Những nơi tài xế ô tô không được vượt xe, dù không có biển cấm vượt - Thanh Niên

Không phải chỉ khi gặp biển "cấm vượt", tài xế ô tô mới không được phép vượt xe phía trước. Luật hiện hành còn quy định nhiều vị trí, tình huống người lái tuyệt đối không được thực hiện thao tác này.

Khi lái xe trên những tuyến đường mà mỗi chiều chỉ có một làn xe cơ giới, không khó bắt gặp tình huống ô tô phía trước di chuyển chậm khiến tài xế phía sau muốn vượt lên. Nhiều người thường quan sát xem đoạn đường có biển cấm vượt hay không, sau đó nhìn làn đối diện trước khi quyết định tăng tốc vượt xe.

Tuy nhiên, nếu chỉ xem xét vị trí hay khu vực đang lưu thông có xuất hiện biển báo "cấm vượt" hay không là chưa đủ. Bởi luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ hiện hành còn quy định cụ thể hàng loạt vị trí và tình huống khác mà ô tô không được vượt, ngay cả khi đoạn đường không bố trí biển báo cấm.

Những nơi nào tài xế không được vượt xe?

Cụ thể, khoản 6, điều 14, luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định nhiều trường hợp xe ô tô không được vượt. Trong đó đáng chú ý, phần lớn trong số này không phụ thuộc việc trên đường có bố trí biển "cấm vượt" hay không.

Đầu tiên là những vị trí có không gian hạn chế hoặc tầm nhìn không bảo đảm an toàn, gồm cầu hẹp chỉ có một làn đường; đoạn đường cong có tầm nhìn bị hạn chế; trên đường hai chiều tại khu vực đỉnh dốc có tầm nhìn bị hạn chế và trong hầm đường bộ. Đây đều là những nơi tài xế khó quan sát đầy đủ tình hình phía trước hoặc không có đủ không gian xử lý nếu bất ngờ xuất hiện xe di chuyển ngược chiều.

Chẳng hạn, khi lái xe lên gần đỉnh dốc trên đường hai chiều, tài xế có thể chưa nhìn thấy phương tiện đang di chuyển từ phía bên kia dốc. Vì vậy, dù không thấy biển cấm vượt và phía trước đang có một xe chạy chậm, người lái vẫn không được lấn sang phần đường đối diện để vượt nếu thuộc trường hợp luật quy định.

Tương tự, tài xế cũng không được vượt tại nơi đường giao nhau hoặc nơi đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt. Đây là lỗi khá dễ mắc khi người lái thấy giao lộ vắng, không có phương tiện từ đường ngang nên tranh thủ vượt xe phía trước. Tuy nhiên, quy định cấm vượt được áp dụng theo vị trí, không phụ thuộc giao lộ ở thời điểm đó đông hay vắng.

Một nhóm vị trí khác cần đặc biệt lưu ý liên quan đến người đi bộ. Luật quy định ô tô không được vượt ở phần đường dành cho người đi bộ qua đường, đồng thời cũng không được vượt khi có người đi bộ hoặc xe lăn của người khuyết tật đang qua đường. Do đó, trước khi tăng tốc vượt một phương tiện đang chạy chậm hoặc giảm tốc phía trước, tài xế cần quan sát xem nguyên nhân có phải do xe này đang nhường đường cho người đi bộ hay không.

Ngoài những vị trí cụ thể kể trên, luật còn cấm vượt khi điều kiện thời tiết hoặc tình trạng đường không bảo đảm an toàn cho việc vượt và khi gặp xe ưu tiên. Như vậy, trong điều kiện mưa lớn, sương mù, mặt đường trơn trượt hoặc những tình huống khiến khả năng quan sát, kiểm soát phương tiện bị hạn chế, việc không có biển cấm vượt cũng không phải căn cứ để tài xế thực hiện thao tác vượt.

Đáng chú ý, một trường hợp cấm vượt khác là khi xe xin vượt không đáp ứng đủ các điều kiện tại khoản 3, điều 14. Cụ thể, việc vượt xe chỉ được thực hiện khi phía trước không có chướng ngại vật, không có xe chạy ngược chiều trong đoạn đường định vượt, xe phía trước không có tín hiệu vượt phương tiện khác, đồng thời xe đó đã có tín hiệu rẽ phải và tránh về bên phải.

Điều này có nghĩa, ngay cả khi tài xế đang đi trên đoạn đường thẳng, không có biển cấm vượt và cũng không thuộc những vị trí cấm kể trên, người lái vẫn chưa thể mặc nhiên vượt xe. Nếu chưa đủ tầm nhìn, có phương tiện ngược chiều hoặc xe phía trước chưa phát tín hiệu và tạo điều kiện an toàn để vượt, tài xế phải tiếp tục giữ khoảng cách, chờ thời điểm phù hợp.

Luật cũng quy định khi vượt, phương tiện về nguyên tắc phải vượt bên trái. Chỉ trong một số trường hợp như xe phía trước có tín hiệu rẽ trái, đang rẽ trái hoặc xe chuyên dùng đang làm việc trên đường khiến không thể vượt bên trái thì mới được vượt bên phải. Xe xin vượt phải có tín hiệu báo trước và duy trì tín hiệu báo hướng chuyển trong suốt quá trình vượt.

Vượt xe sai quy định bị phạt ra sao?

Theo điểm a, khoản 5,điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô vượt xe trong những trường hợp không được vượt; vượt tại đoạn đường có biển báo cấm vượt; không có tín hiệu trước khi vượt hoặc không sử dụng tín hiệu trong suốt quá trình vượt; vượt bên phải trong trường hợp không được phép sẽ bị phạt 4 - 6 triệu đồng. Đồng thời bị trừ 2 điểm Giấy phép lái xe.

Đáng chú ý, nếu vượt xe không đúng quy định gây tai nạn giao thông, người điều khiển ô tô có thể bị phạt 20 - 22 triệu đồng, đồng thời bị trừ 10 điểm Giấy phép lái xe.

Như vậy, trước khi quyết định vượt một phương tiện chạy chậm phía trước, tài xế không nên chỉ tìm xem trên đường có biển "cấm vượt" hay không. Vị trí đang lưu thông, tầm nhìn, điều kiện mặt đường, phương tiện ngược chiều, người đi bộ cũng như tín hiệu của xe phía trước đều là những yếu tố cần được kiểm tra để bảo đảm thao tác vượt vừa đúng luật, vừa an toàn.