Nghiên cứu kỹ đề xuất các tuyến đường có mặt cắt rộng dọc sông Hồng

Chiều 21-9, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức tọa đàm trực tuyến có chủ đề "Sông Hồng - biểu tượng phát triển mới của thủ đô" với sự tham gia của các kiến trúc sư, chuyên gia, các nhà khoa học.

Cần nghiên cứu kỹ đề xuất có tuyến đường mặt cắt quá rộng dọc sông Hồng 

Phát biểu ý kiến tại tọa đàm, kiến trúc sư Trần Minh Tuấn, nhóm nghiên cứu Không gian mặt nước Hà Nội, đánh giá trong quy hoạch trục đại lộ cảnh quan, trục trung tâm qua sông Hồng, vấn đề khai thác không gian dọc hai bên bờ sông và tạo điều kiện để người dân tiếp cận dòng sông cần được quan tâm.

“Hiện nay, chúng ta có một bờ sông mà người dân chưa dễ dàng tiếp cận. Hệ thống giao thông phía ngoài đê còn hạn chế, khiến sự kết nối giữa khu vực nội đô với bờ sông chưa thuận lợi” - ông Tuấn nhận xét.

• Toàn cảnh 7 cây cầu bắc qua sông Hồng đặt mục tiêu hoàn thành trong năm APEC 2027ĐỌC NGAY

Theo ông, việc đề xuất các tuyến đường có mặt cắt rộng 54 - 73m ở khu vực ngoài đê sông Hồng vì vậy cần được nghiên cứu kỹ. Bởi mặt đê hiện hữu đã tạo ra sự chia cắt nhất định giữa khu vực nội đô với bờ sông. 

Nếu tiếp tục hình thành một tuyến đường quy mô lớn, có nơi rộng tới 73m, có thể tạo thêm một “vết cắt” vào mối liên hệ giữa người dân nội đô với sông Hồng.

“Điều này có thể mâu thuẫn với định hướng quay mặt ra dòng sông. Quay mặt ra sông không chỉ là những dãy nhà hướng ra sông, mà phải tạo điều kiện để người dân Hà Nội ra sông nhiều hơn, đến đó sinh hoạt, vui chơi, giải trí, hoạt động văn hóa và cảm nhận vẻ đẹp của dòng sông”, ông Tuấn phân tích.

Cụ thể, theo kiến trúc sư Trần Minh Tuấn, cần ưu tiên các trục, hành lang kết nối từ nội đô ra bờ sông, tức các tuyến giao thông theo hướng vuông góc với dòng sông. 

Trong khi đó, với các tuyến chạy dọc sông Hồng, cần nghiên cứu tận dụng mặt đê hiện hữu, kết hợp tổ chức các loại hình giao thông công cộng, đường sắt đô thị trên cao và giao thông nhẹ như xe đạp, đi bộ.

• 

  7 cây cầu bắc qua sông Hồng và hành trình ‘hướng thủy’ của Hà NộiĐỌC NGAY

“Nếu đưa vào đây một hệ thống giao thông quá nặng về cơ giới, 10-12 làn xe, tương đương hoặc rộng hơn đường vành đai 3 hiện nay, thì sự chia cắt giữa nội đô Hà Nội và bờ sông Hồng là vấn đề cần phải nghĩ lại”, ông Tuấn nói.

Theo ông, mạng lưới giao thông cần được tổ chức với quy mô phù hợp, như một “hệ mao mạch”, để tạo nhiều hướng tiếp cận và kết nối người dân từ khu vực trong đê ra không gian ven sông.

"Hà Nội hiện chưa có nhiều không gian công cộng ở hai bên bờ sông Hồng để người dân tiếp cận dòng sông. Các tuyến giao thông cũng là một trong những yếu tố cản trở khả năng tiếp cận này. Trong khi đó, sông Hồng là một không gian rất quý giá của Hà Nội. 

Nhiều thành phố lớn trên thế giới đã khai thác hiệu quả các dòng sông trong đô thị, biến không gian ven sông thành khu vực phát triển kinh tế, văn hóa. Đây là vấn đề Hà Nội cần nghiên cứu trong quá trình quy hoạch, khai thác không gian sông Hồng”, ông Tuấn nói.

Nghiên cứu kỹ đặc điểm của sông Hồng

Cũng theo kiến trúc sư Trần Minh Tuấn, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, Hà Nội cần thay đổi cách tiếp cận trong phát triển đô thị, từ tư duy kiểm soát sang thích ứng với tự nhiên, đặc biệt dòng sông Hồng.

