' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Một cơ sở năng lượng của Ukraine bị tập kích (Ảnh: Kyiv Independent).
Cường độ tập kích gia tăng
Loạt tiếng nổ dồn dập vang lên khắp Kiev trong những giờ đầu ngày 14/10, khi Nga nhắm mục tiêu vào nhiều cơ sở năng lượng cung cấp điện cho thủ đô trong một chiến dịch mới nhằm cô lập và cắt đứt nguồn điện của thành phố.
Trong suốt năm nay, Nga vẫn liên tục tấn công hệ thống năng lượng của Ukraine, dù với cường độ thấp. Tuy nhiên, gần đây Moscow đã gia tăng các cuộc tập kích quy mô lớn nhằm phá hủy nhà máy điện, trạm biến áp và cơ sở hạ tầng khí đốt, mở màn chiến dịch tấn công mùa đông lần thứ 5 kể từ khi xung đột nổ ra.
Chỉ riêng cuộc tấn công hôm 14/10 đã nhắm vào 26 cơ sở điện lực, Tổng thống Volodymyr Zelensky viết trên mạng xã hội.
Ukraine đang ở vào thế dễ bị tổn thương. Theo bộ phận báo chí của Bộ Năng lượng Ukraine, trong tuần từ ngày 5 đến 11/10, các cơ sở thuộc ngành điện lực đã hứng chịu khoảng 200 vụ tấn công, trong khi lĩnh vực dầu khí ghi nhận 17 vụ.
Các chuyên gia năng lượng nói với Kyiv Independent rằng Ukraine đang thiếu các hệ thống phòng không thiết yếu để đối phó kho vũ khí ngày càng mở rộng của Moscow. Điều này đang trở thành điểm yếu chí mạng với phía Kiev.
Trong khi đó, chiến thuật và công nghệ vũ khí của Nga đã thay đổi so với mùa đông năm ngoái. Ngoài tên lửa đạn đạo, Moscow còn gây quá tải cho hệ thống phòng không Ukraine bằng cách phóng hàng loạt UAV phản lực và đạn tuần kích sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), tấn công cả ban ngày lẫn ban đêm, đồng thời nhắm vào cơ sở hạ tầng mà các nhà máy điện phải phụ thuộc, chẳng hạn đường sắt vận chuyển than, các chuyên gia năng lượng cho biết.
Áp lực gia tăng với Ukraine
Những cuộc tấn công gần đây đã khiến hàng trăm nghìn người dân ở Kiev và các khu vực tiền tuyến bị mất điện, nước. Tình hình tại thủ đô nghiêm trọng đến mức nguồn điện phục vụ hệ thống tàu điện ngầm thậm chí đã bị cắt tạm thời sau các cuộc tấn công ngày 8 và 14/10.
“Nhìn chung, các cuộc tấn công diễn ra theo một mô hình có hệ thống: những đòn tập kích gây hư hại mạng lưới, buộc phải áp dụng các biện pháp hạn chế khẩn cấp và làm chậm tiến độ sửa chữa, đặc biệt khi các đội công nhân không thể làm việc an toàn trong thời gian có cảnh báo không kích”, bà Viktoria Gryb, nghị sĩ kiêm người đứng đầu tiểu ban an ninh năng lượng của Quốc hội Ukraine, nói với Kyiv Independent.
“Phương thức và mục tiêu có thể thay đổi, vì vậy tôi sẽ không gọi đây đơn giản là sự lặp lại của mùa đông năm ngoái. Nhưng mục tiêu vẫn không đổi: gây bất ổn cho hệ thống năng lượng”, bà nói.
Trong những tuần đầu của chiến dịch mới, Nga chủ yếu tập trung tấn công Kiev, tiếp nối chiến dịch kéo dài nhiều tháng nhằm vào các trung tâm kinh tế của thủ đô, khiến cuộc sống tại thành phố ngày càng thách thức.
