Chiều 24/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Một nội dung của dự thảo là cơ chế cho tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong điện ảnh, âm nhạc, trò chơi điện tử và các ngành văn hóa khác.
Theo dự thảo, việc thử nghiệm được thực hiện trong giới hạn về thời gian, không gian và phạm vi hoạt động. Ngoài phim, nhạc, game, các lĩnh vực được ưu tiên còn có mỹ thuật, du lịch văn hóa, thiết kế, thời trang, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực, phần mềm và nội dung số. Kết quả thử nghiệm sẽ được đánh giá để xem xét nhân rộng mô hình hiệu quả.
Mỗi quyết định cho phép thử nghiệm phải xác định rõ hoạt động được thực hiện, quy định pháp luật nào được áp dụng khác, biện pháp kiểm soát rủi ro, trách nhiệm của các bên và cách tiếp nhận phản hồi từ người tham gia. Quyết định cũng phải nêu điều kiện tạm dừng, chấm dứt hoặc gia hạn.
Dự thảo đặt giới hạn cho cơ chế này, gồm không được áp dụng khác các quy định về quyền sở hữu trí tuệ, nghĩa vụ thuế, phí, các hành vi bị cấm hoặc những quyền của công dân được Hiến pháp và luật bảo đảm. Nếu thử nghiệm bị dừng, đơn vị thực hiện phải bảo đảm những quyền, nghĩa vụ đã phát sinh hợp pháp và khắc phục hậu quả đối với người tham gia, các bên chịu tác động. Việc miễn, loại trừ trách nhiệm trong quá trình thử nghiệm sẽ thực hiện theo pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chứ không mặc nhiên áp dụng cho mọi trường hợp.
Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển công nghiệp văn hóa nhưng liên kết từ sáng tạo, sản xuất đến phân phối và tiêu dùng còn hạn chế. Chính phủ xây dựng dự luật nhằm xử lý những khoảng trống pháp lý, hỗ trợ thị trường và tạo điều kiện để sản phẩm văn hóa phát triển thành hoạt động kinh doanh.
Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, chiều 24/9. Ảnh: Cổng TTĐT Quốc hội
Bên cạnh cơ chế thử nghiệm, dự thảo đề xuất lập mã định danh và hồ sơ số cho tài sản trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa để phục vụ việc truy xuất thông tin, định giá, giao dịch và bảo hộ quyền. Việc lập hồ sơ dựa trên nguyên tắc tự nguyện; mã định danh không thay thế đăng ký hoặc văn bằng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.
Dự thảo cũng đề cập việc dùng tài sản trí tuệ để góp vốn hoặc làm tài sản bảo đảm khi vay vốn. Theo quy định được đề xuất, ngân hàng có thể tham khảo chứng thư thẩm định giá khi xem xét khoản vay, nhưng vẫn tự quyết định có nhận tài sản bảo đảm và cấp tín dụng hay không.
Về nhân lực, dự thảo đề xuất học bổng, miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí và tín dụng cho người học những ngành nghề được xác định là ưu tiên đào tạo về công nghiệp văn hóa. Một chính sách khác hướng đến người sử dụng sản phẩm văn hóa: học sinh, sinh viên, người có công, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo và người khuyết tật có thể được hỗ trợ một phần chi phí khi sử dụng một số sản phẩm thuộc diện hỗ trợ. Dự thảo nêu phương án thực hiện qua thẻ văn hóa quốc gia tích hợp trong tài khoản định danh cá nhân hoặc hình thức khác do Chính phủ quy định.
Trong báo cáo thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản tán thành cơ chế thử nghiệm nhưng đề nghị rà soát để thống nhất với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhất là về thời hạn thử nghiệm, thẩm quyền cho phép và miễn trừ trách nhiệm. Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý việc định giá tài sản trí tuệ còn khó, cần đánh giá kỹ tính khả thi của các chính sách hỗ trợ và xác định đúng đối tượng được hưởng.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình dự án luật tại kỳ họp thứ 2; dự kiến Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 3, vào giữa năm 2027.
Sơn Hà