Hạnh Đỗ (Phường Cửa Nam, Thành phố Hà Nội)
Quy định phân loại rác sinh hoạt từ nguồn được triển khai ngay vào đầu năm nay, nhưng đến thời điểm hiện tại, nhiều khu vực thu gom rác thải trên địa bàn Thủ đô vẫn hoạt động theo phương thức cũ, chuyển tất cả lên xe rồi chở đi đổ. Người dân dù được tuyên truyền rất kỹ nhưng sau một thời gian dài tập cho cả gia đình thói quen phân loại rác, chúng tôi vẫn chưng hửng khi chứng kiến những túi rác đã phân loại trong nhà đều được nhân viên vệ sinh môi trường gom vào cùng một chỗ.
Bất cứ ai cũng có thể thấy rằng, tất cả những phương tiện, công cụ thu gom rác của các đơn vị liên quan bao lâu nay không hề có sự cải tiến. Xe gom rác dù lớn hay nhỏ thì vẫn chỉ có một khoang chứa duy nhất và cũng chẳng có nhân viên vệ sinh môi trường nào bỏ thời gian phân loại rác sau khi tiếp nhận từ người dân. Cá nhân tôi chưa từng thấy đống rác sinh hoạt nào được người dân tập kết bên lề đường mà lại được phân loại. Đó là còn chưa kể tới những khu chợ dân sinh với lượng rác thải khổng lồ, trong đó phần không nhỏ là túi nylon, hoa quả, đồ ăn bán thừa, hộp xốp, đồ nhựa dùng một lần… Bi hài hơn, rác thu gom từ những thùng chứa đã phân theo màu xanh-đỏ ở các khu vực đông khách du lịch, người tham quan cũng vẫn chỉ có một đích đến duy nhất, không ngoại lệ.
Cá nhân tôi cho rằng, phân loại rác là một việc làm mang tính hệ thống, cần sự đồng bộ, nhất quán ở tất cả các khâu. Không nên lãng phí thời gian, ngân sách, sức lực tuyên truyền rộng rãi rồi tới khâu xử lý thì bỏ ngỏ. Nếu đã làm, xin hãy làm tới nơi, tới chốn.
Quy định phân loại rác sinh hoạt tại nguồn được triển khai từ đầu năm, nhưng phản ánh của bà Hạnh Đỗ, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội cho thấy quá trình thực hiện vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa chủ trương và thực tế. Nhiều hộ dân đã thay đổi thói quen, phân chia rác ngay trong gia đình, song các túi rác sau đó lại bị nhân viên vệ sinh môi trường gom chung và vận chuyển theo phương thức cũ.
Điểm nghẽn dễ nhận thấy nằm ở hệ thống thu gom chưa được cải tiến tương ứng với yêu cầu phân loại. Các xe gom rác lớn, nhỏ vẫn chỉ có một khoang chứa, trong khi lực lượng tiếp nhận cũng không thực hiện phân loại lại, khiến công sức của người dân mất ý nghĩa ngay từ khâu trung chuyển. Tại những điểm tập kết ven đường, rác sinh hoạt tiếp tục được dồn thành một khối hỗn hợp, cho thấy quy trình mới chưa hình thành đầy đủ trên thực địa.
Tình trạng này càng đáng lưu ý tại các chợ dân sinh, nơi phát sinh lượng lớn túi nylon, hoa quả, thực phẩm bán thừa, hộp xốp và đồ nhựa dùng một lần. Ngay cả rác từ những thùng chứa phân theo màu xanh, đỏ tại các khu vực đông khách du lịch và người tham quan cũng được đưa về cùng một điểm, làm suy giảm tác dụng của thiết kế phân loại. Khi đầu ra không tách biệt, hoạt động tuyên truyền ở đầu nguồn khó tạo được hiệu quả bền vững.
Phân loại rác là một quy trình liên hoàn, đòi hỏi sự đồng bộ từ hộ gia đình, điểm tập kết, phương tiện vận chuyển đến khâu xử lý cuối cùng. Nếu chỉ vận động người dân thay đổi hành vi nhưng không đầu tư công cụ, tổ chức tuyến thu gom và duy trì dòng rác riêng biệt, ngân sách tuyên truyền cùng thời gian, công sức của cộng đồng có nguy cơ bị lãng phí. Muốn quy định đi vào cuộc sống, các đơn vị liên quan cần thực hiện nhất quán, tránh để việc phân loại tại nguồn trở thành một thao tác hình thức.
