Thanh Niên • 28/09/2026 13:40

Nam sinh từng ‘leo núi’ Olympia có GPA 3.82/4.0 và 3 bài báo quốc tế về AI

Từng vô địch tuần Đường lên đỉnh Olympia 2022, nam sinh người Nùng Phùng Gia Huy nay sở hữu bảng thành đáng nể và đồng tác giả 3 bài báo AI quốc tế.

Vượt qua giới hạn để đến với thế giới AI

Huy cho biết sinh ra trong gia đình có bố mẹ làm chủ quán ăn nhỏ tại Đồng Đăng (Lạng Sơn). Hành trình học tập của Huy từ những năm tiểu học đã gắn liền với việc xa vòng tay bố mẹ để xuống thành phố ở nhờ nhà bác ruột.

Theo lời Huy, việc xa nhà giúp có được điều kiện học tập tốt hơn. Sự tự lập sớm đã nuôi dưỡng trong nam sinh ý chí bền bỉ, để rồi sau đó rực sáng với hàng loạt danh hiệu đáng tự hào như giải khuyến khích học sinh giỏi quốc gia môn toán, danh hiệu "Học sinh 3 tốt" cấp T.Ư, và học bổng Vallet năm học 2022-2023.

Với Huy, bước ngoặt lớn thời niên thiếu đến khi ghi danh vào chương trình Đường lên đỉnh Olympia năm 2022 và xuất sắc giành giải nhì tháng, nhất tuần. Huy cho biết đây là bệ phóng tinh thần quan trọng, giúp rèn bản lĩnh vững vàng trước mọi áp lực.

Tiếp nối đà vươn lên ấy, bước ngoặt chuyên môn thực sự bắt đầu khi Huy trúng tuyển vào ngành khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo tại Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, ĐH Bách khoa Hà Nội. Giữa môi trường học tập danh tiếng nhưng đầy áp lực, Huy duy trì bảng điểm GPA đến năm cuối chạm mốc 3.82/4.0.

Nghiên cứu khoa học và bài toán thực tiễn từ “SUGAR”

Huy cho biết để đạt được thành quả đồng tác giả trong ba bài báo khoa học quốc tế được chấp nhận tại các hội nghị như ACL 2026 (Hội nghị thường niên về xử lý ngôn ngữ tự nhiên) và EMNLP 2026 (Hội nghị về phương pháp thực nghiệm trong xử lý ngôn ngữ tự nhiên), bản thân đã phải trải qua quá trình nỗ lực bền bỉ cùng nhóm nghiên cứu và sự đồng hành của các giảng viên quốc tế.

"Nghiên cứu khoa học đòi hỏi sự kiên trì tuyệt đối và việc tìm ra hướng đi đúng đắn từ niềm đam mê", Huy chia sẻ.

Trong số các công trình, nổi bật nhất là bài báo mang tên SUGAR (viết tắt của Spectral and Geometry-Aware Alignment for Matryoshka Representation Distillation - Tạm dịch: Phương pháp căn chỉnh nhận thức phổ và hình học để chưng cất biểu diễn Matryoshka).

“Để hiểu một cách đơn giản, các mô hình trí tuệ nhân tạo lớn giống như những bộ não khổng lồ rất thông minh nhưng lại tiêu tốn cực kỳ nhiều tài nguyên máy móc và thời gian vận hành. Bài toán của nhóm mình là làm sao thu nhỏ trí tuệ đó lại nhưng vẫn giữ được chất lượng xử lý thông tin”, Huy chia sẻ.

Huy cho biết tính ứng dụng của công trình này vô cùng thiết thực trong thực tế, cho phép triển khai mượt mà từ các thiết bị di động nhỏ gọn cho đến các hệ thống máy chủ lớn trong các tác vụ tìm kiếm ngữ nghĩa (tìm kiếm thông tin dựa trên ý nghĩa sâu xa của câu chữ thay vì chỉ dò từng từ khóa đơn thuần), truy xuất thông tin và phân loại văn bản.

Để cân bằng giữa khối lượng công việc nghiên cứu khổng lồ và chương trình học nặng nhọc trên giảng đường, Huy cho biết luôn phải phân bổ thời gian nghiêm ngặt. Sự đồng hành của những người bạn cùng chí hướng trong học tập chính là chìa khóa giúp mỗi giờ lên lớp hay phòng thí nghiệm trở nên hiệu quả và tràn đầy hứng khởi.

Nói về tương lai, Huy cho biết dự định sẽ tiếp tục đào sâu chuyên môn, phát triển thêm các giải pháp công nghệ hữu ích cho thực tiễn. “Áp lực của một nhà nghiên cứu trẻ không nhỏ, nhưng chính sự thẳng thắn đối diện với thử thách lại là động lực để mình duy trì kỷ luật mỗi ngày”, Huy chia sẻ.

Tiến sĩ Ngô Văn Linh, giảng viên Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, ĐH Bách khoa Hà Nội, nhận xét: “Huy là một sinh viên năng động, có tinh thần học hỏi và khá chủ động trong quá trình phát triển bản thân. Trong học tập, em không chỉ tiếp thu kiến thức mà thường tự tìm hiểu thêm để hiểu rõ vấn đề, từ đó tìm cách vận dụng những gì đã học vào các bài toán và tình huống thực tế”.

