Chính quyền thành phố Kramatorsk, miền đông Ukraine, cho biết một quả bom lượn của Nga đã đánh trúng hai xe buýt vào sáng 8/10, khiến ít nhất 30 người thiệt mạng và 18 người bị thương.
Giới chức Ukraine cho hay khi được thả từ chiến đấu cơ, những quả bom lượn như vậy có thể bay đến mục tiêu cách tiền tuyến khoảng 20 km, trong trường hợp này là một con phố tại Kramatorsk.
Vadym Filashkin, người đứng đầu chính quyền khu vực Kramatorsk, cáo buộc lực lượng Nga thực hiện vụ tấn công như vậy nhằm "gây ra nỗi đau lớn nhất" cho người dân thành phố.
Nga chưa bình luận về thông tin này, song Tổng thống Vladimir Putin gần đây khẳng định Moskva sẽ tăng tấn công các hạ tầng kinh tế trọng yếu của Ukraine để đáp trả những đòn tập kích vào loạt nhà máy lọc dầu mà Kiev tiến hành.
Một chiếc xe buýt bị thiêu rụi sau vụ tập kích ở thành phố Kramatorsk, Ukraine ngày 8/10. Ảnh: Cảnh sát Quốc gia Ukraine
Filashkin đã ra lệnh đình chỉ toàn bộ hoạt động giao thông công cộng tại Kramatorsk và thành phố lân cận Sloviansk khi Nga gia tăng các cuộc tấn công, làm tê liệt hệ thống giao thông vận tải Ukraine.
"Đây là chiến thuật mới của Nga. Trước đây, họ tập trung vào việc cắt điện và nguồn nhiệt sưởi ấm của Ukraine. Giờ đây, mục tiêu còn là làm tê liệt cơ sở hạ tầng, hệ thống giao thông", Volodymyr Fesenko, người đứng đầu tổ chức tư vấn Penta ở Kiev, nói.
Ông thêm rằng chiến thuật của Nga đã đạt "hiệu quả nhất định" thông qua các cuộc tấn công vào đường sắt và trạm xăng.
"Họ ép đối phương phải chấp nhận hòa bình theo điều kiện của mình", ông nói. "Họ cũng gia tăng sức ép với tâm lý công chúng, làm đảo lộn sinh hoạt đời thường".
Không còn máy bay dân sự nào trên bầu trời Ukraine kể từ khi xung đột nổ ra vào tháng 2/2022. Tàu hỏa, xe buýt và xe tải đã trở thành huyết mạch đối với dân thường và các doanh nghiệp Ukraine, cũng như cho việc vận chuyển quân sự và hàng cứu trợ nhân đạo. Tàu hỏa vận chuyển gần 2/3 khối lượng hàng hóa của Ukraine, gồm các mặt hàng xuất khẩu như phôi thép, ngũ cốc và dầu thực vật, giúp nền kinh tế duy trì hoạt động.
Vào cuối tháng 9, Ukrzaliznytsia, công ty độc quyền đường sắt nhà nước, cho biết ít nhất 521 đầu máy xe lửa đã bị trúng máy bay không người lái (UAV) hoặc đạn pháo kể từ năm 2022, trong đó khoảng 60% số vụ xảy ra trong riêng năm nay. UAV đôi khi còn đánh trúng toa chở khách, gây hỏa hoạn, khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương.
Vụ tấn công nghiêm trọng nhất xảy ra hồi tháng 1 tại tỉnh Kharkiv, đông bắc Ukraine, khiến 5 hành khách thiệt mạng. Tổng thống Volodymyr Zelensky gọi đây là hành động "không có lý do chính đáng về mặt quân sự".
Đầu máy xe lửa bị hư hại sau khi bị tập kích hôm 13/9 tại ga đường sắt Yahodyn, gần biên giới Ukraine - Ba Lan. Ảnh: Văn phòng Báo chí Công ty Đường sắt Ukraine
Các cuộc tấn công nhằm vào tàu hỏa và xe buýt đang di chuyển trở nên khả thi nhờ thế hệ UAV mới của Nga. Chúng không còn là những thiết bị bay chậm, có thể dễ bị gây nhiễu điện tử hoặc bắn hạ bằng súng máy, thậm chí súng trường. Được trang bị động cơ phản lực và mang tải trọng lớn hơn, những UAV này do người điều khiển từ xa vận hành thông qua mạng không dây.
"Chúng được điều khiển thủ công. Nga đã cải thiện hệ thống liên lạc", Andriy Pronin, một trong những người tiên phong trong tác chiến bằng UAV tại Ukraine, nói.
Những chiếc UAV này giờ đây có thể vươn tới nhiều nơi trên khắp Ukraine, kể cả những khu vực miền tây từng được coi là an toàn.
