Ngân hàng Nhà nước cảnh báo kẻ gian dùng AI giả khuôn mặt, qua mặt sinh trắc học để chuyển tiền

Đây là thông tin được ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) - cho biết tại họp báo Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026 do báo Tiền Phong phối hợp Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia Việt Nam (NAPAS) tổ chức ngày 8-10.

Ngăn chặn hơn 6.300 tỉ đồng chuyển đến tài khoản có dấu hiệu lừa đảo

Trao đổi với báo chí, ông Tuấn cho hay việc đối chiếu thông tin sinh trắc học với cơ sở dữ liệu thời gian qua đã góp phần hạn chế hành vi lừa đảo, gian lận, trong đó có tình trạng thuê, mua, mượn tài khoản.

Tuy nhiên, sinh trắc học không phải giải pháp duy nhất để ngăn chặn lừa đảo mà chỉ là một trong những công cụ quan trọng.

Với tốc độ phát triển của công nghệ, việc sử dụng deepfake và AI để phục vụ hành vi lừa đảo, gian lận ngày càng tinh vi.

• 

  Vụ lừa đảo 850 triệu đồng qua điện thoại: Sao nhận dạng sinh trắc học mà còn lừa chuyển tiền được?ĐỌC NGAY

Thực tế, phần đông người dùng đã có ý thức hơn trong bảo vệ dữ liệu nhưng vẫn có trường hợp mở tài khoản chính chủ rồi cung cấp thông tin cho các đối tượng lừa đảo.

Các đối tượng gian lận có thể khai thác thông tin sinh trắc học này, kết hợp công cụ deepfake và AI để qua mặt một số bước kiểm tra sinh trắc học của tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Từ đó, kẻ gian thực hiện giao dịch, chuyển tiền không chính chủ.

"Vừa qua, với sự hỗ trợ của cơ quan công an, Ngân hàng Nhà nước đã nhận diện những điểm yếu của các tổ chức cung ứng dịch vụ liên quan. Trên cơ sở đó, các tổ chức đã được yêu cầu khẩn trương rà soát, vá lỗ hổng và thay thế công nghệ cũ bằng công nghệ mới" - ông Tuấn nói.

Nhằm giúp bảo vệ người tiêu dùng, theo ông Tuấn, bên cạnh các yêu cầu về xác thực sinh trắc học, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai hệ thống SIMO - hệ thống cảnh báo nghi ngờ lừa đảo, gian lận.

Đến nay, hệ thống đã cung cấp cho 21 tổ chức tín dụng, góp phần ngăn chặn các giao dịch có dấu hiệu lừa đảo với tổng số tiền hơn 6.300 tỉ đồng.

Ông Tuấn nói và cho rằng cần tiếp tục nâng cao ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân của người sử dụng dịch vụ thanh toán.

Khi người dùng có ý thức tốt hơn, việc tội phạm lợi dụng deepfake, AI để vượt qua các hàng rào kiểm tra sinh trắc học sẽ được hạn chế, qua đó góp phần giảm lừa đảo, gian lận.

Người dùng sẽ có 24 giờ để kiểm tra trước khi chuyển tiền thành công

Để bảo vệ người dùng tốt hơn, góp phần ngăn chặn gian lận, Vụ trưởng Vụ Thanh toán cho biết một giải pháp khác dự kiến được triển khai vào cuối quý 3 năm sau. Đó là cho phép khách hàng chủ động đăng ký hạn mức và thời gian trì hoãn đối với giao dịch chuyển tiền đến một tài khoản mới giao dịch lần đầu trong vòng một năm gần đây.

Thời gian trì hoãn tối thiểu là 24 giờ. Trong khoảng thời gian này, người dùng có thêm cơ hội nhận ra dấu hiệu bất thường, kiểm tra lại với người thân hoặc liên hệ trung tâm chăm sóc khách hàng, tổ chức thanh toán để xác minh trước khi giao dịch được thực hiện.

Theo ông Tuấn, việc tạo ra khoảng thời gian trì hoãn có thể giúp người dùng thoát khỏi trạng thái bị thao túng tâm lý, từ đó có thêm thời gian kiểm tra thông tin và quyết định dừng giao dịch nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo.

Thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng mạnh

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, trong 8 tháng đầu năm 2026, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Qua kênh Internet, giao dịch tăng 46,57% về số lượng và 21,77% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 35,33% về số lượng và 2,39% về giá trị; qua QR code tăng 6,66% về số lượng và 25,85% về giá trị.

Qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, giao dịch tăng 13,39% về số lượng và 62,67% về giá trị; qua hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử tăng 33,11% về số lượng nhưng giảm 1,36% về giá trị.

Ngoài ra, tính đến hết ngày 2-10, toàn ngành ngân hàng đã có hơn 175,2 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân được đối chiếu thông tin sinh trắc học. Hơn 2,94 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức đã được đối chiếu thông tin sinh trắc học qua căn cước công dân gắn chip hoặc ứng dụng VNeID.

Theo Ngân hàng Nhà nước, người dân sẽ không sử dụng thanh toán số nếu không cảm thấy an toàn, trong bối cảnh lừa đảo công nghệ cao và deepfake ngày càng tinh vi.