Tiến sĩ Linh nói thêm sự tò mò và chủ động giúp Huy kiên trì theo đuổi các vấn đề khó, từ đó hình thành khả năng tự học, tư duy giải quyết vấn đề hiệu quả và ý thức không ngừng trau dồi bản thân.

Theo Thanh Niên, Phùng Gia Huy, nam sinh người Nùng quê Đồng Đăng, Lạng Sơn, gây chú ý với GPA 3.82/4.0 và vai trò đồng tác giả ba bài báo quốc tế về trí tuệ nhân tạo. Thành tích ấy được vun đắp từ những năm tiểu học, khi Huy phải xa bố mẹ, xuống thành phố sống nhờ nhà bác ruột để có điều kiện học tập tốt hơn. Bố mẹ Huy làm chủ một quán ăn nhỏ, còn cậu sớm học cách tự lập, kiên trì theo đuổi việc học và vượt qua những thay đổi trong cuộc sống. Nỗ lực đó đưa Huy đến nhiều dấu mốc đáng nhớ, gồm giải khuyến khích học sinh giỏi quốc gia môn toán, danh hiệu “Học sinh 3 tốt” cấp Trung ương và học bổng Vallet năm học 2022-2023. Năm 2022, Huy tham gia chương trình Đường lên đỉnh Olympia, giành giải nhất tuần và giải nhì tháng, trải nghiệm mà cậu xem là bước ngoặt quan trọng. Huy cho biết sân chơi này giúp mình rèn bản lĩnh, học cách bình tĩnh trước áp lực và có thêm động lực bước vào những chặng đường học tập mới. Sau Olympia, Huy trúng tuyển ngành khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo tại Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội. Môi trường học tập nhiều thử thách không ngăn được nam sinh duy trì kết quả nổi bật, với điểm trung bình tích lũy đến năm cuối đạt 3.82/4.0. Bên cạnh việc học trên giảng đường, Huy dành nhiều thời gian cho nghiên cứu, cùng nhóm cộng tác thực hiện những công trình hướng đến các bài toán thực tiễn của lĩnh vực AI. Ba bài báo khoa học quốc tế có Huy là đồng tác giả được chấp nhận tại các hội nghị ACL 2026 và EMNLP 2026, chuyên về xử lý ngôn ngữ tự nhiên. Huy chia sẻ rằng để có kết quả ấy, cậu cùng nhóm nghiên cứu đã trải qua quá trình nỗ lực bền bỉ, đồng thời nhận được sự đồng hành của các giảng viên quốc tế. Theo nam sinh, nghiên cứu khoa học cần sự kiên trì và khả năng tìm ra hướng đi phù hợp với niềm đam mê của mỗi người. Trong các công trình, SUGAR là nghiên cứu nổi bật, có tên đầy đủ Spectral and Geometry-Aware Alignment for Matryoshka Representation Distillation. Huy giải thích nhóm tập trung vào việc thu nhỏ khả năng của những mô hình AI lớn, vốn mạnh nhưng thường cần nhiều tài nguyên máy móc và thời gian vận hành. Mục tiêu là giúp mô hình gọn nhẹ hơn mà vẫn giữ được chất lượng xử lý thông tin, để công nghệ có thể được sử dụng hiệu quả trong nhiều môi trường khác nhau. Theo Huy, phương pháp này có thể ứng dụng trên thiết bị di động nhỏ gọn cũng như các hệ thống máy chủ lớn, tùy theo nhu cầu triển khai. Những tác vụ được nhắc đến gồm tìm kiếm ngữ nghĩa, truy xuất thông tin và phân loại văn bản, trong đó tìm kiếm ngữ nghĩa dựa vào ý nghĩa thay vì chỉ dò từ khóa. Đây là hướng nghiên cứu gắn với nhu cầu xử lý thông tin trong thực tế, khi người dùng muốn tìm nội dung phù hợp mà không cần câu chữ trùng khớp hoàn toàn. Để theo kịp khối lượng nghiên cứu và chương trình học nặng, Huy cho biết mình phải phân bổ thời gian nghiêm ngặt, đồng thời tận dụng sự hỗ trợ của những người bạn cùng chí hướng. Cậu nhận định bạn bè giúp các giờ học và thời gian trong phòng thí nghiệm trở nên hiệu quả, hứng khởi hơn, nhất là khi công việc đòi hỏi nhiều nỗ lực. Huy dự định tiếp tục đào sâu chuyên môn, phát triển thêm những giải pháp công nghệ hữu ích và giữ kỷ luật trước áp lực nghiên cứu. Tiến sĩ Ngô Văn Linh, giảng viên Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhận xét Huy năng động, ham học hỏi và chủ động phát triển bản thân. Theo giảng viên, Huy không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn tự tìm hiểu để hiểu rõ vấn đề, rồi tìm cách vận dụng điều đã học vào bài toán và tình huống thực tế. Sự tò mò cùng tinh thần chủ động, như nhận xét của thầy Linh, là những phẩm chất đồng hành với hành trình học tập và nghiên cứu của nam sinh.

Xem thêm tại Thanh Niên