Biển cấm quay phim, chụp ảnh ở bệnh viện và những băn khoăn của người bệnh

Vừa qua, sự việc một phụ huynh phản ánh trải nghiệm không tốt khi đưa con đến Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM) khám bệnh gây xôn xao dư luận. Theo người phụ nữ này, vị bác sĩ khám cho con mình đã có thái độ không chuẩn mực và từ chối khám cho trẻ trong tình huống nguy hiểm khi bị người nhà phản ứng về cách cư xử.

Phản hồi phóng viên Dân trí, lãnh đạo bệnh viện nhìn nhận, bác sĩ liên quan có phần lỗi trong cách giao tiếp, gây ra khó chịu và sự hiểu lầm cho thân nhân bệnh nhân. Bệnh viện cho biết sẽ tăng cường thêm bàn khám, giảm bớt áp lực cho đội ngũ y bác sĩ trong mùa bệnh đông đúc, cũng như nhắc nhở nhân viên y tế kỹ lưỡng và chuẩn mực khi tương tác với bệnh nhân, người nhà.

Băn khoăn biển cấm quay phim, chụp ảnh khi đi khám chữa bệnh

Sau khi sự việc trên được đăng tải, nhiều độc giả đã chia sẻ đến Báo Dân trí những trải nghiệm thực tế khi đưa con đi khám chữa bệnh. Trong đó, có những ý kiến đề cập đến việc cơ sở y tế gắn bảng cấm ghi hình.

"Tôi thấy trong các bệnh viện hiện nay luôn có biển "Cấm quay phim, chụp ảnh vì quyền riêng tư của người bệnh" khắp nơi. Đây là thông điệp rất nhân văn, nhưng tôi thắc mắc nếu việc quay phim, chụp ảnh dùng để khiếu nại, tố cáo các hành vi sai trái, không chuẩn mực của nhân viên y tế thì sao?

Không được quay, chụp thì lấy đâu làm bằng chứng? Mong ngành y tế và cấp thẩm quyền không được lạm dụng các biển này", một người cha thường xuyên đưa con đi khám bệnh bày tỏ. 

Còn chị N.T.L. (45 tuổi, ngụ TPHCM) cũng băn khoăn về quy định cấm quay phim, chụp ảnh trong khu vực khám, chữa bệnh. Theo chị, đôi lần đưa con đi khám, người phụ nữ gặp những tình huống một số nhân viên y tế có biểu hiện thờ ơ, chậm trễ, chưa quan tâm đúng mức đến tình trạng sức khỏe dù bệnh nhi đã có biểu hiện xấu.

Trong những tình huống như vậy, chị từng muốn dùng điện thoại lưu lại sự việc, làm căn cứ phản ánh đến lãnh đạo bệnh viện. Tuy nhiên, do có biển báo cấm quay phim, chụp ảnh, chị e ngại việc ghi hình có thể vi phạm quy định nên không dám thực hiện.

“Tôi hiểu việc gắn biển cấm nhằm bảo vệ quyền riêng tư của người bệnh. Nhưng nếu người nhà chỉ ghi lại hành vi ứng xử của nhân viên y tế để phản ánh, không quay chụp bệnh nhân khác thì như thế nào?

Mong các bệnh viện hướng dẫn người dân cách quay phim, chụp ảnh đúng quy định, vừa bảo đảm quyền riêng tư và cả quyền phản ánh những chuyện bất cập", chị L. đề nghị.

Lãnh đạo bệnh viện: Không nhân danh bảo vệ quyền riêng tư che chắn sai phạm

Trao đổi với phóng viên, lãnh đạo Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, việc treo biển cấm quay phim, chụp ảnh tại bệnh viện không đồng nghĩa với quy định cấm ghi hình ở mọi khu vực. Điều này thường được cụ thể hóa trong nội quy, quy chế bảo mật thông tin và quy trình quản lý của từng bệnh viện, trên cơ sở tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.

