thắp hương
Đây là điểm rất riêng của bàn thờ treo nhưng đôi khi lại bị bỏ qua. Do bàn thờ nằm cao, nhiều gia đình phải dùng ghế hoặc thang nhỏ mỗi khi thay nước, cắm hoa, lau dọn hay sắp xếp đồ cúng. Nếu chỉ làm thỉnh thoảng thì có vẻ đơn giản, nhưng đây lại là thao tác có thể lặp lại rất nhiều lần trong nhiều năm.
Không nên đứng lên ghế xoay, ghế nhựa yếu, mặt bàn hoặc những vật kê tạm chỉ để với tới bàn thờ. Nếu thường xuyên cần tiếp cận, gia đình nên chuẩn bị một chiếc thang hoặc bục chắc chắn, đặt trên mặt sàn phẳng và khô. Khi đang cầm bình nước, bình hoa hoặc đồ dễ vỡ, càng không nên cố với người quá xa. Tốt hơn hết là bước xuống, dịch thang đến vị trí phù hợp rồi tiếp tục.
Với gia đình có người lớn tuổi, yếu tố này càng đáng cân nhắc. Nếu bàn thờ được lắp quá cao khiến mỗi lần thắp hương đều phải leo trèo khó khăn, sự bất tiện sẽ kéo dài trong suốt quá trình sử dụng chứ không chỉ xuất hiện vào ngày lắp đặt.
4. Đặc biệt chú ý nguồn lửa và những vật nằm phía trên, xung quanh bàn thờ
Bàn thờ treo thường được bố trí sát tường và trong phòng khách, vì vậy khoảng cách với trần, tủ, rèm hoặc những đồ nội thất xung quanh cần được để ý trong quá trình sử dụng. Khi thắp hương, gia đình nên quan sát khoảng không phía trên bát hương, tránh để những vật dễ cháy nằm quá gần. Nếu sử dụng nến hoặc đèn có ngọn lửa, càng cần bảo đảm xung quanh không có giấy, vải, hoa khô hay những vật liệu dễ bắt lửa. Tàn hương cũng không nên bị xem nhẹ. Bàn thờ treo có diện tích hạn chế, vì vậy khi bát hương có quá nhiều chân hương hoặc đồ vật được đặt quá sát nhau, khoảng trống an toàn càng ít đi. Nếu sử dụng đèn điện trên bàn thờ, dây dẫn và ổ cắm cũng cần được bố trí gọn, tránh dây treo lủng lẳng xuống phía dưới hoặc sử dụng những đầu nối đã lỏng, cũ.
Bàn thờ treo gọn, nhưng không nên chỉ quan tâm đến chuyện tiết kiệm diện tích
Với căn hộ chung cư, bàn thờ treo giải quyết khá tốt một bài toán khó: vẫn có một khu vực thờ cúng riêng mà không phải dành thêm nhiều diện tích sàn. Với nhà phố hoặc nhà nhỏ, ưu điểm này cũng tương tự. Đó là lý do kiểu bàn thờ này vẫn được nhiều gia đình lựa chọn.
Tuy nhiên, sự gọn gàng chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng với độ chắc chắn, khả năng sử dụng thuận tiện và an toàn lâu dài. Một bàn thờ treo quá cao có thể đẹp khi nhìn tổng thể nhưng khiến người lớn tuổi phải leo trèo mỗi ngày. Một chiếc bàn thờ nhỏ nhưng chất quá nhiều đồ sẽ vừa chật vừa tăng tải không cần thiết. Còn hệ liên kết từng rất chắc khi mới lắp cũng không có nghĩa gia đình có thể hoàn toàn bỏ quên sau nhiều năm sử dụng.
Bởi vậy, nếu đang sử dụng bàn thờ treo, gia đình không cần quá cầu kỳ trong cách bài trí. Giữ lượng đồ vừa phải, kiểm tra khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, sử dụng thang hoặc bục chắc chắn mỗi khi cần tiếp cận và đặc biệt cẩn thận với hương, nến, đèn là những điều thực tế hơn cả. Sau cùng, dù nằm trong một căn hộ chung cư hay một ngôi nhà mặt đất, bàn thờ treo vẫn nên được bố trí và sử dụng sao cho phù hợp với chính người sống trong nhà. Sự trang nghiêm là cần thiết, nhưng một không gian thờ cúng thuận tiện để chăm sóc và an toàn trong nhiều năm cũng quan trọng không kém.
*Thông tin trong bài mang tính chất tham khảo