Ngân hàng lớn vung tay trả lãi cao, hút dòng tiền cấm rút ngang

Huy động từ chứng chỉ tiền gửi tăng

Ngoài huy động tiền gửi bằng sản phẩm tiết kiệm thông thường, các ngân hàng còn huy động thông qua phát hành giấy tờ có giá như trái phiếu, kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi. Trong đó, chứng chỉ tiền gửi (CCTG) đang được các ngân hàng đẩy mạnh phát hành.

Khảo sát tại các ngân hàng cho thấy, đến cuối tháng 6/2026 có đến 29/30 ngân hàng thương mại phát sinh số dư chứng chỉ tiền gửi, ngoại trừ Saigonbank.

Tổng giá trị sổ sách của loại hình giấy tờ có giá này đến 30/6 tại 29 ngân hàng thương mại đạt 1,6 triệu tỷ đồng. Con số này tương đương 10% tổng huy động tiền gửi của các ngân hàng này thông qua kênh tiết kiệm truyền thống tại ngày 30/6, tăng khoảng 23% so với đầu năm nay.

Trong số đó, 7 ngân hàng ghi nhận giá trị ghi sổ của CCTG giảm so với đầu năm, gồm: VietinBank giảm 27%, SHB giảm 17%, Agribank giảm 46%, BVBank giảm 9,4%, Sacombank giảm 38%, Kienlong Bank giảm 0,3%. 

Đặc biệt, PGBank giảm tới 98% khi số dư huy động từ việc phát hành CCTG chỉ đạt 50 tỷ đồng, gần như thấp nhất trong số các ngân hàng có phát sinh huy động và chỉ xếp trên BaoViet Bank.

Riêng SHB không diễn giải cụ thể số dư CCTG đến 30/6. Ngân hàng cho biết số dư phát hành giấy tờ có giá (bao gồm CCTG, trái phiếu, kỳ phiếu) là 43.830 tỷ đồng, giảm 17% so với đầu kỳ.

Ngược lại, VPBank dẫn đầu thị trường về mức tăng trưởng huy động CCTG, mức tăng 101% so với đầu năm. Trong số 128.000 tỷ đồng CCTG đến cuối quý II của VPBank, CCTG phát hành cho khách hàng cá nhân đạt 44.000 tỷ đồng, khách hàng tổ chức gần 84.000 tỷ đồng.

Nhóm các ngân hàng có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất còn có: HDBank tăng 78%, Vietcombank tăng 66%, VietA Bank tăng 62%, ACB tăng 49%, Bac A Bank tăng 46%, BIDV tăng 46%, SeABank tăng 41%.

Về nhóm dẫn đầu xét theo giá trị tuyệt đối, BIDV, Techcombank, ACB, MB, VPBank tỏ ra vượt trội hơn hẳn so với phần còn lại.  Trong đó, Ngân hàng BIDV đứng số 1 với giá trị CCTG tại cuối quý II lên đến 233.540 tỷ đồng. Techcombank đứng thứ hai với 212.000 tỷ đồng. 

Tiếp đến là các ngân hàng: ACB 199.000 tỷ đồng, MB 186.000 tỷ đồng, VPBank 128.000 tỷ đồng. Các ngân hàng còn lại đều ghi nhận số dư CCTG dưới 100.000 tỷ đồng.

Nhóm các ngân hàng dẫn đầu nói trên đều là những ngân hàng trả lãi suất huy động CCTG cao nhất thị trường kể từ đầu năm đến nay. Trong đó, lãi suất tiết kiệm cao nhất cho loại hình này tại VPBank là 9%/năm, tại Techcombank là 8,8%/năm, tại MB lãi suất cao nhất lên đến 11,18%/năm.

Có thể thấy, trong cuộc đua huy động vốn từ CCTG, nhóm ngân hàng Big4 không dẫn đầu cuộc chơi như cách họ đang dẫn dắt thị trường huy động tiền gửi tiết kiệm truyền thống. Ngoại trừ BIDV dẫn đầu, Top 10 ngân hàng phát hành CCTG lớn nhất vẫn có hai "ông lớn" VietinBank và Agribank nhưng lần lượt đứng ở vị trí thứ 6 và thứ 10. Trong khi đó, Vietcombank chỉ đứng thứ 16 trong bảng xếp hạng này.

Khách hàng ưa kỳ hạn ngắn

CCTG được ngân hàng phân loại làm 3 kỳ hạn chính: Dưới 12 tháng, từ 12 tháng đến 5 năm, trên 5 năm.

Tưởng chừng như đây là loại hình tiết kiệm dài hạn, nhưng nhìn vào việc phân loại kỳ hạn của các ngân hàng cho thấy một bức tranh toàn cảnh hoàn toàn khác.

Thực tế kỳ hạn phổ biến nhất hiện nay vẫn là CCTG dưới 12 tháng, chiếm trên 50% giá trị ghi sổ tại các nhà băng. Điều này cũng tạo ra rủi ro về thanh khoản cho các ngân hàng giống như rủi ro thanh khoản trong huy động tiền gửi thông thường, trong khi các nhà băng chủ yếu cho vay trung, dài hạn.

Cá biệt, một số ngân hàng có tỷ lệ CCTG phát hành dưới 12 tháng trên 90%, thậm chí 100%. Tỷ lệ này tại BIDV là 70%, OCB 72%, BVBank 86%, HDBank 87%, VietBank 91%, Eximbank 92%, VietinBank 94%, Vietcombank 96%, TPBank 99%.

Đáng chú ý, 100% CCTG trị giá gần 5.700 tỷ đồng của VietA Bank đều có kỳ hạn từ 12 tháng trở xuống.

Ngược lại, bất ngờ diễn ra ở một số ngân hàng, như Sacombank ghi nhận CCTG kỳ hạn dưới 12 tháng chỉ chiếm 3%, còn lại là CCTG có kỳ hạn từ 12 tháng trở lên. Tuy nhiên, giá trị sổ sách của CCTG đến 30/6 tại Sacombank giảm mạnh 40% so với đầu kỳ.

Trong khi đó, CCTG kỳ hạn dưới 12 tháng tại Techcombank cũng chỉ chiếm 26% trong tổng số hơn 212 nghìn tỷ đồng do ngân hàng phát hành. 

Cá biệt, 100% CCTG được phát hành tại Ngân hàng VIB có kỳ hạn từ 12 tháng đến dưới 5 năm, với giá trị đến 30/6 là 14.770 tỷ đồng.