Một đoàn tàu chở cựu thủ tướng Anh Boris Johnson đi vào lãnh thổ Ba Lan ngày 14/9, chỉ 30 phút trước khi UAV Nga đánh trúng đầu máy một đoàn tàu khách khác tại ga Yahodyn, miền tây Ukraine. Cựu giám đốc CIA David Petraeus ở trên một đoàn tàu gần đó và mô tả vụ tấn công là "đáng sợ".
Dân thường Ukraine cũng sống trong nỗi kinh hoàng tương tự. Khi Nga mở đợt tấn công bằng UAV giữa ban ngày hôm 23/9, Alyna nhận ra nơi làm việc của mình nằm ở vị trí dễ bị tấn công nhất tại nhà ga trung tâm Kiev. Cô làm việc tại một quán ăn nằm gần giữa cầu vượt bắc qua 14 đường ray chính, nối liền các tòa nhà trong khu vực nhà ga.
Tiếng còi báo động vang lên cùng những tiếng nổ từ các UAV khiến cô gái 24 tuổi vội vã chạy xuống cầu thang và di chuyển đến ga tàu điện ngầm. UAV đã tấn công một khu chợ gần đó, tạo ra những cột khói đen và thiêu rụi hoàn toàn tòa nhà mang phong cách kiến trúc hiện đại có tên Puck.
"Mọi thứ phía trên đầu tôi đều rít lên, rung chuyển", Alyna nói sau khi một đợt báo động không kích kết thúc và hành khách bắt đầu quay lại nhà ga.
UAV được cho là mẫu Geran-4 của Nga. Ảnh: War Zone
Chỉ vài phút sau cuộc trò chuyện, còi báo động lại vang lên, buộc hành khách rời khỏi nhà ga. Một UAV bị tên lửa đánh chặn bắn trúng trên bầu trời, cách nhà ga vài km về phía đông.
Các cuộc tấn công không chỉ nhằm vào tàu hỏa. UAV Nga còn nhắm đến các trạm xăng, xe buýt, xe buýt nhỏ và cảng biển, làm tê liệt hoạt động xuất khẩu ngũ cốc, dầu thực vật và thép của Ukraine.
"Bạn bước lên xe buýt nhỏ và có thể nghe thấy tiếng UAV vo ve ngay bên cạnh", Tetiana Melikhova, giáo sư đại học tại Zaporizhzhia, thành phố ở đông nam Ukraine, nói.
Nga gần đây cũng tăng cường tập kích các cây cầu quan trọng ở Ukraine. Tetiana Gaviuk, chuyên gia phân tích khu vực châu Âu tại tổ chức ACLED, cho hay kể từ đầu tháng 10, lực lượng Nga đã nhắm mục tiêu vào các cầu qua sông Dnipro tại các thành phố Kiev và Zaporizhzhia.
Tại Kiev, lực lượng Nga dùng UAV tấn công Cầu Nam trong các ngày 1-2/10, làm hư hại mặt đường, gây gián đoạn giao thông đường bộ và hoạt động của tàu điện ngầm. Trong ngày 3-4/10, UAV Nga liên tiếp tấn công Cầu Bắc, khiến 4 dân thường bị thương và tiếp tục cản trở việc đi lại giữa hai bờ sông.
Ukraine lần đầu dùng bệ súng tích hợp AI hạ UAV phản lực Nga
Khoảnh khắc vật thể được cho là tên lửa lai UAV Banderol Nga tập kích cây cầu ở Kiev trong video đăng ngày 4/10. Video: X/AMK Mapping
Cho đến nay, các cây cầu chỉ bị hư hại ở mức hạn chế và những cuộc tấn công riêng lẻ khó có thể khiến cầu sập. Tuy nhiên, các đợt tấn công trực diện kéo dài có thể làm suy yếu kết cấu cầu, dẫn đến việc đóng cầu thường xuyên hơn hoặc trong thời gian dài hơn, gây gián đoạn giao thông.
"Tình trạng này có thể gây ra những hệ lụy kinh tế - xã hội đáng kể, bởi hàng trăm nghìn người phụ thuộc vào các cây cầu để đi làm, đi học, tiếp cận dịch vụ y tế và thực hiện các hoạt động thiết yếu khác", Gaviuk cho hay.
Ngày 6-7/10, Nga đã tấn công các cây cầu bắc qua sông Dnipro tại thành phố Zaporizhia, khiến 5 người bị thương, trong đó có hai nhân viên cứu trợ đang trên đường đi làm.
"Các cuộc tấn công cho thấy cầu có thể là một phần trong nỗ lực rộng hơn của Nga nhằm làm gián đoạn hạ tầng giao thông Ukraine tại các thành phố trọng điểm và những điểm vượt sông Dnipro", Gaviuk cảnh báo.
Thanh Tâm (Theo Al Jazeera, Reuters, AFP)