Nhà báo lên ngôi vua sau tranh chấp vương vị

Một nhà báo kỳ cựu của Uganda sắp bước vào vai trò hoàn toàn khác: Hoàng tử Edward Rukidi Kijanangoma Nyabongo I được chọn kế vị ngai vàng Tooro, một trong bốn vương quốc lịch sử được công nhận tại nước này. Ông 56 tuổi, từng làm biên tập viên tại đài phát thanh và truyền hình quốc gia, nhưng nhiều người dân biết đến ông qua nghề báo hơn là vị trí người thừa kế. Chặng đường đến ngai vàng của ông diễn ra sau cái chết của Vua Oyo Nyimba Kabamba Iguru Rukidi IV, vị quân chủ đã trị vì Tooro suốt 31 năm. Vua Oyo lên ngôi năm 1995, khi mới ba tuổi, sau khi cha qua đời, và khi ấy được xem là vị quân chủ trẻ nhất thế giới. Ông tiếp tục trị vì cho đến tháng trước, khi qua đời ở tuổi 34 vì ung thư, khép lại một triều đại kéo dài từ thời thơ ấu. Dù các vua truyền thống ở Uganda không nắm quyền lực chính trị chính thức, họ vẫn có ảnh hưởng văn hóa sâu rộng và nhận được sự trung thành lớn từ cộng đồng. Việc chọn người kế vị không diễn ra suôn sẻ, bởi phong tục Tooro quy định nhà vua tiếp theo phải là người con trai được công nhận của cố quốc vương. Một số thành viên thân cận trong hoàng gia cho biết Vua Oyo có một con trai nhỏ và đã để lại di chúc chỉ định đứa trẻ làm người kế vị. Tuy nhiên, danh tính cậu bé chưa từng được công khai, còn hội đồng 21 thành viên thuộc dòng tộc Babiito, có thẩm quyền chọn vua, không công nhận cậu. Thay vào đó, hội đồng này chọn Hoàng tử Kijanangoma, người có quan hệ anh em họ với cố vương Oyo, làm vị vua tiếp theo. Cố vương chưa từng tổ chức hôn lễ công khai, trong khi thông tin về vợ và con trai ông cũng rất ít, khiến tranh cãi quanh người thừa kế càng thêm phức tạp. Thái hậu Best Kemigisa vẫn cho rằng nguyện vọng của con trai bà cần được tôn trọng, nhưng hội đồng kế vị khẳng định việc lựa chọn đã tuân thủ phong tục và truyền thống Tooro. Bà Kemigisa cho biết con trai của cố vương, hiện ở bang Texas, Mỹ, lẽ ra đã trở về Uganda, song tranh chấp căng thẳng khiến việc đó không thể thực hiện. “Không một đứa trẻ nào đáng phải rơi vào cảnh trở về quê hương nhưng lại đối mặt với sự thù địch và xung đột”, bà nói, theo nội dung VnExpress dẫn từ BBC và Reuters. Lời chia sẻ ấy cho thấy tranh chấp không chỉ xoay quanh nghi thức kế vị, mà còn liên quan đến tương lai của một đứa trẻ đang sống xa quê nhà. Hoàng tử Kijanangoma và Vua Oyo đều là cháu nội của Rukidi III, vị vua thứ 11 của Tooro, trị vì từ năm 1928 đến năm 1965. Trước khi Kijanangoma được lựa chọn, Hoàng tử George Desmond Kamurasi, người đang chơi bóng cho câu lạc bộ South East Dons ở Anh, đã từ chối lời mời lên ngôi. Sau quyết định đó, hội đồng công bố Kijanangoma là người kế vị, đưa một gương mặt từng gắn bó với phòng tin tức tiến gần hơn đến vai trò quân vương. Những nghi lễ trước lễ đăng quang của Kijanangoma được thực hiện tại Uganda ngày 28/9, đánh dấu bước chuẩn bị cho sự chuyển giao ngai vàng. Hình ảnh ông trong các nghi thức được Reuters ghi lại, còn bức ảnh thời ông làm biên tập viên do UBC Uganda cung cấp. Hai hình ảnh gợi lên sự chuyển đổi đáng chú ý giữa cuộc sống nghề báo và trách nhiệm mới trong hoàng gia, dù đây là những vai trò rất khác nhau. Sau khi chính thức được công bố là người kế vị, Kijanangoma cam kết mở cửa cung điện để đón tiếp người dân và đặt trọng tâm vào đoàn kết, phát triển. Ông cũng nhấn mạnh mình không thể hoàn thành công việc một mình, mà cần cộng đồng cùng đồng hành trong chặng đường phía trước. “Dù được trao tước hiệu nhà vua, tôi không thể làm việc một mình, tôi cần các bạn đồng hành cùng tôi”, ông nói, theo bài viết của VnExpress.