Mắc tay chân miệng có để lại di chứng không?

Nguồn ảnh: VnExpress

Con tôi vừa mắc tay chân miệng độ 1 và theo dõi dấu hiệu trở nặng để nhập viện. Liệu cháu có khỏi hoàn toàn, nguy cơ gặp di chứng không? (Trần Thịnh, TP HCM)

Trả lời:

Tay chân miệng độ 1 là mức độ nhẹ, trẻ có loét miệng hoặc tổn thương da, chưa có biến chứng. Nếu bệnh không chuyển nặng, trẻ thường hồi phục hoàn toàn, không để lại di chứng. Phần lớn trường hợp mắc tay chân miệng khỏi trong 7-10 ngày.

Di chứng chủ yếu được ghi nhận ở những trường hợp bệnh nặng, có tổn thương hệ thần kinh trung ương, đặc biệt do Enterovirus A71 (EV71). Chủng virus này có thể gây viêm não, viêm thân não hoặc liệt mềm cấp. Nguy cơ và mức độ di chứng phụ thuộc vào vị trí, mức độ tổn thương thần kinh và các biến chứng đi kèm.

Về vận động, trẻ có thể yếu hoặc liệt chi, teo cơ, run tay chân, đi đứng loạng choạng. Những tổn thương này ảnh hưởng khả năng đi lại, cầm nắm và sinh hoạt, có thể khiến trẻ cần phục hồi chức năng kéo dài.

Một số trẻ từng bị tổn thương thần kinh nặng có thể chậm phát triển, giảm khả năng nhận thức, gặp khó khăn trong học tập hoặc hành vi. Nếu tổn thương thân não ảnh hưởng chức năng hô hấp và nuốt, trẻ có thể dễ sặc, viêm phổi hít tái diễn, suy dinh dưỡng hoặc cần hỗ trợ hô hấp, nuôi ăn kéo dài. Những hậu quả này không phải diễn tiến thông thường của tay chân miệng độ 1.

Trẻ có thể gặp di chứng về vận động sau khi mắc tay chân miệng. Ảnh minh họa: Vecteezy — Trẻ có thể gặp di chứng về vận động sau khi mắc tay chân miệng. Ảnh minh họa: *Vecteezy*

Việc phòng bệnh chủ động có vai trò quan trọng. Hiện vaccine phòng tay chân miệng do EV71 đã được cấp phép tại Việt Nam, dành cho trẻ từ tròn 2 tháng đến dưới 6 tuổi. Nghiên cứu ghi nhận hiệu lực bảo vệ và ngăn ngừa nhập viện đạt gần 97% đến 100%.

Vaccine giúp bổ sung biện pháp dự phòng đối với tác nhân liên quan nhiều đến các trường hợp tay chân miệng nặng, song không phòng tất cả các tác nhân gây tay chân miệng. Trẻ đã tiêm vẫn có thể mắc bệnh do các chủng virus khác Coxsackievirus A6, A10, A16. Phụ huynh cần tiếp tục duy trì vệ sinh tay, vệ sinh đồ chơi và bề mặt thường xuyên tiếp xúc, xử lý phân và chất thải đúng cách. Khi trẻ mắc bệnh, cần theo dõi sát diễn tiến và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện giật mình bất thường, lừ đừ, yếu chi, đi loạng choạng hoặc khó thở; trẻ từng có biến chứng thần kinh cần được tái khám và đánh giá phát triển sau giai đoạn cấp tính.

Bác sĩ Đoàn Thị Khánh Châm
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine để bác sĩ trả lời tại đây.

Bệnh tay chân miệng ở mức độ 1 là thể nhẹ với triệu chứng loét miệng hoặc sang thương ngoài da, chưa phát sinh biến chứng. Phần lớn trẻ mắc thể này sẽ hồi phục hoàn toàn sau 7 đến 10 ngày mà không để lại bất kỳ di chứng nào. Nguy cơ tổn thương thần kinh và di chứng lâu dài chỉ xuất hiện ở các ca bệnh nặng, đặc biệt do chủng Enterovirus A71 gây nên. Khi biến chứng viêm não hoặc viêm thân não xảy ra, trẻ đối diện nguy cơ yếu liệt chi, run tay chân, chậm phát triển nhận thức hoặc rối loạn phản xạ nuốt kéo dài. Hiện nay, Việt Nam đã cấp phép vaccine phòng ngừa chủng EV71 cho trẻ từ tròn 2 tháng đến dưới 6 tuổi với hiệu lực bảo vệ đạt gần 97% đến 100%. Dù vậy, chế phẩm này không ngăn được các chủng Coxsackievirus A6, A10 và A16, đòi hỏi phụ huynh phải duy trì nghiêm ngặt các biện pháp vệ sinh môi trường sống. Gia đình cần lập tức đưa bệnh nhi đến bệnh viện khi phát hiện các dấu hiệu cảnh báo như giật mình, lừ đừ, loạng choạng hay khó thở. Những trường hợp từng ghi nhận tổn thương thần kinh trong giai đoạn cấp tính phải được tái khám định kỳ nhằm đánh giá toàn diện quá trình hồi phục.