Hiện tại, Moscow tiếp tục chiến thuật đã triển khai vào mùa đông năm ngoái, tập trung cắt đứt nguồn điện của Kiev bằng cách tấn công các nhà máy điện trong và quanh thủ đô, cùng những trạm biến áp chủ chốt, bà Olena Pavlenko, Chủ tịch DiXi Group, tổ chức nghiên cứu chuyên về năng lượng có trụ sở tại Kiev, nói với Kyiv Independent.
Thủ đô Ukraine đặc biệt dễ bị tổn thương vì phụ thuộc vào các nhà máy nhiệt điện và nhiệt điện kết hợp phát điện, vốn nằm trong tầm tấn công của đối phương.
Trong khi đó, các trạm biến áp kết nối thủ đô với những nguồn phát điện khác được bảo vệ trước UAV nhưng không đủ khả năng chống chịu tên lửa đạn đạo.
Kiev và các thành phố khác cũng thường xuyên bị UAV phản lực tấn công, loại vũ khí chưa phổ biến vào mùa đông năm ngoái. Chúng bay nhanh hơn và có độ chính xác cao hơn các UAV sử dụng động cơ cánh quạt đời cũ, khiến hệ thống phòng không hạn chế của Ukraine khó bắn hạ hơn.
“UAV phản lực đã phần nào làm thay đổi cục diện. Chúng rẻ hơn tên lửa và có thể phá hủy các cơ sở phát điện phân tán trên diện rộng”, bà Pavlenko nói.
“UAV phản lực dễ dàng tấn công các máy biến áp, những máy biến áp nhỏ hơn và cơ sở hạ tầng phục vụ các thành phố. Điều này tác động rất lớn đến nguồn cung cấp hệ thống sưởi, nước và thoát nước của các đô thị”, bà giải thích.
Ngoài việc tấn công nhà máy điện và trạm biến áp, trong vài tuần qua, Nga ngày càng nhắm vào các đường dây tải điện quanh những thành phố lớn nhằm cắt nguồn cung cấp điện.
Đây không phải mục tiêu mới, nhưng chiến thuật của Nga đã được cải tiến, trong đó có việc lắp một loại đầu đạn mới lên UAV phản lực có khả năng cắt thép, được thiết kế để phá hủy các cột điện cao thế.
Vấn đề thiếu cột điện có thể bộc lộ rõ hơn về lâu dài, khi ngành thép Ukraine đã ngừng hoạt động do các cuộc tấn công gây thiệt hại nghiêm trọng cho các nhà máy.
Công ty Metinvest, nhà sản xuất thép lớn nhất Ukraine, nói với Kyiv Independent rằng lượng thép dự trữ dùng để tái thiết cột điện sẽ dần cạn kiệt cho đến khi các doanh nghiệp thép có thể khôi phục sản xuất an toàn.
Sau giai đoạn mùa thu và mùa đông năm ngoái, khi Nga phá hủy hơn một nửa sản lượng khí đốt và 9 gigawatt công suất phát điện của Ukraine, ngành năng lượng nước này dự báo sẽ lại phải đối mặt với những thách thức tương tự trong năm nay.
Theo các chuyên gia, vấn đề then chốt đối với ngành năng lượng là tình hình phòng không, trong bối cảnh Ukraine gặp khó khăn trong việc bắn hạ UAV phản lực. Trong những tháng gần đây, Ukraine đã phát triển các UAV đánh chặn và ghi nhận kết quả ngày càng tích cực, nhưng vẫn cần thêm thời gian để mở rộng sản xuất.
Bộ Năng lượng Ukraine cho biết nước này vẫn tiếp tục nâng cấp và tăng cường bảo vệ các cơ sở năng lượng, trong đó có xây dựng công trình bê tông kiên cố, triển khai tác chiến điện tử, hệ thống phát hiện sớm mối đe dọa và dự trữ thiết bị thiết yếu.