Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (bìa trái) đứng cạnh Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 ở New Delhi, Ấn Độ ngày 12-9-2026 - Ảnh: AFP
BRICS gồm Brazil, Trung Quốc, Ai Cập, Ethiopia, Ấn Độ, Indonesia, Iran, Nga, Saudi Arabia, Nam Phi và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).
Ngày 12-9, nhóm nước BRICS đã nhất trí thông qua tuyên bố chung, trong đó bày tỏ "quan ngại sâu sắc" về xung đột ở Trung Đông và kêu gọi các bên kiềm chế tối đa, đồng thời thúc đẩy "cách tiếp cận đa phương" tôn trọng quan điểm của các quốc gia.
"Chúng tôi bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình trạng căng thẳng tiếp tục leo thang tại Trung Đông/Tây Á. Trên cơ sở lưu ý đến lập trường của từng quốc gia, chúng tôi kêu gọi các bên kiềm chế tối đa cũng như tránh những hành động có thể khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn" - Hãng tin AFP dẫn lại Tuyên bố New Delhi nêu.
Tuyên bố còn lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự và các cơ sở hạt nhân.
Tuyên bố cũng tái khẳng định cam kết của các nước thành viên đối với việc giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế "thông qua đối thoại, tham vấn và ngoại giao".
Ngoài ra, các nước bày tỏ quan ngại về sự gia tăng của "các biện pháp thuế quan và phi thuế quan đơn phương" gây cản trở thương mại, trong bối cảnh Mỹ và phương Tây áp các biện pháp trừng phạt lên Nga và Iran.
Tuyên bố chung được thông qua trong ngày đầu tiên của Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi, trong bối cảnh Mỹ và Iran đã nối lại các cuộc tấn công "ăn miếng trả miếng" nhằm vào nhau.
Đáng chú ý, nhóm BRICS gồm cả Iran và Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) - vốn là đồng minh của Washington. BRICS hoạt động dựa trên nguyên tắc đồng thuận, đồng nghĩa chỉ cần một thành viên cũng có thể ngăn việc thông qua tuyên bố chung cuối cùng.
Do đó, việc nước chủ nhà Ấn Độ chốt được một tuyên bố chung với sự đồng thuận của tất cả thành viên là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn.
Truyền thông Ấn Độ tiết lộ các cuộc đàm phán về nội dung tuyên bố chung diễn ra căng thẳng đến phút chót, khi cả Iran và UAE ban đầu đều giữ lập trường cứng rắn.
Các chuyên gia về chính sách đối ngoại cho rằng phép thử then chốt đối với nhóm này là tìm ra cách diễn đạt về cuộc khủng hoảng ở Trung Đông mà cả Abu Dhabi và Tehran đều có thể chấp nhận, qua đó mở đường cho việc ra tuyên bố chung.
Họ nhận định một tuyên bố chung như vậy khó có thể tác động đến cục diện địa chính trị hiện nay, nhưng sẽ cho thấy sự đoàn kết của nhóm các quốc gia mới nổi trong việc phản đối những chính sách gây tổn hại về kinh tế, chẳng hạn các lệnh trừng phạt của phương Tây.
Hội nghị thượng đỉnh BRICS đầu tiên được tổ chức tại Yekaterinburg, Nga vào năm 2009. Kể từ đó nhóm tiếp tục mở rộng và hiện có thêm 10 "nước đối tác", gồm Belarus, Bolivia, Cuba, Kazakhstan, Malaysia, Nigeria, Thái Lan, Uganda, Uzbekistan và Việt Nam.
Phát biểu tại phiên khai mạc hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho rằng xung đột ở Trung Đông "không phục vụ lợi ích chung của cộng đồng quốc tế".
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng tham dự hội nghị.
Tổng thống Putin đến Ấn Độ dự Hội nghị thượng đỉnh BRICSĐây là lần đầu tiên ông Putin trực tiếp tham dự Hội nghị thượng đỉnh BRICS được tổ chức bên ngoài nước Nga, kể từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra.