Sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08 ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của du lịch có chuyển biến tích cực.
Chuyển từ lượng sang chất
Những chuyển biến này thể hiện rõ qua đà tăng trưởng của thị trường và lượng khách. Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so năm 2024. Đà tăng tiếp tục được duy trì trong tám tháng đầu năm với 15,9 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,4% so cùng kỳ năm trước.
Vị thế của Việt Nam trên bản đồ du lịch thế giới cũng được cải thiện. Theo xếp hạng của Diễn đàn Kinh tế thế giới, Việt Nam tăng 16 bậc, từ vị trí 75/141 năm 2015 lên 59/119 năm 2025. Trong ASEAN, Việt Nam vươn từ vị trí thứ 5 lên thứ 3 về lượng khách quốc tế.
Tuy nhiên, du lịch phát triển chưa thật sự bền vững, chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và yêu cầu phát triển của đất nước. Khách quan mà nói, nhận thức của một số cấp, ngành, địa phương về vị trí, vai trò và tính chất kinh tế tổng hợp, liên ngành, liên vùng của du lịch chưa đầy đủ; nguồn lực đầu tư chưa tương xứng; sản phẩm du lịch còn thiếu chiều sâu, sức sáng tạo và chưa tạo được nhiều giá trị gia tăng.
Cùng với đó, năng lực quản trị điểm đến, ứng dụng khoa học, công nghệ... của doanh nghiệp du lịch còn hạn chế. Đặc biệt, trong bối cảnh du lịch toàn cầu có nhiều biến động, các quốc gia phải đối mặt với nhiều thách thức về linh hoạt ứng phó, với chiến lược tiếp cận toàn diện, bền vững.
Trước yêu cầu đó, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 26 ngày 22/8/2026 về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết xác định yêu cầu chuyển mạnh mô hình phát triển du lịch từ chú trọng số lượng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính bền vững và giá trị gia tăng; phát triển du lịch Việt Nam theo hướng chất lượng cao, thông minh, xanh, sáng tạo, giàu bản sắc văn hóa...
Mục tiêu đặt ra là tăng sức lan tỏa của du lịch đối với các ngành, lĩnh vực khác, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững; đồng thời nâng cao tỷ lệ đóng góp của du lịch vào tăng trưởng kinh tế, gắn phát triển du lịch với phát triển công nghiệp văn hóa, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người, nâng cao vị thế, uy tín và sức mạnh mềm quốc gia. Đến năm 2030, du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp từ 10 - 12% GDP, giữ vững vị thế nhóm đầu khu vực Đông Nam Á về quy mô và tốc độ tăng trưởng. Việt Nam phấn đấu đón 45 - 50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa, tập trung vào thị trường khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày; tổng thu từ khách du lịch đạt 80-90 tỷ USD.
Cùng với đó, phát triển mạnh ba cực tăng trưởng du lịch Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng; hình thành 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia, 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh và sức cạnh tranh quốc tế; bảo đảm khoảng 1,5 triệu buồng lưu trú du lịch. Toàn ngành tạo ra khoảng 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp, đồng thời hình thành đồng bộ hệ sinh thái du lịch thông minh, cơ sở dữ liệu du lịch quốc gia và nền tảng số du lịch quốc gia.
Đến năm 2045, du lịch Việt Nam phát triển hiện đại, bền vững, khẳng định vai trò là động lực của nền kinh tế, đóng góp trực tiếp từ 14-15% GDP và thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới. Việt Nam trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn, chất lượng cao, đẳng cấp, mang đậm bản sắc Việt Nam, phấn đấu đón 70 triệu lượt khách du lịch quốc tế.
Còn nhiều dư địa để tăng trưởng
Theo PGS, TS Nguyễn Thường Lạng, giảng viên cao cấp tại Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân, du lịch Việt Nam còn nhiều dư địa, nhất là các giá trị văn hóa, di sản, thiên nhiên và phát triển các sản phẩm hướng tới nhóm khách có khả năng chi trả cao, lưu trú dài ngày.
