Lối vào chính dành cho khách đến trụ sở Vanguard - Ảnh: Axios
Ngày 21-9 vừa qua, chứng khoán Việt Nam chính thức chuyển từ thị trường cận biên sang thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell. Việc chuyển đổi được thực hiện theo lộ trình nhiều đợt.
Những "người khổng lồ" Mỹ đã xuất hiện
Chỉ vài ngày trước khi quyết định nâng hạng chính thức có hiệu lực, đại diện BlackRock và Vanguard đã có mặt tại Việt Nam trong đoàn các tổ chức đầu tư toàn cầu làm việc với lãnh đạo Chính phủ và tham dự sự kiện FTSE Russell.
Đây không phải những quỹ đầu tư thông thường.
BlackRock là tập đoàn quản lý tài sản của Mỹ với quy mô tài sản quản lý hơn 15.000 tỉ USD theo thông tin được Chính phủ công bố trong cuộc tiếp đoàn ngày 17-9. Vanguard cũng là một trong những tổ chức quản lý tài sản lớn nhất thế giới, với quy mô khoảng 13.000 tỉ USD.
Đáng chú ý hơn là những con số bắt đầu chuyển từ "tiềm năng" sang kế hoạch phân bổ vốn cụ thể.
Mục tiêu trọng tâm: thu hút vốn ngoại vào chứng khoán
Trong nhiều năm, dòng vốn nước ngoài vào Việt Nam chủ yếu được nhắc đến qua kênh đầu tư trực tiếp (FDI). Nhưng bên cạnh FDI, một kênh vốn đang ngày càng đáng chú ý là thị trường chứng khoán.
Khác với một dự án FDI phải xây dựng nhà máy hay cơ sở sản xuất, dòng vốn danh mục quốc tế có thể tiếp cận Việt Nam thông qua cổ phiếu, quỹ ETF và các sản phẩm của thị trường vốn.
Với việc được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu dành cho thị trường mới nổi, cổ phiếu Việt Nam bắt đầu xuất hiện một cách có hệ thống hơn trên "radar" của những tổ chức quản lý hàng nghìn tỉ USD.
Ông Duncan Burns - Giám đốc quản lý đầu tư và cổ phiếu toàn cầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Vanguard - cho biết tập đoàn dự kiến đầu tư khoảng 2,5 tỉ USD vào Việt Nam trong vòng một năm thông qua các danh mục đầu tư của mình.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Bùi Hoàng Hải - Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - cho biết lượng vốn dự kiến trong giai đoạn đầu khoảng 250 triệu USD, tương đương 10% quy mô nói trên.
Một yếu tố đáng chú ý là trọng số cổ phiếu Việt Nam trong danh mục liên quan được nâng từ khoảng 0,32% lên 0,49%. Khi trọng số tăng, nhu cầu phân bổ của các quỹ đầu tư bám theo chỉ số cũng tăng tương ứng.
FTSE Russell ước tính dòng vốn ngoại vào Việt Nam có thể đạt khoảng 6 tỉ USD, dù số tiền thực tế còn phụ thuộc vào quy mô các quỹ, quá trình tái cơ cấu và quyết định của các nhà đầu tư chủ động.
Trong khi đó, BlackRock là tập đoàn quản lý đầu tư của Mỹ, thành lập tại New York và hiện được xem là nhà quản lý tài sản lớn nhất thế giới, cũng có mặt ở Việt Nam trong sự kiện nâng hạng.
Một trong những thương hiệu nổi bật của BlackRock là iShares, với khoảng 1.700 quỹ ETF và tổng tài sản khoảng 5.500 tỉ USD. BlackRock quản lý vốn cho nhiều nhóm khách hàng, từ quỹ hưu trí, tổ chức tài chính, doanh nghiệp đến nhà đầu tư cá nhân.
Trụ sở của BlackRock ở New York - Ảnh: AP
Đâu chỉ có BlackRock, Vanguard
Một tín hiệu khác xuất hiện ngay trong chuyến công tác Hoa Kỳ lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Cũng tại New York ngày 23-9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp lãnh đạo Ngân hàng JPMorgan Chase - một trong những định chế tài chính hàng đầu thế giới.
Ông đề nghị Ngân hàng JPMorgan Chase hỗ trợ Chính phủ, các ngân hàng thương mại và doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận hiệu quả các nguồn vốn quốc tế, bao gồm phát hành trái phiếu quốc tế, tín dụng xuất khẩu và các kênh huy động vốn quốc tế khác nhằm phục vụ mục tiêu phát triển của đất nước.
Bên cạnh đó, ông cũng đề nghị chia sẻ với Việt Nam kinh nghiệm quốc tế về quản lý nợ, quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, góp phần hỗ trợ Việt Nam hướng tới mục tiêu đạt mức xếp hạng tín nhiệm đầu tư trong thời gian tới.