Nhiều mô hình đô thị ven sông trên thế giới tạo ra hình ảnh những mép nước xanh, sạch, ổn định. Tuy nhiên, không thể áp dụng nguyên trạng những mô hình này vào sông Hồng.

Sông Hồng có sự biến đổi mực nước rất lớn. Có thời điểm mực nước xuống khoảng 1 - 2m, nhưng cũng có lúc lên đến 10 - 10,5m, tương đương khoảng ba tầng nhà so với mực nước thấp nhất. Dòng sông có mùa khô hạn nhưng khi nước lên lại đục ngầu.

"Biên độ biến đổi của sông Hồng rất lớn. Vì vậy chúng ta phải tìm cách sống chung với dòng sông. Đây là điều tiên quyết", ông Tuấn nói.

Phát triển sông Hồng được đặt ra từ năm 1998 

Kiến trúc sư Tô Anh Tuấn, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Hà Nội, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, cho rằng khát vọng khai thác cảnh quan sông Hồng, đưa Hà Nội quay mặt ra sông đã có từ lâu. 

Tuy nhiên, việc hiện thực hóa khát vọng này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khách quan, trước hết là khả năng kiểm soát nguy cơ lũ lụt và tổ chức không gian đô thị phù hợp với quy luật dòng chảy của sông Hồng.

“Khi nào chúng ta quản lý, kiểm soát được nguy cơ lũ lụt sông Hồng thì khi đó chúng ta mới có thể tính chuyện lớn hơn, tính chuyện phát triển trên bãi sông. Khi nào có phương án để các khu đô thị có thể chung sống với quy luật dòng chảy của sông Hồng thì khi đó chúng ta mới có thể thực hiện được khát vọng này”, ông Tuấn nói.

Theo ông, định hướng phát triển hai bên sông Hồng đã được đặt ra từ năm 1998, khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch chung Hà Nội, còn gọi là Quy hoạch 108. Trong đó, sông Hồng được xác định là trục không gian xanh, chủ yếu tập trung vào không gian xanh, cảnh quan và một số công trình.

Đến Quy hoạch chung xây dựng thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, được phê duyệt theo Quyết định 1259 năm 2011, định hướng đối với sông Hồng được nâng lên. Không chỉ là trục cảnh quan, không gian xanh, sông Hồng còn được đặt trong vai trò biểu tượng phát triển của thủ đô.

Cần bảo tồn làng nghề

Trong nhiều thập kỷ, Hà Nội chủ yếu phát triển về phía nam và phía tây, trong khi chưa khai thác, kết nối hiệu quả với không gian sông Hồng, vì thế theo kiến trúc sư Phạm Thanh Tùng - Chánh văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam, quy hoạch phân khu sông Hồng được Hà Nội phê duyệt là cơ sở quan trọng để định hướng phát triển khu vực này.

Khi trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được triển khai, việc điều chỉnh quy hoạch phân khu cần bảo đảm dự án phù hợp với định hướng cốt lõi của quy hoạch phân khu sông Hồng.

“Dự án này cực kỳ quan trọng. Đường giao thông quan trọng nhưng chưa bằng bãi sông, khu vực làng nghề, bãi giữa. Đây là nơi để dòng sông thở, nơi thấm nước và giữ nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Vì vậy, việc phát triển không gian ven sông cần theo hướng thuận thiên, thích nghi với cảnh quan, thay vì tập trung quá nhiều công trình đô thị", ông Tùng nói.

Không gian sông Hồng cần được tổ chức theo các lớp, trong đó lớp ngoài là bãi giữa, bãi sông, ven sông; phía trong mới là khu vực đô thị tái thiết. Đô thị nên có cao độ giảm dần từ phía trong ra phía ngoài, phù hợp với đặc điểm không gian ven sông.

Một vấn đề khác là bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa trong quá trình phát triển. Theo ông, quy hoạch phân khu sông Hồng đã đề cập đến 12 làng nghề, cùng các cụm di tích, di sản.

“Chúng ta đừng để đứt gãy lịch sử, đừng để đứt gãy văn hóa trong quá trình phát triển” - ông nhấn mạnh và cho rằng việc bảo tồn, phát huy các giá trị này cần tiếp tục được nghiên cứu với sự tham gia của các nhà sử học, nhà nghiên cứu và chuyên gia trong các lĩnh vực liên quan.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu phải hoàn thành các khu tái định cư, bảo đảm đầy đủ hạ tầng thiết yếu trước khi di chuyển người dân để thực hiện quy hoạch, chỉnh trang khu vực sông Hồng.