Quản lý cơ sở thờ tự, không gian di sản: TP.HCM tính dùng AI cảnh báo bất thường

TP.HCM đang tính đưa trí tuệ nhân tạo vào quản lý các cơ sở thờ tự và không gian di sản, với mục tiêu phát hiện dấu hiệu bất thường sớm hơn thay vì chỉ xem lại hình ảnh sau khi sự việc xảy ra. Ý tưởng này được nêu tại hội thảo về chuyển đổi số trong gìn giữ bản sắc và thúc đẩy phát triển lĩnh vực dân tộc, tôn giáo, do Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM phối hợp Hội Tin học TP.HCM tổ chức chiều 30.9. Theo Thanh Niên, đây là lần đầu tiên ngành dân tộc và tôn giáo của thành phố tổ chức hội thảo tập trung vào khả năng ứng dụng công nghệ trong quản lý, bảo tồn di sản và phát triển kinh tế, xã hội. Phát biểu khai mạc, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM, cho biết thành phố hiện có 53 dân tộc thiểu số, với hơn 170.000 hộ, gần 510.000 người và 1.171 người có uy tín trong đồng bào. Trong lĩnh vực tôn giáo, TP.HCM có 13 tôn giáo, hơn 3.000 cơ sở thờ tự, 9.300 chức sắc, gần 4.800 chức việc và hơn 2,8 triệu tín đồ. Ông Thắng nhận định sự đa dạng ấy tạo nên nguồn lực văn hóa phong phú, góp phần định hình bản sắc riêng, đồng thời khiến yêu cầu quản lý và bảo tồn ngày càng lớn. Quy mô lớn đặt ra nhiều việc cần theo dõi, từ thực hiện chính sách, nắm bắt tình hình tại cơ sở đến gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa, tín ngưỡng, tôn giáo. Hội thảo xoay quanh ba nhóm nội dung, trong đó nhóm đầu tiên tập trung vào AI và công nghệ số phục vụ quản lý, giám sát thông minh tại cơ sở thờ tự và không gian di sản. Một hướng đi khác là số hóa không gian cùng hiện vật bằng công nghệ 3D, hỗ trợ lưu trữ, bảo tồn và giúp người dân, du khách có thêm trải nghiệm tiếp cận di sản. Các đại biểu cũng lưu ý việc ứng dụng công nghệ cần đi cùng yêu cầu bảo mật và an toàn thông tin, để quá trình số hóa không tạo thêm rủi ro cho dữ liệu. Nhóm nội dung thứ hai hướng đến phát triển chuỗi giá trị ẩm thực Halal thông qua chuyển đổi số và thương mại điện tử, gắn với nhu cầu kết nối thị trường. Các giải pháp được thảo luận gồm truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin sản phẩm, xây dựng thương hiệu và mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng. Nhóm nội dung thứ ba là việc ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Sở Dân tộc và Tôn giáo TP.HCM với Hội Tin học TP.HCM, tạo cơ sở huy động thêm nguồn lực công nghệ. Hai bên hướng đến phổ cập kỹ năng số, phát triển các “Điểm đến số” và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực dân tộc, tôn giáo. Những nội dung này đặt công nghệ trong vai trò hỗ trợ công tác quản lý và gìn giữ giá trị văn hóa, thay vì chỉ giới thiệu thiết bị mới. Tại hội thảo, ông Mai Quốc Kiệt, chuyên gia VNPT AI, cho biết một số cơ sở thờ tự có khuôn viên rộng và đón đông người trong những dịp lễ lớn. Người quản lý vì thế phải đồng thời lưu tâm đến an toàn của người dân, du khách, việc bảo vệ hiện vật và cảnh quan. Một số nơi đã có camera, nhưng thiết bị hiện chủ yếu ghi hình, còn người phụ trách thường truy xuất dữ liệu sau sự cố để xem lại và tìm nguyên nhân. Khi số lượng camera lớn, con người khó theo dõi cùng lúc toàn bộ khu vực, khiến việc giám sát bằng mắt thường có giới hạn rõ rệt. Ông Kiệt đặt vấn đề liệu camera có thể tự nhận ra dấu hiệu bất thường và báo ngay cho người quản lý, thay vì chỉ lưu hình ảnh để kiểm tra về sau. Theo giải pháp được giới thiệu, AI có thể phân tích hình ảnh theo thời gian thực, phát hiện dấu hiệu bất thường rồi gửi cảnh báo để người phụ trách kịp thời nắm tình hình. Điểm đáng chú ý là các cơ sở có thể tận dụng hệ thống camera đang sử dụng, sau đó bổ sung công nghệ AI để tăng khả năng nhận diện và cảnh báo. Cách tiếp cận này hướng đến hỗ trợ người quản lý bao quát khu vực rộng hơn, trong bối cảnh nhiều cơ sở tập trung đông người vào các dịp lễ. Bên cạnh quản lý cơ sở thờ tự và số hóa di sản, hội thảo còn bàn cách dùng công nghệ và thương mại điện tử để phát triển ẩm thực Halal, từ minh bạch nguồn gốc đến kết nối thị trường tiêu thụ.