Trong môi trường y tế, việc hạn chế ghi hình đặc biệt cần thiết tại phòng phẫu thuật, phòng sinh, khu vực hồi sức cấp cứu, nơi thực hiện thủ thuật, buồng bệnh và những nơi người bệnh đang được thăm khám, chăm sóc trong điều kiện riêng tư. Mục đích là bảo vệ quyền đối với hình ảnh, danh dự, đời sống riêng tư và thông tin sức khỏe của người bệnh, đồng thời tránh ảnh hưởng đến hoạt động chuyên môn và an toàn trong khám chữa bệnh.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng tất cả những khu vực này đều bị pháp luật cấm ghi hình tuyệt đối trong mọi trường hợp. Việc ghi hình phục vụ chuyên môn hoặc truyền thông cần được thực hiện theo quy trình và thẩm quyền cho phép.

Ban Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định xác định việc quy định ghi âm, ghi hình không nhằm né tránh sự giám sát hay hạn chế quyền phản ánh chính đáng của người dân, mà trước hết nhằm bảo vệ quyền cá nhân của người bệnh và bảo đảm hoạt động khám chữa bệnh diễn ra an toàn, trật tự.

Khi người nhà có nhu cầu ghi nhận sự việc để phản ánh hoặc khiếu nại, bệnh viện sẽ hướng dẫn thực hiện qua các kênh tiếp nhận chính thức để thông tin được xác minh, xử lý khách quan. Trường hợp có ghi hình, cần bảo đảm không xâm phạm quyền riêng tư của người bệnh khác, không cản trở hoạt động chuyên môn và cấp cứu.

Ngoài việc hướng dẫn cho người dân, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cũng tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý khám chữa bệnh và bảo mật dữ liệu, đi đôi với đào tạo kỹ năng giao tiếp, ứng xử cho nhân viên y tế. Mục tiêu là xây dựng môi trường khám chữa bệnh an toàn, minh bạch, bảo vệ mọi quyền lợi chính đáng của bệnh nhân.

BSCK2 Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TPHCM) nhận định, cần phân biệt nghĩa vụ bảo vệ quyền riêng tư với nội quy quản lý từng khu vực. Những khu vực như phòng khám đang khám bệnh, phòng mổ, khu hồi sức, nơi người bệnh thay đồ cần được bảo vệ nghiêm ngặt về riêng tư, vô khuẩn và an toàn chuyên môn. Người dân không được tự ý vào hoặc ghi hình làm lộ thông tin, hình ảnh người bệnh hay cản trở điều trị.

Tuy nhiên, cũng không nên gọi đây là quy định "cấm tuyệt đối" đối với mọi trường hợp, vì vẫn có hoạt động chuyên môn hoặc hoạt động hợp pháp được cho phép. Ở sảnh, sân bệnh viện, khu hướng dẫn... việc ghi hình cũng phải xem xét theo hoàn cảnh, mục đích và quy định pháp luật, chứ không phải ở khu vực chung là được quay, sử dụng hình ảnh của bất kỳ ai.

Bác sĩ Khanh khẳng định, việc bảo vệ quyền riêng tư người bệnh không thể trở thành lý do che chắn cho hành vi thiếu chuẩn mực. Bệnh viện phải tôn trọng quyền phản ánh, khiếu nại, tố cáo và cung cấp tài liệu hợp pháp của người dân.

Khi xảy ra tình huống ghi hình, nhân viên cần bình tĩnh, tiếp tục bảo đảm chăm sóc người bệnh và mời người có trách nhiệm tiếp nhận phản ánh. Nếu việc ghi hình ảnh hưởng cấp cứu hoặc xâm phạm riêng tư người khác, phải giải thích cụ thể và hướng dẫn cách ghi nhận, cung cấp thông tin phù hợp; không chỉ viện dẫn tấm biển cấm để bác bỏ phản ánh, cũng không tự ý thu giữ điện thoại hay ép xóa dữ liệu.

"Đồng thời, cần phân biệt việc ghi nhận, chuyển tài liệu cho cơ quan có thẩm quyền với việc đăng công khai lên mạng. Mục đích khiếu nại không mặc nhiên cho phép công bố mọi hình ảnh, thông tin cá nhân. Chúng tôi mong người dân giữ bản gốc, cung cấp đầy đủ bối cảnh để việc xác minh khách quan", Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh chia sẻ.

