Cận thị xảy ra khi tia sáng đi vào mắt hội tụ ở phía trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc, do trục nhãn cầu dài hơn bình thường. Nhiều người cận thị, đặc biệt là cận thị nặng, cho biết sau thời gian đeo kính gọng cảm thấy kích thước đôi mắt dường như ngày càng nhỏ hơn. Tuy nhiên, ThS.BS Dương Minh Phúc, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, giải thích trên thực tế, mắt không thật sự thu nhỏ lại, cảm giác này liên quan ảo giác do tròng kính tạo ra.
Kính cận thị thường sử dụng thấu kính phân kỳ, mỏng ở trung tâm và dày dần về phía rìa, giúp điều chỉnh đường đi của tia sáng để hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc. Đặc tính quang học này khiến hình ảnh đôi mắt phía sau tròng kính bị thu nhỏ hơn so với kích thước thật. Độ cận càng cao, kính càng dày, hiệu ứng thu nhỏ càng dễ nhận thấy. Để khắc phục tình trạng này, bác sĩ Phúc chỉ ra những lưu ý khi lựa chọn tròng kính và gọng kính dành cho người cận thị.
Bác sĩ Phúc kiểm tra mắt cho một người đàn ông. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tròng kính chiết suất cao
Chiết suất của tròng kính là chỉ số bẻ cong ánh sáng của vật liệu làm kính. Tròng kính chiết suất cao được làm từ vật liệu có thể bẻ cong ánh sáng hiệu quả hơn. Nhờ đó, cùng một độ cận nhưng kính có thể được thiết kế mỏng và nhẹ hơn, đặc biệt phù hợp với người cận độ cao. Tròng càng mỏng, hiệu ứng thu nhỏ càng được hạn chế, giúp đôi mắt trông gần với kích thước tự nhiên hơn.
Gọng kính phù hợp với tỷ lệ khuôn mặt
Nên lựa chọn gọng kính có kích thước phù hợp với khuôn mặt, không gây áp lực lên vùng tai và sống mũi giúp kính ổn định khi đeo. Với người có độ cận cao, gọng quá lớn khiến phần rìa tròng kính dày hơn, trong khi gọng quá nhỏ có thể gây bất tiện khi nhìn.
Bác sĩ lưu ý cần kiểm tra vị trí đồng tử và tâm quang học khi lắp kính. Kính lệch tâm có thể làm giảm chất lượng hình ảnh, gây khó chịu, mỏi mắt hoặc đau đầu.
Bỏ kính gọng thay bằng kính áp tròng, xóa cận
Khi không còn tròng kính phân kỳ trước mắt, hiệu ứng thu nhỏ do kính tạo ra cũng không còn. Do đó, người cận thị có thể thay thế kính gọng bằng kính áp tròng mềm hoặc kính áp tròng ban đêm Ortho-K.
Kính áp tròng mềm là thấu kính mỏng, mềm, đặt trực tiếp lên giác mạc để điều chỉnh cận thị. Riêng Ortho-K là phương pháp sử dụng kính áp tròng cứng chuyên dụng vào ban đêm khi ngủ để tạm thời định hình lại giác mạc, giúp người cận nhìn rõ vào ban ngày mà không cần đeo kính gọng.
Người từ 18 tuổi, có độ cận ổn định và đáp ứng các điều kiện về giác mạc, có thể cân nhắc phẫu thuật xóa cận bằng các phương pháp như Lasik, Smile Pro hoặc Phakic ICL, để không còn phụ thuộc kính gọng.
Bác sĩ Phúc khuyến cáo người cận thị nên cho mắt nghỉ ngơi theo nguyên tắc 20-20-20, bằng cách nhìn ra xa hoặc nhắm mắt thư giãn để giảm mỏi mắt, hạn chế cảm giác lờ đờ, thiếu sức sống. Khám mắt định kỳ giúp đảm bảo đeo kính đúng độ. Khi thấy nhìn mờ, mỏi mắt, đau đầu hoặc thường xuyên nheo mắt, người bị cận thị nên đến bệnh viện có chuyên khoa Mắt để kiểm tra. Đeo kính sai độ có thể khiến mắt điều tiết nhiều hơn và gây cảm giác khó chịu.
Ngọc Kim Thắm
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nhãn khoa tại đây để bác sĩ giải đáp