Chiều 15/10, tại chương trình Thủ tướng đối thoại với thanh niên năm 2026, kỹ sư AI Nguyễn Thị Như Quỳnh (Công ty Cổ phần Nghiên cứu Phát triển và Sử dụng Robot hình người) nêu thực tế AI, tự động hóa và chuyển đổi số khiến nhiều công việc truyền thống dần bị thay thế, trong khi những công việc mới đòi hỏi trình độ chuyên môn và kỹ năng cao hơn.
Đáng chú ý, hiện có khoảng 1,6 triệu thanh niên thất nghiệp, chưa có việc làm.
Từ thực tế này, nữ kỹ sư đề nghị Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết những giải pháp nhằm giảm tình trạng thanh niên không có việc làm, đồng thời mở rộng cơ hội việc làm cho người trẻ trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải.
Trả lời câu hỏi, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải dẫn số liệu thống kê quý III/2026 và cho biết tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên trong độ tuổi 15-24 là 9,07%, cao hơn khoảng 4 lần tỷ lệ thất nghiệp chung của cả nước (2,22%).
“Cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên thuộc nhóm ‘3 không’: không có việc làm, không tham gia học tập và không tham gia đào tạo, chiếm 11,2%”, Bộ trưởng nêu rõ.
Bộ trưởng đánh giá đây là con số lớn, dù tỷ lệ thanh niên “3 không” của Việt Nam vẫn thấp hơn mức bình quân toàn cầu (20%) và khu vực Đông Nam Á (16%).
Phân tích nguyên nhân, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho rằng cơ cấu và chất lượng đào tạo thời gian qua vẫn còn những hạn chế, đặc biệt là tình trạng lệch pha giữa đào tạo với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
Trong khi đó, cơ hội tiếp cận giáo dục, thông tin về việc làm và nghề nghiệp của thanh niên còn hạn chế, nhất là tại vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
“Nguyên nhân khác là một bộ phận thanh niên còn thiếu kinh nghiệm, kỹ năng nghề nghiệp, chưa thực sự nỗ lực tìm kiếm việc làm. Thậm chí, có một bộ phận thanh niên mang tâm lý không muốn tìm việc làm, không muốn làm việc do được gia đình bao bọc”, ông Nguyễn Tiến Hải nhấn mạnh.
Từ thực tế này, Bộ trưởng cảnh báo tình trạng này có nguy cơ gây lãng phí nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực trẻ, đồng thời tạo áp lực lâu dài đối với hệ thống an sinh xã hội.
Về giải pháp, Bộ trưởng đề cập việc nâng cao nhận thức về học tập, đào tạo và làm việc, trọng tâm là bản thân thanh niên.
Cùng với đó, Bộ trưởng cho rằng cần tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp phát triển kinh tế - xã hội nhằm tạo thêm nhiều việc làm mới cho người lao động. Theo Bộ trưởng, kinh tế phát triển nhanh và bền vững sẽ tạo nền tảng cho việc làm bền vững.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động, nhất là kỹ năng công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và nhu cầu của thị trường.
Về phía Bộ Nội vụ, ông Nguyễn Tiến Hải cho biết cơ quan này đang triển khai các chính sách, pháp luật về lao động, việc làm, trong đó có Kết luận 62 của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong tình hình mới.
Để nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu lao động, Bộ Nội vụ đang tăng cường theo dõi diễn biến thị trường lao động trong nước và quốc tế, nâng cao chất lượng phân tích, dự báo nhu cầu nhân lực. Đồng thời, xây dựng cơ sở dữ liệu về người lao động, kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và sàn giao dịch việc làm quốc gia, qua đó hỗ trợ người lao động tiếp cận cơ hội việc làm phù hợp.
Đối với công tác đào tạo, Bộ Nội vụ sẽ tăng cường phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để bảo đảm hoạt động đào tạo, nhất là giáo dục nghề nghiệp, gắn chặt với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.
“Bộ Nội vụ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lao động, việc làm, trong khi Bộ Giáo dục và Đào tạo phụ trách đào tạo, bao gồm cả đào tạo nghề. Vì vậy, sự phối hợp giữa hai bộ có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm cân đối cung - cầu lao động, đào tạo phải sát với nhu cầu sử dụng nhân lực”, Bộ trưởng nói.
Bộ Nội vụ tiếp tục chỉ đạo nâng cao chất lượng lao động trẻ đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, bảo đảm các chương trình đưa lao động ra nước ngoài được triển khai bền vững.
Đồng thời, các tổ chức dịch vụ việc làm công sẽ tăng cường phối hợp với cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và chính quyền địa phương để đẩy mạnh tư vấn, định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên, đặc biệt là học sinh, sinh viên mới tốt nghiệp.