Phẫu thuật robot: Cần bảo hiểm y tế chia sẻ gánh nặng chi phí với người bệnh - Thanh Niên

Bệnh viện Bình Dân đề xuất bảo hiểm y tế hỗ trợ một phần chi phí phẫu thuật robot, giúp người bệnh tiếp cận kỹ thuật cao với chi phí phù hợp hơn.

Sau 10 năm triển khai phẫu thuật robot, Bệnh viện Bình Dân đã thực hiện hàng nghìn ca can thiệp, từng bước làm chủ kỹ thuật và đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, chi phí cao, chưa được bảo hiểm y tế chi trả, đang là rào cản khiến người bệnh khó tiếp cận phương pháp này.

Ngày 9.10, tại Hội thảo Thành tựu y học Việt: Ứng dụng khoa học công nghệ vào điều trị các ca bệnh khó do Báo Thanh Niên tổ chức, TS-BS Nguyễn Phú Hữu, Trưởng khoa Phẫu thuật đại trực tràng, Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM), chia sẻ những kết quả sau 10 năm triển khai phẫu thuật robot, đồng thời đề xuất có chính sách hỗ trợ chi phí để người bệnh được tiếp cận kỹ thuật hiện đại này.

Robot hỗ trợ điều trị những ca bệnh phức tạp

Bệnh viện Bình Dân bắt đầu triển khai phẫu thuật robot cho người lớn từ tháng 12.2016, tập trung vào các ca bệnh khó, phức tạp, chủ yếu thuộc các chuyên ngành ngoại tổng quát, ngoại tiết niệu và ngoại lồng ngực - mạch máu. Các bệnh lý được điều trị bằng phương pháp này bao gồm ung thư dạ dày, đại trực tràng, tuyến tiền liệt, bàng quang và thận.

Theo TS-BS Nguyễn Phú Hữu, một trong những hiểu lầm thường gặp là robot có thể tự thực hiện ca mổ sau khi được thiết lập. Trên thực tế, phẫu thuật viên trực tiếp điều khiển mọi thao tác thông qua hệ thống robot trong suốt quá trình phẫu thuật. Các bác sĩ phụ tá đảm nhiệm việc bố trí cánh tay robot trên người bệnh, trong khi phẫu thuật viên ngồi tại bàn điều khiển để thực hiện các thao tác phẫu tích, cắt và khâu nối.

Ưu điểm của hệ thống là các cánh tay robot có khả năng gập, xoay linh hoạt, mô phỏng chuyển động của bàn tay phẫu thuật viên nhưng có thể tiếp cận những vị trí sâu, hẹp trong cơ thể. Camera cung cấp hình ảnh rõ nét, hỗ trợ bác sĩ quan sát chi tiết và thao tác chính xác hơn ở những vùng giải phẫu phức tạp.

Trong phẫu thuật ung thư trực tràng, đặc biệt với khối u nằm rất thấp, hệ thống robot giúp phẫu thuật viên thuận lợi hơn khi thao tác trong vùng chậu sâu. TS-BS Hữu dẫn trường hợp người bệnh có khối u ở vị trí thấp nhưng vẫn được bảo tồn hậu môn thật, tránh phải mang hậu môn nhân tạo sau phẫu thuật. Đây là một trong những lợi ích có ý nghĩa đối với chất lượng sống của người bệnh sau điều trị.

Robot cũng hỗ trợ bác sĩ thực hiện các thao tác khâu nối, xoay trở dụng cụ trong không gian phẫu thuật hạn chế. Với những trường hợp can thiệp ở vùng cơ hoành, nơi phẫu trường chật hẹp gây khó khăn cho phẫu thuật nội soi thông thường, hệ thống robot giúp bác sĩ thao tác thuận lợi hơn, qua đó hỗ trợ quá trình phẫu thuật và phục hồi của người bệnh.

Hơn 4.000 ca can thiệp sau 10 năm

Theo TS-BS Hữu, sau một thập kỷ triển khai, Bệnh viện Bình Dân đã thực hiện hàng nghìn ca phẫu thuật robot. Riêng giai đoạn 2017 - 2023, bệnh viện thực hiện 2.370 ca, chiếm 1,62% tổng số trường hợp phẫu thuật.

