Trước đây, người dân thôn Vạn Điểm vẫn duy trì các câu lạc bộ thể thao, song mọi người chủ yếu tập luyện tại những không gian nhỏ, trong đó có sân đình. Nhu cầu sinh hoạt cộng đồng thì có, nhưng chưa có một địa điểm đủ rộng, phù hợp để đáp ứng. Mô hình Nhà văn hóa - Khu thể thao ra đời đã tạo ra thay đổi rõ rệt. Theo anh Nguyễn Phúc Văn, Trưởng thôn Vạn Điểm, từ khi có không gian mới, số người tham gia các câu lạc bộ tăng lên, việc tập luyện cũng thường xuyên hơn. Các hoạt động được duy trì trong cả tuần, từ sáng sớm đến chiều tối. Bên cạnh những hoạt động thể thao, nhờ thêm không gian chung, người dân có cơ hội gặp gỡ, trò chuyện, chia sẻ công việc và chuyện gia đình.
Với một địa phương có nghề mộc truyền thống, những cuộc gặp ấy còn mở ra cơ hội trao đổi việc làm ăn, kết nối nhu cầu cung - cầu trong sản xuất, kinh doanh. Từ đó, nhà văn hóa không đơn thuần chỉ là nơi hội họp, mà từng bước trở thành một phần trong đời sống thường nhật của cộng đồng.
Sức sống của không gian mới trước hết đến từ cách tổ chức đa chức năng. Các khu vực được bố trí phù hợp với nhiều nhóm tuổi, từ khu tập võ thuật, dưỡng sinh, phòng tập đa năng đến khu đọc sách, vui chơi trẻ em, phòng cộng đồng số và các phòng chức năng chuyên dụng. Hiện, nơi đây duy trì hơn 10 loại hình câu lạc bộ, thu hút hàng trăm hội viên.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nguyễn Thị Bích Phượng cho rằng, để nhà văn hóa phát huy hiệu quả, không gian phải được bố trí khoa học, đáp ứng nhu cầu của từng nhóm đối tượng. Người cao tuổi có thể tập dưỡng sinh, chơi cờ; người trung niên tham gia các hoạt động thể thao; các bà, các cô có không gian tập văn nghệ, dưỡng sinh; trẻ em có chỗ đọc sách, vui chơi. Nhờ đó, một gia đình có thể cùng đến nhà văn hóa nhưng mỗi thành viên vẫn tìm được hoạt động phù hợp.
Theo đồng chí Bích Phượng, số người đến đây ngày càng tăng. Có người đến tập luyện, người đọc sách, vui chơi, uống cà-phê, có người chỉ đơn giản tìm một nơi thư giãn sau giờ làm việc. Không gian ấy vì thế dần được người dân coi như một “ngôi nhà chung”.
Điểm đáng chú ý ở Vạn Điểm, ngoài cơ sở vật chất còn ở cách vận hành. Người dân và các câu lạc bộ được xác định là chủ thể của các hoạt động. Thành viên tự nguyện đóng góp để duy trì câu lạc bộ, thuê huấn luyện viên, tổ chức hoạt động; các khoản đóng góp được thực hiện công khai, minh bạch. Cách làm này giúp hạn chế sự phụ thuộc vào nguồn kinh phí hỗ trợ, đồng thời tạo tâm lý “đây là không gian của mình” trong mỗi người dân. Các câu lạc bộ có khu vực hoạt động riêng, có biển tên; người dân cùng tham gia chăm sóc, làm đẹp không gian chung. “Người dân phải là chủ thể”, đồng chí Bích Phượng nhấn mạnh, bởi nếu chỉ trông chờ vào nguồn kinh phí hỗ trợ, hoạt động khó duy trì thường xuyên. Muốn nhà văn hóa có sức sống, cần những “hạt nhân” phong trào nhiệt tình, cùng sự đồng thuận của cấp ủy, chính quyền và người dân.
Ở Vạn Điểm, sức sống cộng đồng còn được nối với bản sắc làng nghề. Không gian nhà văn hóa được tận dụng để trưng bày sản phẩm mộc, góp phần giới thiệu sản phẩm địa phương. Khu trưng bày làng nghề cũng có thể trở thành điểm để khách tham quan tìm hiểu, đặt hàng, qua đó mở thêm cơ hội quảng bá nghề truyền thống. Những thay đổi ở Vạn Điểm vì thế không chỉ nằm ở việc người dân có thêm một địa điểm tập luyện, người cao tuổi có nơi giao lưu, trẻ em có chỗ vui chơi, các câu lạc bộ hoạt động đều đặn hơn, người làm nghề có thêm cơ hội gặp gỡ, kết nối. Quan trọng hơn, một công trình vật chất đang dần trở thành không gian của tình làng, nghĩa xóm. Khi người dân đến mỗi ngày, tự tổ chức hoạt động và cùng nhau gìn giữ, nhà văn hóa đã trở thành “ngôi nhà chung” của cộng đồng.
THANH TÂM