Về phần mình, ông Troy Rohrbaugh - đồng Chủ tịch Ngân hàng JPMorgan Chase - cho biết cộng đồng các nhà đầu tư quốc tế đánh giá cao sự ổn định của nền kinh tế vĩ mô và tiềm năng phát triển dài hạn của Việt Nam.
Ngân hàng JPMorgan Chase sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam, tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong quá trình Việt Nam phát triển thị trường tài chính, thị trường vốn cũng như thúc đẩy tiến trình hội nhập sâu rộng của hệ thống tài chính trong nước với hệ thống tài chính toàn cầu.
Câu chuyện vốn Mỹ vào Việt Nam đang rộng hơn FDI truyền thống. Đó có thể là vốn của doanh nghiệp Mỹ xây nhà máy, trung tâm nghiên cứu; vốn của các quỹ đầu tư tư nhân; vốn vay và trái phiếu quốc tế; hay dòng tiền của hàng triệu nhà đầu tư toàn cầu được các tổ chức như Vanguard, BlackRock quản lý và phân bổ thông qua thị trường chứng khoán.
Thu hút được rồi, giữ chân vốn ngoại càng quan trọng
Tuy nhiên, nâng hạng mới chỉ mở cánh cửa. Việc dòng vốn lớn đến bao nhiêu và ở lại bao lâu phụ thuộc vào chất lượng của thị trường phía sau cánh cửa đó.
Ông Bùi Hoàng Hải - Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán - cho biết sau nâng hạng, Việt Nam vẫn cần đồng thời cải thiện từ sản phẩm đầu tư, công cụ phòng ngừa rủi ro tỉ giá tới chất lượng quản trị doanh nghiệp, minh bạch và công bố thông tin bằng tiếng Anh.
Ông Vũ Chí Dũng - Trưởng Ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán - cũng lưu ý dòng vốn quốc tế sẽ không đổ vào một lần. Các tổ chức lớn thường phân bổ một phần vốn ban đầu để kiểm nghiệm thanh khoản, khả năng vận hành và cung - cầu của thị trường trước khi tăng tỉ trọng. Các đợt tiếp theo dự kiến kéo dài sang năm 2027 và 2028.
Điều này cũng lý giải vì sao sau nâng hạng, cuộc đua thực sự không còn đơn thuần là "hút vốn", mà là tạo ra một thị trường đủ lớn, minh bạch và có đủ hàng hóa chất lượng để hấp thụ vốn dài hạn.
Trong khi đó, ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu kí và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) - nhấn mạnh giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng hạ tầng, năng lực quản trị và mức độ hội nhập quốc tế.
Một trong những vấn đề được các nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm khi tiếp cận thị trường Việt Nam là cơ chế thanh toán, bù trừ và quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế.
Theo ông Sơn, một trọng tâm trong thời gian tới là hoàn thiện mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho thị trường cơ sở, với lộ trình dự kiến đưa vào vận hành trong quý 1-2027.
Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro, hoàn thiện hạ tầng hậu giao dịch và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các nhà đầu tư quốc tế.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Hoàng Hải Anh - Phó chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) - cũng cho rằng muốn dòng vốn quốc tế đến và ở lại lâu dài, Việt Nam cần có chiến lược phát triển và định vị thị trường rõ ràng.
Bà dẫn ví dụ các thị trường trong khu vực đã xây dựng những lợi thế riêng: Singapore định vị là cửa ngõ dòng vốn quốc tế vào châu Á, Malaysia có thế mạnh về tài chính Hồi giáo, trong khi Thái Lan chú trọng phát triển thanh khoản thị trường.
"Chúng ta cũng cần tìm được định vị của thị trường Việt Nam", bà Hải Anh nói.
Bên cạnh hạ tầng giao dịch, bài toán quan trọng hơn là nâng cao năng lực và chất lượng của doanh nghiệp niêm yết. Hạ tầng thị trường như hệ thống đường sá, biển báo giao thông, có đường tốt là cần thiết, nhưng theo bà chất lượng vận hành còn phụ thuộc vào "phương tiện" và người tham gia.
Với thị trường chứng khoán, điều này đồng nghĩa Việt Nam cần song song cải thiện quản trị, minh bạch và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Chứng khoán Việt Nam tìm đường hút thêm dòng vốn MỹBà Vũ Thị Chân Phương - Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - đã có các cuộc làm việc với S&P Dow Jones Indices và Nasdaq tại New York (Mỹ), trong nỗ lực tăng kết nối thị trường chứng khoán Việt Nam với dòng vốn quốc tế.