Gắn liền với bề dày văn hóa bên ngôi đình So cổ kính cùng nguồn nước giếng ngọt mát, nghề làm miến dong tại làng So đã được các thế hệ người dân xã Hưng Đạo trao truyền và gìn giữ qua nhiều thập kỷ. Từ quy mô sản xuất thủ công nông nhàn, nghề truyền thống này đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại, nâng tầm giá trị kinh tế và trở thành sinh kế chủ lực của nhiều hộ dân địa phương.
Điển hình cho mạch nguồn nối nghiệp lâu đời là gia đình ông Dương Đình Khôi, đại diện Công ty TNHH Sản xuất, Thương mại và Xuất nhập khẩu Dương Kiên với bốn thế hệ nối tiếp nhau làm nghề. Khởi đầu từ đời cụ, đời ông cho đến đời cha và nay tiếp tục đào tạo cho thế hệ kế cận, cơ sở luôn đặt tiêu chí chất lượng nguyên liệu lên hàng đầu. Toàn bộ củ dong riềng đầu vào được kiểm soát chặt chẽ; từng công đoạn xay bột, tráng bánh đến phơi, sấy đều được thực hiện cẩn trọng nhằm giữ nguyên hương vị tự nhiên, tạo nên sợi miến trong, dai giòn và có vị ngọt thanh đặc trưng. Đáng chú ý, cơ sở cam kết không sử dụng bất kỳ loại phụ gia, phẩm màu hay hóa chất tẩy trắng nào trong quy trình chế biến.
Không dừng lại ở kinh nghiệm thủ công cũ, đơn vị đã mạnh dạn đầu tư đồng bộ dây chuyền sản xuất khép kín cùng hệ thống sấy sử dụng năng lượng sạch. Việc ứng dụng công nghệ giúp giải phóng sức lao động, hạn chế tác động bất lợi của thời tiết, bảo đảm nghiêm ngặt vệ sinh an toàn thực phẩm và duy trì chất lượng sợi miến luôn đồng đều. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm truyền đời và máy móc hiện đại đã đưa sản phẩm miến dong Dương Kiên đạt chứng nhận OCOP 5 sao, tạo việc làm ổn định cho khoảng 35 - 40 lao động địa phương với mức thu nhập ổn định.
Mở rộng thị trường xuất khẩu, tạo đòn bẩy xúc tiến thương mại
Hiện nay, sản phẩm miến dong làng So không chỉ phủ sóng tại các hệ thống siêu thị, chuỗi cửa hàng đặc sản trong nước mà còn xuất khẩu thành công sang các thị trường nước ngoài giàu tiềm năng như Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc). Việc tiếp cận các thị trường quốc tế khó tính vừa mở ra dư địa thương mại lớn, vừa đặt ra yêu cầu khắt khe hơn về quy cách đóng gói, năng lực cung ứng đều đặn và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Ông Nguyễn Đức Phương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hưng Đạo cho biết, miến dong làng So đã được hoàn tất thủ tục đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, thương hiệu, mã số, mã vạch truy xuất nguồn gốc và công bố chất lượng rộng rãi trên toàn quốc theo đúng quy định. Địa phương xác định phát triển làng nghề gắn với chuỗi giá trị nông sản là hướng đi căn cơ, mang lại giá trị gia tăng vượt trội so với độc canh nông nghiệp truyền thống, đồng thời góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa vùng đất ven sông Đáy.
Để tạo thêm đòn bẩy xúc tiến thương mại, xã Hưng Đạo đang xây dựng kế hoạch hình thành Trung tâm giới thiệu, quảng bá và bán các sản phẩm làng nghề, sản phẩm OCOP với quy mô dự kiến khoảng 400 - 500 m². Đây sẽ là không gian trưng bày tập trung các sản phẩm đạt chứng nhận OCOP tiêu biểu của địa phương, làm đầu mối kết nối trực tiếp các cơ sở sản xuất với doanh nghiệp phân phối, du khách và người tiêu dùng.
Dù đã gặt hái nhiều kết quả tích cực, sự phát triển bền vững của làng nghề miến So vẫn đang đối mặt với những bài toán thực tế cần giải quyết đồng bộ. Đó là bảo đảm nguồn cung củ dong riềng nguyên liệu ổn định, mở rộng mặt bằng quy hoạch sản xuất tập trung, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp và đặc biệt là thu hút lớp thợ trẻ kế nghiệp. Việc giữ vững quy chuẩn an toàn thực phẩm, minh bạch thông tin sản phẩm và liên kết chặt chẽ giữa nhà sản xuất, chính quyền cùng hệ thống phân phối sẽ là nền tảng cốt lõi để thương hiệu miến dong làng So vươn xa bền vững trên bản đồ nông sản chất lượng cao.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.