New York công bố 170.000 trang tài liệu chưa từng tiết lộ sau vụ 11/9

New York công bố hơn 170.000 trang tài liệu chưa từng tiết lộ, được lưu trong 68 thùng hồ sơ tại một văn phòng chính quyền thành phố và phát hiện từ năm ngoái. Khối tài liệu xuất hiện ngay trước thời điểm kỷ niệm 25 năm vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, thảm họa từng phá hủy Trung tâm Thương mại Thế giới. Theo thông tin được Dân Trí dẫn lại, thành phố sẽ mở quyền truy cập miễn phí qua một cổng tìm kiếm điện tử, đồng thời tiếp tục bổ sung dữ liệu trong những tháng tới. Các tài liệu mới có thể giúp công chúng nhìn rõ hơn cách giới chức New York xử lý những cảnh báo về môi trường quanh Ground Zero sau vụ tấn công. Truyền thông địa phương cho biết hồ sơ cho thấy giới chức khi đó đã biết điều kiện không khí không an toàn, nhưng vẫn đưa ra thông điệp trái ngược với người dân. Những phát hiện này đặc biệt gây chú ý vì nhiều người từng sống, làm việc hoặc tham gia cứu hộ tại khu vực đã mắc bệnh trong các năm sau đó. Thị trưởng New York Zohran Mamdani nói tại cuộc họp báo ngày 8/9 rằng nhiều người mắc bệnh vì những lãnh đạo họ tin tưởng đã nói dối về mức độ an toàn của không khí độc hại. Ông cho rằng tổn thất tiếp tục gia tăng theo thời gian, khi thêm nhiều người dân New York qua đời sớm một cách gián tiếp vì hậu quả của sự kiện 11/9. Theo ông Mamdani, gần 25 năm sau thảm họa, số người chết vì các bệnh liên quan 11/9 đã vượt số người thiệt mạng ngay trong ngày xảy ra vụ tấn công. Theo Bảo tàng và Khu tưởng niệm 11/9, ít nhất 140.000 người thuộc cả 50 bang của Mỹ đã đăng ký Chương trình Sức khỏe Trung tâm Thương mại Thế giới. Trong số đó, khoảng 49.000 người được chẩn đoán mắc các bệnh ung thư có liên quan đến sự kiện, dù con số thực tế có thể còn lớn hơn nhiều. Thị trưởng Mamdani nói những người đủ điều kiện hỗ trợ còn bao gồm cư dân từng sống gần khu vực thảm họa nhưng thiếu thông tin, cùng người hiện đã rời New York. Ung thư ban đầu không nằm trong danh mục bệnh được hỗ trợ khi Quốc hội Mỹ thành lập chương trình y tế này vào năm 2011, khiến nhiều nạn nhân phải tiếp tục vận động. Danh mục chỉ được mở rộng vào năm 2012, sau các chiến dịch của những nhà hoạt động và một nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ ung thư tăng mạnh ở lính cứu hỏa New York. Những lính cứu hỏa này từng làm nhiệm vụ tại Ground Zero, nơi họ có thể tiếp xúc lâu dài với bụi, khói cùng các chất ô nhiễm sau khi các tòa tháp sụp đổ. Việc công bố hồ sơ cũng khép lại vụ kiện do nhóm 9/11 Health Watch khởi xướng, nhằm buộc chính quyền thành phố minh bạch hơn về các thông tin liên quan. Ông Ben Chevat, người đứng đầu nhóm, nhận định tài liệu sẽ giúp người dân tiếp cận trợ cấp liên bang và tạo thêm cơ sở cho những nghiên cứu sức khỏe. Hồ sơ chứa các báo cáo đo chất lượng không khí tại Ground Zero, cùng nhiều bản ghi nhớ nội bộ được lập trong giai đoạn chính quyền phải ứng phó khẩn cấp. Đáng chú ý nhất là “Bản ghi nhớ Harding”, văn bản gửi Phó Thị trưởng New York lúc bấy giờ Robert Harding và đề cập những rủi ro pháp lý tiềm tàng. Bản ghi nhớ dẫn dự báo của Bộ Tư pháp Mỹ, theo đó khoảng 35.000 người có thể trở thành nguyên đơn vì chịu ảnh hưởng từ vụ tấn công ngày 11/9. Văn bản cũng nêu khả năng thành phố bị kiện nếu khuyến cáo sức khỏe khiến người dân trở lại quá sớm, dẫn đến nhiễm độc hoặc tổn thương tâm lý, hoặc trở lại quá muộn, gây thiệt hại kinh tế. Cựu lãnh đạo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ, bà Christine Todd Whitman, phản bác cách diễn giải cho rằng các phát ngôn khi đó cố tình che giấu nguy hiểm. Bà khẳng định những tuyên bố của mình hoàn toàn dựa trên phân tích do các nhà khoa học EPA thực hiện, đồng thời cho biết cơ quan này đã cố gắng công khai dữ liệu tối đa trên website. Bà cũng nhấn mạnh EPA không quản lý Ground Zero và không có thẩm quyền kiểm soát chất lượng không khí trong các tòa nhà, trong khi kho hồ sơ mới tiếp tục mở ra nhiều câu hỏi về trách nhiệm công quyền.