Văn hóa và di sản là một trong những dư địa lớn nhất. Thay vì chỉ dừng ở bảo tồn, trưng bày và bán vé tham quan, cần nhìn văn hóa dưới góc độ kinh tế, gắn với công nghiệp sáng tạo, giải trí, ẩm thực, nghỉ dưỡng và trải nghiệm. Một điểm đến có di sản không nên chỉ có hoạt động tham quan mà cần hình thành chuỗi dịch vụ phía sau, từ ẩm thực, mua sắm, giải trí, sự kiện văn hóa đến chăm sóc sức khỏe và nghỉ dưỡng.
Du lịch gắn với y tế, chăm sóc sức khỏe và làm đẹp cũng là hướng có nhiều tiềm năng. Việt Nam có lợi thế về chi phí và chất lượng trong một số dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe, làm đẹp, nha khoa. Nếu kết hợp các dịch vụ này với nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa, có thể thu hút nhóm khách có khả năng chi trả cao và lưu trú dài ngày.
Tuy nhiên, một hạn chế của du lịch Việt Nam là nhiều địa phương còn phát triển sản phẩm theo hướng tương tự nhau, thiếu dấu ấn riêng. Tình trạng sao chép mô hình khiến các điểm đến khó tạo khác biệt và chưa đủ sức khuyến khích du khách quay trở lại. Nhiều sản phẩm cũng chưa được tổ chức thành hệ sinh thái dịch vụ, nên giá trị thu được từ mỗi lượt khách còn hạn chế.
“Để khắc phục, mỗi vùng, mỗi địa phương cần xây dựng hệ sản phẩm dựa trên bản sắc riêng về văn hóa, ẩm thực, nghệ thuật, lễ hội, thiên nhiên và đời sống cộng đồng. Việt Nam cũng cần mạnh dạn phát triển các phân khúc có giá trị cao như du lịch chữa bệnh, nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch sự kiện quốc tế, thể thao, giải trí và các khu vui chơi quy mô lớn”, ông Lạng nêu rõ.
Còn theo ông Hoàng Nhân Chính, chuyên gia du lịch, phát triển du lịch hạng sang là một trong những hướng để thực hiện yêu cầu nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng của ngành. Việt Nam có lợi thế về cảnh quan tự nhiên, văn hóa phong phú và hệ thống dịch vụ cao cấp ngày càng được đầu tư, tạo sức hút đối với nhóm khách có khả năng chi tiêu lớn. Các sự kiện quy mô quốc tế, những chương trình đặc biệt cũng mở thêm cơ hội thu hút nhóm khách này, đồng thời góp phần nâng cao khả năng tổ chức và vị thế của điểm đến Việt Nam.
Để khai thác hiệu quả phân khúc hạng sang, Việt Nam cần tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển những sản phẩm độc đáo, tạo thêm lý do để du khách lưu trú lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn. Các chương trình nghệ thuật, nhà hát, khu mua sắm cao cấp, ẩm thực đặc sắc và các sản phẩm giải trí chất lượng cao có thể tạo thêm trải nghiệm cho du khách sau thời gian tham quan ban ngày, đồng thời mở rộng không gian chi tiêu.
Bên cạnh sản phẩm, hạ tầng cũng cần được đầu tư đồng bộ hơn, từ cơ sở lưu trú cao cấp, sân bay, bến du thuyền đến các dịch vụ đi kèm. Đây là điều kiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của nhóm khách có khả năng chi trả cao và nâng chất lượng dịch vụ tại các điểm đến.
“Tận dụng tốt dòng khách siêu giàu không chỉ giúp gia tăng doanh thu mà còn góp phần định vị Việt Nam trên bản đồ du lịch cao cấp toàn cầu. Nếu được đầu tư bài bản, kết hợp với quảng bá hiệu quả, du lịch hạng sang có thể trở thành một động lực nâng giá trị và sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam”, ông Chính khẳng định.
GIA HƯNG