Vì sao nên giảm cân trước khi thụ tinh ống nghiệm?

BS.CKI Lê Đức Thắng, Đơn vị Hỗ trợ sinh sản, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết béo phì làm thay đổi chuyển hóa và nội tiết, ảnh hưởng hoạt động của buồng trứng. Tình trạng kháng insulin thường gặp ở người béo phì có thể gây rối loạn phóng noãn, kinh nguyệt không đều, đặc biệt ở phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang.

Lượng mô mỡ dư thừa còn liên quan đến tình trạng viêm và thay đổi chuyển hóa lipid trong cơ thể. Những yếu tố này có thể tác động đến quá trình phát triển nang noãn và chất lượng noãn. Theo bác sĩ Thắng, trong một chu kỳ thụ tinh ống nghiệm (IVF), phụ nữ béo phì có thể cần liều thuốc kích thích buồng trứng cao hơn, thời gian kích thích dài hơn và thu được ít noãn hơn so với người có cân nặng phù hợp. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở tất cả phụ nữ.

Cân nặng cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình lấy noãn. Sau khi buồng trứng được kích thích, bác sĩ sử dụng kim dưới hướng dẫn của siêu âm qua đường âm đạo để tiếp cận các nang trứng. Ở phụ nữ béo phì, việc quan sát buồng trứng và tiếp cận nang trứng đôi khi khó khăn hơn do đặc điểm giải phẫu.

Béo phì đồng thời có thể làm tăng một số nguy cơ liên quan đến an thần, gây mê và kiểm soát đường thở trong quá trình lấy noãn. Vì vậy, trước khi bắt đầu IVF, bác sĩ thường đánh giá toàn diện sức khỏe, nhất là ở người có tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch hoặc ngưng thở khi ngủ. Việc kiểm soát cân nặng và các bệnh lý đi kèm có thể giúp quá trình điều trị diễn ra an toàn.

Sau khi có phôi và chuyển phôi thành công, vấn đề cân nặng vẫn có thể ảnh hưởng đến kết quả sau cùng. Béo phì trước và trong thai kỳ làm tăng nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, tăng huyết áp, tiền sản giật, sinh mổ và một số biến chứng sản khoa. Thai phụ béo phì cũng có nguy cơ gặp một số bất lợi đối với thai nhi và trẻ sơ sinh cao hơn so với người có cân nặng phù hợp.

Dù vậy, không phải càng giảm nhiều cân thì khả năng có thai càng cao. Theo bác sĩ Thắng, các bằng chứng hiện nay chưa cho thấy việc giảm cân trước IVF chắc chắn làm tăng tỷ lệ trẻ sinh sống. Vì vậy, mục tiêu của kiểm soát cân nặng không chỉ nhằm hỗ trợ quá trình IVF mà còn giúp cơ thể chuẩn bị tốt hơn cho thai kỳ.

Giảm cân ở mức phù hợp có thể cải thiện một số yếu tố chuyển hóa như đường huyết, huyết áp và tình trạng kháng insulin. Ở phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang, kiểm soát cân nặng góp phần cải thiện phóng noãn và chuyển hóa. Tại IVF Tâm Anh, nhiều trường hợp nữ giới mắc bệnh giảm cân đã sinh con thành công mà không cần đến các phương pháp hỗ trợ sinh sản.

Bác sĩ Thắng lưu ý không phải phụ nữ thừa cân, béo phì nào cũng cần trì hoãn IVF để giảm cân. Với phụ nữ lớn tuổi, dự trữ buồng trứng thấp hoặc thời gian sinh sản không còn nhiều, việc trì hoãn điều trị trong thời gian dài chỉ để giảm cân có thể làm mất thêm thời gian và cơ hội sinh con thành công.

Ngược lại, với người còn nhiều thời gian sinh sản, béo phì mức độ cao hoặc có bệnh lý chuyển hóa đi kèm, bác sĩ có thể cân nhắc kiểm soát cân nặng trước khi bắt đầu IVF. Một số trường hợp có thể vừa điều chỉnh cân nặng, kiểm soát bệnh lý đi kèm vừa chuẩn bị cho điều trị, thay vì chờ đến khi đạt một mức cân nặng nhất định mới bắt đầu.

Việc giảm cân trước IVF cũng cần thực hiện từ từ và đúng cách. Phụ nữ chuẩn bị điều trị nên xây dựng chế độ ăn cân đối, hạn chế thực phẩm nhiều đường, chất béo bão hòa và năng lượng dư thừa; tăng rau xanh, trái cây phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn đạm lành mạnh, duy trì vận động thường xuyên.

Không nên nhịn ăn, cắt giảm năng lượng quá mức hoặc tự sử dụng thuốc giảm cân để giảm cân nhanh trước IVF. Những cách này có thể gây thiếu hụt dinh dưỡng, ảnh hưởng việc duy trì mức hormone thích hợp để tạo ra trứng trưởng thành, khỏe mạnh.

Trước khi quyết định giảm cân hay bắt đầu IVF, người bệnh nên được đánh giá tổng thể, gồm chỉ số khối cơ thể (BMI), vòng eo, huyết áp, đường huyết, tình trạng chuyển hóa, dự trữ buồng trứng, tuổi và các bệnh lý đi kèm. Nếu đang sử dụng thuốc điều trị béo phì, cần thông báo cho bác sĩ hỗ trợ sinh sản, bởi một số thuốc không phù hợp khi chuẩn bị mang thai hoặc cần ngừng trước khi có thai theo hướng dẫn chuyên môn.

Trịnh Mai