Tháng 8.2026, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công bố và xác lập kỷ lục Bệnh viện Bình Dân là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam triển khai phẫu thuật robot với số lượng ca nhiều nhất trong một thập kỷ. Theo số liệu được nêu tại phần thông tin về kỷ lục, từ tháng 12.2016 đến tháng 8.2026, bệnh viện đã thực hiện thành công 4.278 ca thuộc các chuyên ngành ngoại lồng ngực - mạch máu, ngoại tổng quát và ngoại tiết niệu.

So sánh với quốc tế, TS-BS Hữu cho biết Hàn Quốc thực hiện hơn 85.000 ca phẫu thuật robot trong năm 2025, với dân số hơn 51,6 triệu người và hơn 130 hệ thống robot đang vận hành trong năm 2026. Trong khi đó, Việt Nam có hơn 100 triệu dân nhưng hiện chỉ có khoảng hơn 10 hệ thống phẫu thuật robot.

Theo ông, những con số này cho thấy dư địa phát triển phẫu thuật robot tại Việt Nam còn rất lớn. Khi chi phí đầu tư hệ thống giảm và nhu cầu ứng dụng kỹ thuật cao tăng lên, số lượng hệ thống robot tại các cơ sở y tế trong nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng.

"Bệnh viện hiện chỉ có 1 hệ thống robot, trong khi người bệnh phải chờ lâu. Trong năm nay, bệnh viện sẽ trang bị thêm hệ thống robot để tăng số ca phẫu thuật", TS-BS Hữu cho biết.

Đào tạo nhân lực, mở rộng ứng dụng

Song song với triển khai kỹ thuật, Bệnh viện Bình Dân chú trọng đào tạo đội ngũ bác sĩ có khả năng thực hiện phẫu thuật robot. Năm 2023, bệnh viện biên soạn tài liệu đào tạo, được Sở Y tế TP.HCM thẩm định và cho phép tổ chức đào tạo phẫu thuật robot cho bác sĩ trong nước.

Đến nay, bệnh viện đã đào tạo 45 bác sĩ. Mỗi khóa chỉ tiếp nhận 5 học viên nhằm bảo đảm thời lượng thực hành và chất lượng đào tạo, hướng đến mục tiêu giúp bác sĩ có đủ năng lực thực hiện kỹ thuật khi trở về đơn vị công tác.

Năng lực chuyên môn của đội ngũ bác sĩ Bệnh viện Bình Dân cũng từng bước được mở rộng ra quốc tế. Trong các năm 2019 và 2023, bác sĩ của bệnh viện được hãng robot mời sang Philippines để chuyển giao kỹ thuật phẫu thuật robot điều trị ung thư đường tiêu hóa cho đồng nghiệp tại nước này.

Ngày 17.9.2026, Chi hội Phẫu thuật robot Việt Nam được công bố thành lập tại TP.Huế. Theo TS-BS Hữu, đây là cơ hội để đội ngũ chuyên môn tăng cường giao lưu quốc tế, trao đổi kinh nghiệm và mời chuyên gia tham gia đào tạo. Trong thời gian tới, phẫu thuật robot cũng được kỳ vọng mở rộng sang những lĩnh vực như chấn thương chỉnh hình và ngoại thần kinh.

Sau 10 năm triển khai, Bệnh viện Bình Dân từng bước làm chủ kỹ thuật, đồng thời phát triển vai trò đào tạo phẫu thuật robot cho đội ngũ bác sĩ trong nước và khu vực.

Kiến nghị bảo hiểm y tế hỗ trợ chi phí phẫu thuật robot

Dù mang lại nhiều lợi ích trong điều trị các ca bệnh phức tạp, phẫu thuật robot vẫn có rào cản lớn về chi phí. Theo TS-BS Hữu, chi phí phẫu thuật robot hiện cao khoảng 3 lần so với phẫu thuật thông thường và chưa được bảo hiểm y tế chi trả.

Mức chi phí này có thể khiến nhiều người bệnh khó tiếp cận kỹ thuật, ngay cả khi phương pháp được đánh giá là phù hợp với tình trạng bệnh.

Vì vậy, TS-BS Hữu đề xuất Sở Y tế TP.HCM và Bộ Y tế xem xét cơ chế để bảo hiểm y tế hỗ trợ một phần chi phí phẫu thuật robot, qua đó giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.

Theo ông, cùng với việc đầu tư trang thiết bị và đào tạo nhân lực, xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp sẽ góp phần mở rộng khả năng tiếp cận kỹ thuật cao, phát huy hiệu quả của những tiến bộ khoa học công nghệ trong điều trị và chăm sóc sức khỏe nhân dân.