BS.CKI Phạm Đỗ Uyên, Trung tâm Dinh dưỡng Nutrihome, cho biết tiểu đường thai kỳ là tình trạng rối loạn chuyển hóa đường phổ biến ở nhiều phụ nữ mang thai. Bệnh thường khởi phát rõ rệt từ tháng thứ 6 trở đi, tức từ khoảng tuần thứ 24 đến 28 của thai kỳ. Nguyên nhân là do trong giai đoạn này, nhau thai tiết ra nhiều hormone hỗ trợ sự phát triển của thai nhi nhưng đồng thời làm giảm tác dụng của insulin, dẫn đến kháng insulin ở người mẹ.
Tiểu đường thai kỳ thường tiến triển âm thầm và ít có biểu hiện rõ rệt ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, thai phụ vẫn có thể nhận biết qua một số tín hiệu cảnh báo như cảm giác khát nước liên tục dù đã uống đủ nước, đi tiểu nhiều lần hơn bình thường, đặc biệt là về đêm, nhìn mờ, cơ thể luôn mệt mỏi.
Bác sĩ Uyên khuyến khích phụ nữ mang thai ưu tiên những thực phẩm dưới đây trong chế độ ăn.
Tinh bột có chỉ số đường huyết thấp
Thay thế tinh bột tinh chế như cơm trắng, bánh mì trắng bằng gạo lứt, yến mạch, khoai lang luộc hoặc bún lứt giúp đường hấp thu vào máu từ từ. Những thực phẩm này cũng giúp duy trì năng lượng ổn định.
Đạm ít béo
Đạm cung cấp dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển cơ quan của thai nhi. Mẹ bầu nên chọn thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, cá sông, cá hồi, trứng, đậu phụ và các loại hạt dinh dưỡng.
Rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ
Bông cải xanh, mồng tơi, dưa chuột và các loại đậu cung cấp lượng lớn chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu, hạn chế tăng đường huyết sau ăn. Mẹ bầu nên ăn rau trước khi tiêu thụ đạm và tinh bột.
Chất béo lành mạnh
Bổ sung chất béo không bão hòa từ dầu ô liu, quả bơ, hạt óc chó và hạnh nhân giúp kéo dài cảm giác no, ổn định đường huyết. Chất dinh dưỡng này cũng hỗ trợ sức khỏe tim mạch cho mẹ và sự phát triển trí não cho bé.
Mẹ bầu ăn đủ dưỡng chất, ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Sữa tươi và các sản phẩm từ sữa
Mẹ bầu nên chọn sữa tươi tiệt trùng không đường, sữa hạt không đường hoặc sữa chua ít đường để bổ sung canxi và protein mà không làm tăng lượng đường trong máu.
Trái cây ít đường
Ưu tiên các loại trái cây như ổi, táo, thanh long, dâu tây hay bưởi để bổ sung chất xơ và vitamin an toàn. Ngược lại, những trái ngọt đậm như nhãn, vải, sầu riêng hay xoài chín cần được hạn chế để tránh làm đường huyết tăng vọt.
Bác sĩ Uyên lưu ý mẹ bầu cũng nên hạn chế tối đa các loại đường hấp thu nhanh vì khiến đường huyết tăng đột ngột, tạo áp lực lớn lên tuyến tụy. Các món ăn giàu đường tinh chế như bánh kẹo, nước ngọt, kem, chè, mứt hay tinh bột chế biến sẵn cần được cắt giảm trong khẩu phần hằng ngày.
Ngoài việc chọn lọc thực phẩm, phương pháp ăn uống cũng đóng vai trò quyết định trong việc duy trì chỉ số đường huyết an toàn. Mẹ bầu nên chia nhỏ khẩu phần thành 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ trong ngày để tránh đường huyết tăng cao sau ăn hoặc giảm quá thấp khi cách các bữa quá lâu.
Trong mỗi bữa ăn, áp dụng thứ tự ưu tiên ăn rau xanh trước, tiếp theo đến món đạm và cuối cùng mới ăn tinh bột giúp giảm tốc độ hấp thu đường. Ngoài ra, duy trì uống 2-2,5 lít nước hằng ngày cùng các bài tập vận động nhẹ nhàng như đi bộ 15-20 phút sau bữa ăn hỗ trợ cơ thể chuyển hóa năng lượng tốt hơn.
Thai phụ cần theo dõi chỉ số đường huyết thường xuyên theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, từ đó kịp thời điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp với từng giai đoạn phát triển của thai kỳ.
Bùi Đức
Độc giả gửi câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp