Hơn 20 năm gắn bó với hỗ trợ sinh sản, bác sĩ Nguyễn Thị Nhã, nguyên Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ sinh sản - Bệnh viện Bưu điện đã chia sẻ với VietNamNet về hành trình đồng hành cùng người bệnh.
Điều gì đã dẫn dắt bác sĩ gắn bó với chuyên ngành hỗ trợ sinh sản - một lĩnh vực đòi hỏi kỹ thuật cao và nhiều áp lực tâm lý?
Với tôi, đó là nỗi đau và sự day dứt từ câu chuyện của người thân. Năm 1990, chị gái ruột của tôi qua đời sau một tai nạn giao thông. Trước đó, cuộc hôn nhân hơn 8 năm của chị đã đổ vỡ vì không thể sinh con. Khi còn là sinh viên y khoa chuyên ngành Ngoại Sản, tôi từng đưa chị đi khám, chữa trị nhiều nơi nhưng chưa thể giúp được chị do lĩnh vực điều trị hiếm muộn thời điểm ấy chưa phát triển chuyên sâu tại miền Bắc.
Tôi luôn tự hỏi: “Giá như mình hiểu biết hơn về chuyên ngành này, biết đâu cuộc đời chị tôi đã khác?”.
Năm 2005, khi Bệnh viện Bưu điện cử bác sĩ đi đào tạo hỗ trợ sinh sản tại Bệnh viện Từ Dũ (TPHCM), dù đã ngoài 40 tuổi và các con còn nhỏ, tôi là người đầu tiên, cũng là người duy nhất đăng ký. Chín tháng học tập tại đây giúp tôi xác định hướng đi chuyên môn và càng thêm gắn bó với lĩnh vực này.
Sau hơn 20 năm chuyên sâu về hỗ trợ sinh sản, bác sĩ nhớ nhất những trường hợp nào?
Tôi không thể nhớ hết số ca đã điều trị thành công, nhưng có lẽ đã có hàng chục nghìn cặp vợ chồng trong và ngoài nước được hỗ trợ.
Có những gia đình hiếm muộn 15-20 năm, người phụ nữ phải chịu áp lực từ chồng, gia đình chồng và xã hội. Nhiều chị em bị cho là nguyên nhân không có con, đến khi thăm khám mới phát hiện vấn đề nằm ở người chồng, thậm chí người chồng không có tinh trùng.
Tôi nhớ một cặp vợ chồng đều ngoài 50 tuổi mới quyết định đi khám. Người chồng từng không tin thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) có thể giúp mình có con. Sau khi chứng kiến con của gia đình hiếm muộn hàng xóm chào đời, ông mới thay đổi suy nghĩ. Đáng tiếc, lúc này người vợ đã hết trứng. Cuối cùng, hai vợ chồng sử dụng trứng hiến tặng và sinh được một bé gái khỏe mạnh.
Bên cạnh hiếm muộn, còn có những gia đình trải qua nhiều lần sảy thai, mất con sau sinh hoặc sinh con mắc bệnh di truyền như tan máu bẩm sinh, teo cơ tủy, loạn dưỡng cơ Duchenne, câm, điếc bẩm sinh. Tôi từng đến thăm những gia đình có tới ba người con mắc bệnh di truyền nặng, không thể tự đi lại và phải phụ thuộc vào người thân, bệnh viện.
Những câu chuyện ấy khiến tôi và đồng nghiệp xác định mục tiêu không chỉ giúp các cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn sinh được con mà em bé sinh ra phải khỏe mạnh.
Do đó các cặp vợ chồng khi đến với chúng tôi sẽ được sàng lọc nguy cơ bất thường di truyền. Với những trường hợp có chỉ định, IVF kết hợp sàng lọc di truyền tiền làm tổ (PGT) được áp dụng nhằm giảm nguy cơ truyền một số bệnh di truyền cho con.
Đã bao giờ bác sĩ phải đối mặt với một ca bệnh tràn đầy hy vọng nhưng kết quả lại không như ý? Những lúc như vậy, bác sĩ làm cách nào để vực dậy tinh thần cho chính mình và bệnh nhân?
Có những trường hợp phôi tốt, niêm mạc tử cung thuận lợi nhưng người bệnh vẫn không có thai. Cả bác sĩ và bệnh nhân đều hụt hẫng.
Tôi thường cùng người bệnh phân tích tình hình trên cơ sở khoa học, đồng thời chia sẻ với cảm xúc của họ. Tôi động viên: “Thất bại hôm nay là điều không ai mong muốn, chúng ta cần chuẩn bị kỹ càng hơn cho lần sau. Con cái là duyên và may mắn, gia đình còn phôi, còn hy vọng là còn cơ hội”.
Một lần điều trị chưa thành công không có nghĩa mọi cơ hội đã khép lại. Những bước tiếp theo cần được cân nhắc dựa trên tình trạng sức khỏe và khả năng thực tế của từng người.
Nhiều người nói chữa hiếm muộn không chỉ là chữa bệnh về thân thể mà còn là "chữa lành" tâm lý. Bác sĩ chia sẻ như thế nào với những áp lực và khủng hoảng tinh thần mà các cặp vợ chồng vô sinh, hiếm muộn phải trải qua?
Người bệnh không chỉ gặp vấn đề về sức khỏe sinh sản mà còn chịu áp lực từ gia đình, họ hàng và xã hội. Nhiều phụ nữ tự ti, mặc cảm, mất ngủ kéo dài, thậm chí rơi vào trầm cảm nặng.
Vì vậy, bác sĩ cần lắng nghe, giải thích rõ tình trạng sức khỏe, các bước điều trị và những khả năng có thể xảy ra. Khi được chia sẻ, người bệnh có thể giảm bớt lo lắng và chủ động hơn trong quá trình điều trị. Sự đồng hành của người bạn đời cũng rất quan trọng, bởi hành trình tìm con không nên trở thành gánh nặng của riêng một người.
Hành trình tìm con có thể trải qua nhiều lần hy vọng rồi thất vọng nhưng tôi mong các cặp vợ chồng đừng vội chán nản hay buông xuôi.
Các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản hiện đại đang mở ra thêm cơ hội cho nhiều gia đình. Người bệnh nên thăm khám sớm, lựa chọn cơ sở y tế uy tín và trao đổi với bác sĩ để được tư vấn phương án phù hợp.
Quan trọng hơn, vợ chồng cần đồng hành, động viên nhau trong suốt quá trình điều trị.
Xin cảm ơn bác sĩ!