Sáng 17/10, chị Trúc, ngụ phường Tân Thuận, cùng chồng đưa con trai 9 tuổi đến Viện Pasteur TP HCM để tiêm các vaccine còn thiếu. Ban đầu, gia đình dự định tiêm vaccine cúm và thủy đậu, nhưng khi bác sĩ rà soát sổ tiêm chủng, chị mới biết con từng tiêm vaccine não mô cầu ACWY mà chưa tiêm vaccine nhóm B.
Lo ngại trước các ca bệnh gần đây, nhất là khi có người quen ở quê miền Trung tử vong do bệnh này, chị quyết định cho con tiêm vaccine não mô cầu nhóm B và vaccine cúm trước, còn mũi thủy đậu sẽ tiêm vào đợt sau. Bé sợ tiêm nên vợ chồng chị phải động viên từ tối hôm trước.
"Tôi cứ nghĩ con đã tiêm vaccine não mô cầu rồi, đến khi bác sĩ kiểm tra sổ mới biết cháu còn thiếu vaccine não mô cầu nhóm B", chị Trúc nói.
Vợ chồng chị Trúc đưa con trai đi tiêm vaccine não mô cầu sáng 17/10 tại Viện Pasteur TP HCM. Ảnh: Lê Phương
Tương tự, chị Thương đưa cháu trai 5 tuổi đi tiêm bổ sung vaccine não mô cầu nhóm B sau khi biết bé mới tiêm ACWY. Chị bày tỏ "lo ngại trước thông tin nhiều học sinh mắc bệnh này tại TP HCM".
Theo đại diện Viện Pasteur TP HCM, ngày 17/10, lượng người đến tiêm vaccine não mô cầu tăng gấp 8 lần so với ngày thường. Trong khi đó, ngày 16/10, gần 80 trung tâm tiêm chủng VNVC tại TP HCM ghi nhận số lượt người đến tư vấn và tiêm vaccine phòng bệnh này tăng gấp 4 lần mức trung bình tháng.
Nhu cầu tiêm chủng tăng trong bối cảnh TP HCM ghi nhận 4 học sinh mắc não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, trong đó một em tử vong. Theo Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM Nguyễn Văn Vĩnh Châu, nhiều học sinh tại trường có triệu chứng hô hấp cũng được phát hiện nhiễm cúm mùa và rhinovirus. Đến nay, chưa ghi nhận thêm người tiếp xúc gần có triệu chứng nghi ngờ não mô cầu.
Ngành y tế đã triển khai kháng sinh dự phòng cho người tiếp xúc gần, khử khuẩn trường học và tiếp tục theo dõi sức khỏe những người liên quan. Phụ huynh được khuyến cáo bình tĩnh, đưa trẻ đi khám khi có triệu chứng và không tự ý dùng kháng sinh.
Bệnh do vi khuẩn não mô cầu có thể gây viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn. Triệu chứng ban đầu như sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn dễ nhầm với cúm hoặc các bệnh do virus. Tuy nhiên, bệnh có thể nhanh chóng chuyển nặng với các dấu hiệu như tay chân lạnh, đau đầu dữ dội, ban xuất huyết không mất màu khi ấn, cứng gáy, rối loạn ý thức hoặc co giật. Một số trường hợp có thể tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát. Người sống sót có nguy cơ di chứng như mất thính lực, tổn thương não hoặc phải cắt cụt chi trong trường hợp nặng.
BS.CK1 Bạch Thị Chính, Giám đốc chuyên môn y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết vi khuẩn não mô cầu có thể cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng, nhưng vẫn lây truyền qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần, chẳng hạn lúc ho, hắt hơi hoặc hôn. Vi khuẩn cũng có thể lây qua việc dùng chung vật dụng dính dịch tiết đường hô hấp.
Theo bác sĩ, người mang vi khuẩn thường không biết mình nhiễm, nên có thể vô tình lây cho người khác tại trường học, ký túc xá hoặc nơi tập trung đông người. Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới một tuổi, có nguy cơ mắc bệnh xâm lấn cao hơn do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Người sống cùng nhà hoặc tiếp xúc gần với bệnh nhân cần được cơ sở y tế đánh giá để dùng kháng sinh dự phòng khi có chỉ định.
Đông đúc người dân tiêm ngừa tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Bảo Ngọc
BS.CK1 Đinh Văn Thới, Phó trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur TP HCM, cho biết các nhóm huyết thanh não mô cầu có thể gây bệnh gồm A, B, C, W và Y. Các nhóm này khác nhau về đặc điểm vi khuẩn nhưng đều có khả năng gây nhiễm trùng nặng. Tiêm vaccine phù hợp là một trong những biện pháp quan trọng để phòng bệnh.
Tại Việt Nam hiện có vaccine phòng não mô cầu nhóm B, vaccine kết hợp nhóm B và C, cùng vaccine ACWY phòng các nhóm A, C, W và Y. Người đã tiêm ACWY không có nghĩa là đã được bảo vệ trước nhóm B. Vaccine nhóm B và ACWY có thể được tiêm trong cùng một buổi nếu phù hợp với độ tuổi, loại vaccine và chỉ định chuyên môn. Lịch tiêm phụ thuộc vào từng loại vaccine và tiền sử tiêm chủng, do đó phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn.
Bên cạnh tiêm chủng, nên rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung ly, chai nước và vật dụng tiếp xúc với nước bọt, đồng thời giữ không gian sinh hoạt thông thoáng. Khi có các dấu hiệu như sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, tay chân lạnh, lơ mơ hoặc xuất hiện chấm xuất huyết trên da, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay, không chờ triệu chứng xuất hiện đầy đủ mới đi khám.
Lê Phương