Phân biệt rõ quyền thu thập chứng cứ với hành vi lăng mạ y bác sĩ

ThS.BSCK2 Võ Ngọc Cường, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh phân tích, việc đặt biển cảnh báo, cấm quay phim, chụp ảnh không phải do cơ sở y tế tự ban hành mà xuất phát từ việc bảo vệ quyền công dân và những quy định pháp luật.

Đó là Quyền bí mật đời tư và hình ảnh cá nhân (quy định tại Bộ luật Dân sự 2015); Quyền được tôn trọng bí mật thông tin của người bệnh (Điều 10 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023); Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân; Quy chế bệnh viện và An ninh trật tự (Điều 114 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023).

Ở những nơi người bệnh trong trạng thái dễ bị tổn thương nhất (bộc lộ thân thể, mất ý thức, ranh giới sinh tử), việc quay phim chụp ảnh là xâm phạm nghiêm trọng thân thể và phẩm giá người bệnh, đồng thời ảnh hưởng đến sự tập trung cao độ của kíp cấp cứu.

Tại khu vực sinh hoạt chung, người dân có quyền lưu lại hình ảnh cá nhân, gia đình, nhưng không được cố ý ghi hình người bệnh khác, hồ sơ bệnh án hoặc ghi hình nhân viên y tế nhằm mục đích bôi nhọ, cắt ghép thông tin sai lệch.

Với chiều ngược lại, Ban Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh khẳng định, bệnh viện tuyệt đối không dùng biển cấm để bao che cho hành vi sai trái, tiêu cực, thiếu y đức hay cửa quyền của nhân viên y tế. Đơn vị luôn cầu thị và khuyến khích người dân đóng góp ý kiến để bệnh viện thực hiện cải tiến chất lượng khám chữa bệnh ngày càng tốt hơn.

Tuy nhiên, người dân cần phân biệt rõ giữa quyền thu thập chứng cứ để phản ánh vi phạm đến cơ quan có thẩm quyền, với hành vi lợi dụng quay phim để livestream, lăng mạ, uy hiếp tinh thần thầy thuốc.

Việc dí điện thoại vào mặt nhân viên y tế đang cấp cứu để kích động, đe dọa không chỉ gây ức chế tâm lý làm sai sót chuyên môn, mà còn vi phạm pháp luật (khoản 1 Điều 114 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 nghiêm cấm hành vi đe dọa, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự của người hành nghề).

Bác sĩ Võ Ngọc Cường chia sẻ, khi phát hiện bệnh nhân hay thân nhân quay phim để giám sát/khiếu nại, nhân viên y tế cần giữ thái độ bình tĩnh, đúng mực (theo Thông tư 07/2014/TT-BYT quy định về quy tắc ứng xử của công chức, viên chức, người lao động tại các cơ sở y tế), giải thích nhã nhặn, mời thân nhân ngừng ghi hình trực tiếp tại khu vực điều trị để tập trung chữa bệnh cho người nhà và bảo vệ quyền riêng tư của các bệnh nhân khác.

Sau đó, nhân viên y tế có thể mời thân nhân tới phòng tiếp công dân của bệnh viện để tiếp nhận ý kiến, lập biên bản ghi nhận sự việc. Trường hợp cần thiết, bệnh viện sẽ trích xuất camera an ninh nội bộ để phục vụ công tác giám sát, khiếu nại.

"Bệnh viện thường xuyên tổ chức các buổi tập huấn về kỹ năng giao tiếp thấu cảm và giải thích khủng hoảng cho nhân viên y tế, đặc biệt là y bác sĩ làm việc tại phòng cấp cứu. Trong tâm thế người bệnh đang hoảng loạn, câu nói đầu tiên của nhân viên y tế có tầm ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý của người bệnh, người nhà.

Việc tiếp nhận khẩn trương, thái độ chuẩn mực, giải thích rõ kết quả và nhận định ban đầu để quyết định phương pháp điều trị sẽ giúp cho người bệnh, người thân hợp tác hơn, tránh những xung đột đáng tiếc có thể xảy ra ngay lúc này.

Chúng tôi cũng công khai số điện thoại đường dây nóng của bệnh viện, Sở Y tế và Bộ Y tế (1900-9095) tại các vị trí dễ thấy, bố trí hộp thư góp ý để theo dõi phản ánh, khiếu nại minh bạch của người dân để tiếp nhận, xử lý định kỳ", Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh nói.